«جاقسى, جاقسى» دەي بەردىڭىز-اۋ...»
تاۋبەشىل قازاعىمنىڭ جانى ءسىرى. «بۇگىن بولماسا, ەرتەڭ بولار» دەگەن ءۇمىتتىڭ جەتەگىندە ءجۇرىپ, قيىندىققا مويىنسىنعىسى كەلمەيتىنى بار. ونىسىنا دا شۇكىر. ەڭسەسى ەزىلىپ, ەكى ءيىنى سۋعا كەتىپ, جاڭبىر جاۋماي سۋ بولىپ جۇرەتىندەر كوپ قوي. سولارمەن سالىستىرعاندا, قيىندىقتىڭ ءبارى وتپەلى, سىناق ەكەنىن جاقسى تۇسىنەتىن قازاعىمدىكى دە ءجون شىعار, بالكىم. ولار كۇيكى تىرلىكتى سىرتقا شىعارىپ, جالپاق جۇرتقا جاريا ەتكىسى كەلمەيدى. پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانىنىڭ سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى كووپەراتيۆىندە بولدىق. سارىتاۋ ۋچاسكەسىندە قونىس تەپكەن اعا شوپاننان وبلىس باسشىسى حال-جاعداي سۇرادى.
– وتباسىڭىزدىڭ, بالالارىڭىزدىڭ جاعدايى قالاي؟
– جاقسى.
– جۇمىستارىڭىز قالاي؟
– جاقسى.
– تۇرمىستارىڭىز شە؟
– جاقسى.
– ءسىز «جاقسى, جاقسى» دەي بەردىڭىز-اۋ, شىنىندا دا سولاي ما؟
ەل ىشىندە, كوپپەن ارالاس-قۇرالاس وتىرعانداردىڭ ءوزى ءومىردىڭ اۋىرتپالىعىن تارتىپ جاتقاندا قىستاقتاعى جالعىز ءۇي شوپاننىڭ جاعدايى مۇلتىكسىز دەگەنگە سەنە قويۋ قيىن. باردى قاناعات تۇتىپ, قيىندىققا توسەلىپ العان تاۋبەشىل قازاعىم-اي...
«ونى مەنەن سۇراماڭىز, جۇرتتان سۇراڭىز»
سول ءبىر جىلدارى سالىق تولەۋدەن جالتاراتىندار كوپ بولاتىن. اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعىلاردى بىلاي قويعاندا, پاۆلوداردىڭ ءوندىرىس ورىندارىندا دا جاعداي وسىنداي ەدى. ەكىباستۇز قالاسىنداعى №2 گرەس-ءتى باسقارۋعا العان جاڭا قوجايىنداردىڭ دا سالىق قارىزى كوپ.
ەلەكتر قۋاتى دەگەنىمىز – قىپ-قىزىل اقشا. سويتە تۇرا سالىق تولەۋگە ساراڭ. ماسەلەنىڭ ءمانىسىن بىلگىسى كەلگەن وبلىس باسشىسىنا ستانسا ديرەكتورى قاشقاقتاپ, قۇبىلمالى جاۋاپ بەرىپ جاتىر.
– سوندا بىزدەن سۇرايتىندارىڭىز نە, بەرەشەكتەرىڭىزدى مۇلدەم سىلىپ تاستاۋىمىز كەرەك پە؟
– جوق.
– ەندى نە؟ قارىزدى قايتارۋدى كەيىنگە شەگەرە تۇرۋىمىز كەرەك پە؟
– ءيا.
– ا-ا-ا... ونى مەنەن سۇراماڭىز, بالالارىنا بەرىلەتىن جاردەماقىعا ەكى-ءۇش جىل بويى قولدارى جەتپەي وتىرعان انالاردان, ماردىمسىز ەڭبەكاقىسىن الا الماي جۇرگەن دارىگەرلەردەن, مۇعالىمدەردەن, زەينەتاقىسىنا قاراپ وتىرعان زەينەتكەرلەردەن سۇراڭىز. سولار رۇقسات ەتسە, بەرەشەكتەرىڭىزدى كەيىنگە شەگەرە تۇرۋعا بولادى, ايتپەسە, جوق.
«نانسىز قالماۋدىڭ امالى»
1998 جىلدىڭ باسىندا وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىندە جارىق بىردە بولىپ, بىردە بولماي تۇردى. بەرەشەك بولىپ وتىرعانداردىڭ دا, قارىز ەمەستەردىڭ دە كورگەن كۇنى وسى.
ۋسپەنكا اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى ناۋبايحانادا بولدىق. ناۋبايحانا دەگەنىمىز كادىمگى ەكى بولمەلى ءۇي. سونىڭ ءبىر بولمەسىندە اۋىلداعى ءار ۇيدە بولاتىن كادىمگى پەش ورناتىلعان.
– وسى پەشتە دە نان پىسىرەسىزدەر مە؟
– ءيا.
– بۇل جارىق جوق كەزدە نانسىز قالماۋدىڭ امالى عوي,– دەدى وبلىس باسشىسى.
«دوستارىڭىز جارىقسىز قالدىرىپ وتىر عوي»
ۋسپەنكا اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا ونى-مۇنى كاسىپپەن اينالىسىپ, جۇمىس كوزىن تاۋىپ وتىرعاندار از ەمەس بولىپ شىقتى. بىراق, بارلىعىنا دا قولبايلاۋ بولىپ وتىرعانى – ەلەكتر قۋاتىنىڭ جوقتىعى.
داۆيد حاچاترياننىڭ ناۋبايحاناسىندا نان-توقاش ونىمدەرى دايىندالادى. سۇرانىس بار. بىراق, ەلەكتر ەنەرگياسى ءجيى سوندىرىلەتىندىكتەن, نان-توقاشتى سۇرانىس مولشەرىندە دايىنداۋ مۇمكىن ەمەس.
– ەلەكتر قۋاتىنان باسقا قانداي ءوتىنىش-تىلەگىڭىز بار؟ مىناداي قيىندىقتاردان كەيىن ارمەنياعا كەتۋ ويىڭىزدا جوق پا؟
– و نە دەگەنىڭىز؟ قازاقستان – مەنىڭ وتانىم.
– مۇندا تۋعان-تۋىسقاندارىڭىز بار ما؟
– ەشكىمىم جوق. ەسەسىنە دوستارىم كوپ.
– دوستارىڭىز كوپ, بىراق سول دوستارىڭىز جارىق بەرمەي وتىر عوي, – دەدى وبلىس اكىمى ازىلدەپ.
عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
