مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسى اياسىنداعى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 98-قادامى شەڭبەرىندە اۋداندىق ماڭىزى بار قالا, اۋىل, كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگ دەڭگەيىندە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتىن ەنگىزۋ كوزدەلگەنى بەلگىلى. سونداي-اق, جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتىن ەنگىزۋدىڭ تاسىلدەرىن پىسىقتاعانىنا توقتالعان مينيستر اتالعان زاڭ جوباسىندا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتى مەن كوممۋنالدىق مەنشىگىن ەنگىزۋ, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ بيۋدجەتتىك پروتسەسى جانە كوممۋنالدىق مەنشىكتى باسقارۋداعى وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ قاجەتتىگى ماقسات ەتىلەتىندىگىن ايتتى.
«بۇل زاڭ جوباسىمەن بيۋدجەت, سالىق جانە ازاماتتىق كودەكستەرگە, «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى», «جارناما تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلۋدە. سەبەبى, ەلىمىزدىڭ بيۋدجەت جۇيەسى 3 دەڭگەيدەن تۇراتىنى وزدەرىڭىزگە بەلگىلى. اۋىلدىق وكرۋگتەر دەڭگەيىندە دەربەس بيۋدجەت جوق. بۇگىنگى تاڭدا ولار شامامەن 2,5 مىڭ اكىمشىلىك بىرلىكتى قۇرايدى. 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ بيۋدجەتى حالىق سانى 2 مىڭ ادامنان اساتىن اۋىلدىق وكرۋگ دەڭگەيىندە, ال 2020 جىلدان باستاپ بارلىق جەرلەردە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ 4-ءشى دەڭگەيى رەتىندە ەنگىزىلەتىن بولادى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
وسى ورايدا, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ بيۋدجەتىنىڭ كىرىس كوزدەرى سالىقتىق تۇسىمدەردەن تۇراتىندىعىن ايتا كەتەيىك. اتاپ ايتقاندا, تولەم كوزىنەن سالىق سالىنبايتىن كىرىستەردەن الىناتىن جەكە تابىس سالىعى; جەكە تۇلعالارعا سالىناتىن م ۇلىك سالىعى; جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان الىناتىن كولىك سالىعى; ەلدى مەكەندەردىڭ جەرلەرى ءۇشىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان الىناتىن جەر سالىعى; اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدار, كەنتتەر, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اۋماقتارى ارقىلى وتەتىن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ بولiنگەن بەلدەۋiندەگى سىرتقى جارنامانى ورنالاستىرعانى ءۇشىن الىناتىن تولەماقى سەكىلدى الىمداردان قۇرالادى. ال سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەردە مەملەكەتتىك م ۇلىكتى جالعا (جالداۋعا) بەرۋدەن تۇسەتىن كىرىستەر; كوممۋنالدىق مەنشىكتى ساتۋدان تۇسەتىن كىرىستەر; جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ەرىكتى تۇردەگى الىمدارى; اكىمدەردىڭ «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستە كوزدەلگەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن ءوندىرىپ الاتىن ايىپپۇلدار قامتىلعان.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىنىڭ اپپاراتى جەرگىلىكتى قوعامنىڭ جينالىسىندا مىندەتتى تۇردە تالقىلانىپ, كەلىسىلەتىن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ بيۋدجەت جوباسىن ازىرلەيدى. ال جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ بيۋدجەتىن اۋداندىق ءماسليحات بەكىتىپ, ونىڭ اتقارىلۋى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى مەن ونىڭ اپپاراتىنا جۇكتەلەدى. وسىلايشا, زاڭ جوباسىندا جەرگىلىكتى قوعامداستىقتىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەت شىعىستارىن جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەر كوزدەلگەن.
سەناتورلار تالقىلاعان قۇجاتتاردىڭ قاتارىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جول ءجۇرىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا بولدى. ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان قۇجات جونىندەگى باياندامانى ءماجىلىس دەپۋتاتى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ جاسادى. ول اتالعان زاڭ جوباسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتار توبى ازىرلەگەنىن اتاپ كورسەتە كەلىپ, قۇجات ماجىلىستە تالقىلاۋ بارىسىندا قوسىمشا نورمالارمەن تولىقتىرىلىپ, ونداعى نەگىزسىز شەكتەۋلەر جويىلعانىن جانە ەنگىزىلگەن جاڭاشىلدىقتار جولداعى ءتارتىپتى كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەتىنىن العا تارتتى. «ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەتىنى, ماسەلەن, ەگەر كولىكتى پوليتسەيلەر توقتاتقان جاعدايدا ولاردىڭ ءىس-قيمىلىنىڭ ارنايى ءتارتىبى بەكىتىلەدى. ياعني, كولىك قۇرالىن توقتاتقاننان كەيىن قىزمەتكەر كىدىرمەي وعان جاقىن كەلۋگە, ءوزىن تانىستىرۋعا, جۇرگىزۋشىنىڭ تالاپ ەتۋى بويىنشا قىزمەتتىك كۋالىگىمەن تانىستىرۋعا, توقتاتۋ سەبەبىن تۇسىندىرۋگە, سونداي-اق پايدالانىلعان جاعدايدا ەرەجە بۇزۋشىلىقتى تىركەگەن قۇرالداردىڭ مالىمەتتەرىن ۇسىنۋعا مىندەتتى», دەدى بايانداماشى.
سونداي-اق, بۇل زاڭمەن كولىكتى توقتاتقان كەزدە جۇرگىزۋشىنىڭ پوليتسيا ءىس-قيمىلدارىن فوتواپپارات پەن سۋرەتبەينە ءتۇسىرىلىم جۇرگىزۋگە قۇقىعى قامتاماسىز ەتىلەدى. سول سياقتى جولاۋشىلاردى تۇنگى ۋاقىتتا تۇراقتى ەمەس اۆتوتاسىمالدارمەن تاسىمالداۋعا جانە كولىك قۇرالدارىنداعى اەروگرافيكالىق سۋرەتتەرگە تىيىم سالۋلار, جۇرگىزۋشى كۋالىگىنىڭ جارامدىلىق مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن جاعدايدا قايتا ەمتيحان تاپسىرۋ تالابى الىپ تاستالعان. ەسەسىنە, كولىكتى ماساڭ كۇيدە تىزگىندەگەنى ءۇشىن نەمەسە كۋالاندىرۋدان وتۋدەن باس تارتقانى ءۇشىن جۇرگىزۋشىلەردى كۋالىگىنەن ايىرۋدىڭ بىرىڭعاي ءۇش جىلدىق مەرزىمىن بەلگىلەۋ قاجەتتىگى ناقتىلانعان.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
