ايماقتار • 08 ماۋسىم, 2017

ماقسات – يندۋستريالىق ايماق الەۋەتىن كوتەرۋ

293 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جاڭا يندۋستريالار قۇرۋ مەن قالىپتاستىرۋ ءىسى ماڭىزدى كەشەندى مىندەت ەكەنى اتاپ كورسەتىلگەن. ونىڭ باستى شارتى يننوۆاتسيانى قولداۋ جانە وندىرىسكە ەنگىزۋ بولماق. بۇل مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ تيگىزەتىن سەپتىگى مەن كومەگى مول دەمەكپىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل ماسەلەدە بىرىزدىلىك پەن شارتتىلىق بولماۋى ءتيىس. ايتالىق, يندۋستريانى دامىتۋ ىسىندە بەلگىلى ءبىر ايماقتا تەحنوپاركتەردىڭ قىزمەتى وڭ جولعا قويىلسا, ەلدىڭ ەكىنشى ءبىر وڭىرىندە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ الاتىن ورنى ايرىقشا.

ماقسات – يندۋستريالىق ايماق الەۋەتىن كوتەرۋ

وسى ورايدا وبلىستا قۇرىلعان «اقتوبە» يندۋستريالىق ايماعى بيزنەس-ورتانى تۇبەگەيلى جاق­سا­ر­تۋعا جانە كەڭەيتۋگە مول مۇم­­كىندىكتەر جاساي الاتىنى انىق. مۇنىڭ ءوزى پرەزيدەنت جول­­داۋىندا كورسەتىلگەن باس­تى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنى بەل­گىلى. اتالعان يندۋستريالىق اي­ماقتىڭ وسى تەكتەس وزگە قۇرى­لىم­دارعا قاراعاندا باستى ار­تىق­شىلىعى «باتىس ەۋروپا – با­تىس قىتاي» حالىقارالىق تراس­ساسىنىڭ تۇسىندا اقتوبە قا­لا­سىنىڭ ونەركاسىپتىك بولىگىندە ور­نالاسقانى. سونداي-اق, ونىڭ كور­شىلەس رەسەي شەكاراسىنا جا­قىن تۇرۋى دا تاۋارلار الماسۋ قىز­مەتىن ۇلعايتۋعا جانە ەكس­پورت­تىق ونىمدەردىڭ تاسىمال­داۋ شى­عى­نىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ين­دۋستريالىق ايماق دەگەنىمىز, ءوز وندىرىستەرىن اشىپ جۇرگىزۋگە تو­لىقتاي قابىلەتتى بيزنەس وكىل­دە­رى مەن كاسىپكەرلەر ءۇشىن تاپتىر­ماس قولايلى مۇمكىندىك. وڭىر­دەگى يندۋستريالاندىرۋ اي­ماعىنىڭ جالپى كولەمى 200 گەك­تار قۇراسا, ونىڭ 155 گەكتارى قولدانىسقا بەرىلەتىن پايدا­لى الاڭ. قازىرگى كۇنى ونىڭ 64 گەك­تارى يگەرىلگەن. مۇنىڭ ءوزى ايماقتاعى جالپى الاڭنىڭ 41 پايىزى. مۇندا جەكە تۇلعالاردىڭ ەسەبىنەن بولىنگەن ينۆەستيتسيا كولەمى 42 ميلليارد تەڭگەنى قۇ­راي­دى. مۇنىڭ ىشىندە شەتەلدىك كا­پيتالدىڭ ۇلەسىنە 27,2 ميلل­ي­ارد تەڭگە قۇرايتىن ءۇش جوبا كى­رەدى. اتالعان قۇرىلىمنىڭ باس­تى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى جاڭا جۇ­مىس ورىندارىن اشۋ دەسەك, بۇل تۇرعىدا 1127 جۇمىس ورنى قۇ­رىلعان. 
بيىل جانە الداعى جىلى اەا-دا 13 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بەلگىلەنگەن. قازىرگى كۇنى ونىڭ بىرەۋى پايدالانۋعا بەرىلگەن. «TALAN» TEHNOLOGY» جشس جۇزەگە اسىرعان جوبانىڭ ەلى­مىز­دە ەشقانداي بالاماسى جوق. بۇ­گىندە نە كوپ ءار جەردە كا­دە­گە اسۋدان قالعان ەسكى رە­زەڭ­كە دوڭ­عالاقتار كوپ. جوبا يەلەرى سو­نىڭ ءبارىن جيناستىرىپ سپورت الاڭ­دارى مەن زالدارىنىڭ قاۋ­ىپ­سىز, جۇمساق دەنەگە زاقىم كەل­تىر­مەيتىن توسەنىشتەرىن جاساۋ­دى قولعا الىپتى. بۇگىنگى كۇنى بەس جوبانىڭ قۇرىلىسى قىزۋ ءارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ەرى­تىن­دىلەر مەن حيميالىق رەاگەنتتەر, كە­راميكالىق گرانيت پەن پليتالار, پوليەتيلەن پاكەتتەر تەمىر-بە­­-
ت­ون شپالدار جانە باسقا دا يم­پو­رت الماستىرا الاتىن جوبالار بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اياقتالماق. مۇنىڭ سىرتىندا تاعى دا جەتى جوباعا جەر تەلىمدەرى بەرىلگەن. وعان يە بولعاندار قازىر بولاشاق قۇرىلىسىنىڭ العاشقى قازىعىن قاعۋ ۇستىندە. ءبىز ارينە, ءوندىرىسشى ەمەسپىز, تەحنولوگيالىق تاسىلدەردىڭ «ىشكى كۋحنياسىنان» دا تۇسىنىگىمىز شامالى. سولاي بولا تۇرسا دا قارا اقىلعا سالعاندا, ياعني تۇي­سى­گىمىزدىڭ حابار بەرۋىنشە قازىرگى كۇ­نى «اقتوبەنىڭ» 41 پايىز عا­نا يگە­رىلگەنى ازداۋ سەكىلدى كورىن­گەن. وسى ويىمىزدى اقتوبە وب­لى­سىنىڭ يندۋستريالىق-يننو­ۆا­­تسيالىق دامۋ باسقارماسى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى دارحان ەر­ما­عامبەتوۆكە ايتقان ەدىك. ول بىزگە ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تومەن­دە­گىشە ءتۇسىندىردى. ياعني, ونىڭ ما­لىم­دەۋ­ىنشە, يندۋس­تريالىق ايماقتان جەر الۋعا تىلەك بىلدىرگەن بيزنەسمەندەرگە سول جەر تەلىمدەرىن بەرۋ مەن ءبولۋ ۇدەرىستەرى كوپ ۋاقىت الادى ەكەن.
ءبىر ەسەپتەن مۇنىڭ شۇلەن تاراتۋ ەمەس ەكەنىن دە تۇسىنۋگە بولاتىن سەكىلدى. ويتكەنى, جەر تۋرالى زاڭدىلىقتار مەن جەر كودەكسى تا­لاپتارى بۇزىلسا كىم-كىمگە دە جا­عىمدى بولا قويمايدى, ساۋ­ىس­قاننان ساق مىنەز تانىتۋدىڭ اس­تارىندا وسىنداي يىرىمدەر بار ەكەنى سەزىندىك. سونىمەن بىر­گە, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اك­تىلەردى ازىرلەۋ مەن رەتتەۋ ىسىن­­­دە دە الا-قۇلالىق جوق ەمەس. ەڭ باس­تىسى, «اقتوبە» اەا-عا بار­لىق ينفراقۇرىلىمدىق جا­نە كوممۋنالدىق جەلىلەر تار­تىل­عان. ءسوز جوق, بۇل ۇلكەن ءىستىڭ ەلەۋ­لى بولىگى, ءتىپتى تەڭ جارتىسىنا جۋىعى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
ەندى وسى تەڭدەسى جوق يندۋس­تريالىق ايماققا الىس-جاقىن وتان­دىق جانە شەتەلدىك ينۆەس­تور­لاردى قىزىقتىرىپ تارتا ءبى­لۋ قاجەت-اق. ارينە, بۇل ءىستىڭ ءار­تۇرلى تاسىلدەرى مەن جولدارى بار. ايتالىق, ينۆەستيتسيالىق فو­رۋم­دار وتكىزۋ جانە ايماقتىڭ ار­تىقشىلىعى مەن ەرەكشەلىگىن جار­نامالاۋ سەكىلدى قىزمەتتەر وسى قاتارعا كىرەدى. جاسىراتىن ەش­تەڭەسى جوق, ايماقتىڭ قىز­مە­تىمەن تانىسۋ بارىسىندا بۇل ىسكە دە ءبىر سەرپىلىس پەن سىلكىنىس قاجەت ەكەنىن تۇيسىندىك.
 راس, دارحان ەرمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل باعىتتا شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ارنالعان باعدارلاما بەلگىلەنگەن كورىنەدى. الايدا, بىزگە ونىمەن تانىسۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى. ماسەلە سول باعدار­لا­مانىڭ شەتەلدىكتەرگە تيگىزگەن تار­تىمدىلىعىندا ەمەس پە؟ 
تۇتاستاي العاندا, اقتوبە اي­ما­عىندا ەلگە مول پايدا مەن تابىس اكەلەتىن ءىرى جوبالار بار­شى­لىق. سونىڭ ءبىرى ءشيلىساي كە­نى­شىنەن اسا باعالى مينەرالدى تى­ڭايتقىشتار ءوندىرۋ جونىندەگى قابىرعالى جوبا. قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى جاريالانعان جولداۋدا قىتايمەن بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار ءبىرشاما تيىمدىلىك اكەلە الاتىنى ايتىلعان. جوعارىدا اتالعان ءوندىرىس وسى تالاپ ۇدەسىنەن شىعا الادى دەگەن تالداۋلار جاسالعان. قىتايمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اساتىن جوبانىڭ قۇنى 1,4 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايدى. ونىڭ قۋاتتىلىعى العاشقى كەزەكتە جىلىنا 860 مىڭ توننا ءونىم ون­دىرۋگە ەسەپتەلسە, كەيىن بۇل كو­لەمدى ەكى ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋ كوز­دەل­گەن. ونىڭ اينالاسىندا جاڭا مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق.
قازىرگى كۇنى اقتوبە يندۋس­تريا­لىق ايماعى الداعى كۇندەرگە قاراي اياعىن نىق باسىپ كەلەدى.

تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»

اقتوبە 

سۋرەتتە: اقتوبە يندۋس­تري­يا­­لىق ايماعىنان كورىنىس
 

سوڭعى جاڭالىقتار