بەستوبە سۋ قويماسىنا سۋ جىبەرىلدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ بي­ىل­عى جولداۋىندا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنداعى باستى مىندەتتەر تۋرالى اتاپ ايتىل­عان­دىعى كوپشىلىككە جاقسى بەلگىلى. ال, مويناق گەس-ءى وسى باع­دارلاما بويىنشا جۇزەگە اسى­رى­لا­تىن ءىرى نىسانداردىڭ ءبىرى. جا­قىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عى­نا وراي, الماتى وبلى­سى­نىڭ رايىمبەك اۋدانىنداعى شا­رىن وزەنى اڭعارىندا بەستوبە سۋ قوي­ماسىن سۋعا تولتىرۋعا ار­نال­عان سالتاناتتى ءراسىم بولىپ ءوتتى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىن­­­باسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ باستاعان ۇكى­مەتتىك دەلەگاتسيا مويناق گەس-ىندەگى بۇل جۇمىستىڭ بارى­سى­مەن جان-جاقتى تانىستى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى جوعارى گيدروكەشەننىڭ قۇرىلىسىن سالۋ وتكەن عاسىردىڭ سوناۋ سەكسەنىنشى جىلدارى جوسپارلانعان بولاتىن. ءار كەزەڭنىڭ, ءار ۋا­قىت­­­تىڭ ءوز ۇكىمى, ءوز تالابى بولا­تىندىعى جاسىرىن ەمەس. سوعان وراي, بۇل جوبانىڭ دا كەزىندە جولى بولماي, كىدىرىسكە ۇشى­رادى. وعان باستى سەبەپ, ءبىر كەزدەرى داڭقى دۇرىلدەپ تۇرعان, الىپ وداقتىڭ تاس-تالقانى شىعىپ كۇي­رەۋى بولدى. وعان قوسا قا­راجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى «عاسىر قۇرىلىسىن» وڭتايلى, ياعني قو­لايلى ءسات تۋعانشا توقتاتا تۇرۋعا ءماجبۇر ەتتى. اۋقىمدى گيدرو ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى, بۇدان تۋرا بەس جىل بۇرىن, ياعني 2006 جىلى عانا قايتادان قولعا الىندى. اۋقىمدى دا ءىرى مەملەكەتتىك جوبا, ءسويتىپ بىرقاتار ۋاقىتتان سوڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلدى. – ءبىر قۇپتارلىعى, مويناق گەس-ىندەگى ماڭىزدى جۇمىستار الدىن-الا بەلگىلەنگەن جوسپار بويىنشا جۇرگىزىلۋدە. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ ايتارلىعى, قۋاتى 300 مۆت. ستانسا مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىر­ماسىنا وراي, جوسپار­لان­عان مەرزىمدە پايدالانۋعا بەرىلمەك, – دەپ اتاپ كورسەتتى اسەت يسەكەشەۆ. بۇگىنگە دەيىن بىرقاتار جۇ­مىس­تار اتقارىلدى, اتاپ ايت­قاندا, گيدروتۋربينانى مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ءبو­گەت تۇرعىزىلدى جانە باسقا دا كوپتەگەن جۇمىستار جۇزەگە استى. شىن مانىسىندە دە, ءبىر كەزدەرى «عاسىر قۇرىلىسى» اتان­عان بۇل جوباداعى قۇرى­لىستىڭ اۋقىمى ايتارلىقتاي ەكەندىگى ءسوزسىز. شارىن وزەنىنىڭ شاعىن عانا ۋچاسكەسىندەگى سۋ­دىڭ قىسىمى وتە جوعارى دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. انى­عى­راق ايتقاندا, جەر استى توننەلىمەن جۇرەتىن سۋدىڭ نەگىزگى كولەمى (16000 توننا) سەكۋن­دى­نا 75 مەتر جىلدامدىقپەن ءجۇ­رەتىندىگى كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. جالپى كولەمى 238 ميلليون تەكشە مەتردى قۇرايتىن بەستوبە سۋ قويماسىن تولتىرۋ ءىس-شا­را­سى يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ جانە الماتى وبلىسى اكىمدىگى وكىل­دەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سالتاناتتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلدى. سالا باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, جا­قىن ايلاردا جاساندى سۋ قوي­ماسى قاجەتتى مولشەردە تول­تى­رىلادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, ياعني بيىكتىكتىڭ وزگەرىسى ەسەبىنەن الەمدەگى قۇنى ەڭ ارزان ەلەكتر ەنەرگياسى وندىرىلەتىندىگى كو­ڭىلگە قۋانىش ۇيا­لاتارى ءسوزسىز. «سامۇرىق-ەنەرگو» اق باس­قار­ماسىنىڭ ءتور­اعاسى ەرلان ءۇپۋ­شەۆتىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي ىرگەلى جوبا­نىڭ كەلەشەگى كەمەل جانە بەرەرى دە مول. اۋقىمدىلىعى ايتارلىقتاي مول گيدروتوراپتىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنىڭ ماقساتى دا, ماڭىزى دا زور ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل جۇمىستىڭ ەڭ باستى ار­تىق­شىلىعى, ول ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىنداعى – وڭتۇستىك قازاق­ستان, جامبىل جانە الماتى وب­لىستارىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشى­لى­عىن ازايتادى. سونىمەن قاتار, وڭ­تۇستىك ايماقتى ەلەكتر قۋا­تى­نىڭ ىركىلىستەرى مەن كىدىرىستەرىنەن دە قۇتقارماقشى. سالا باس­شىلارى حابارلاعانىنداي, مەملەكەتتىك ماڭىزى زور جوبا باعى­تىنداعى ءىس-شارالار ودان ءارى جەتىلدىرىلە تۇسكەن. ماسەلەن, بي­ىلعى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا جالپى قۋاتى 150 مۆت. ەكى گە­نەراتوردىڭ ءبىرى جىبەرىلمەك. ەكىنشى گەنەراتور پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن, كەلەر جىلدىڭ باستاپقى ايلارىندا ەلەكتر قۋا­تىنىڭ ورتاشا مولشەرى 1 ميلليارد كۆت/ساعاتقا جوعارىلايدى. سو­نىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكا قىر­عىزستاننىڭ ەلەكتر قۋاتى يم­پورتىنا تاۋەلدىلىكتەن قۇ­تى­لادى. مويناق گەس-ءىنىڭ قۇ­رىلىس الاڭدارىندا مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى. ال ولاردىڭ كوپشىلىگى جەرگىلىكتى تۇر­عىندار ەكەندىگىن دە اتاپ ايت­قان ءجون. قازاقستان تاۋەل­سىزدى­گى­نىڭ جي­ىرما جىلدىعى مەرەكەسى قار­ساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىن بۇل نىساندا وتاندىق «موي­ناق گەس» اق پەن «Kerneu Limi­ted» جانە قىتايدىڭ حالىقارا­لىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە ەنەر­گەتيكا كورپوراتسياسى جۇمىس ىستەيدى. باقىت بالعارينا. الماتى. ---------------------------------- سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر.