ەلباسىنىڭ سىر ەلىنە جاساعان ساپارى ءساتتى بولدى. «قۇتتى قوناق كەلسە, قوي ەگىز تابادى» دەيتىن حالىقپىز عوي. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەلۋىنە وراي حالىق يگىلىگىنە جۇمىس ىستەيتىن نىساندار ىسكە قوسىلىپ, ەل ەڭسەسىن تىكتەدى. تالاي جىلدان بەرى تۇرعىندارعا ىڭعايسىزدىق تۋعىزىپ كەلگەن ماسەلەلەر دە شەشىمىن تاپتى. سونىڭ ءبىرى تەمىر جول ۇستىنەن وتەتىن جولايىرىق ەدى.
تەمىرجولدىڭ سولتۇستىگىندە ورنالاسقان شانحاي, گاگارين, تيتوۆ, قىزىلجارما تۇرعىندارىنىڭ بەرگى بەتكە ءوتۋى قيىن بولاتىن. ويتكەنى, وتكەل بولعانمەن, كۇن سايىن تەمىر جول ارقىلى ونداعان لوكوموتيۆ قۇرامالارى وتەدى. ولار وتكەن كەزدە جول جابىلادى. سويتەدى دە, كەپتەلەك پايدا بولادى. پەندە ەمەسپىز بە؟ «اسىققان شايتاننىڭ ءىسى», دەگەنمەن, جۇمىسىنا نە بولماسا ساباعىنا كەشىككەن ادامدار تەمىر جولدى كەسىپ ءوتىپ كەتەدى. جىلدامدىقپەن كەلە جاتقان پويىز وعان قاراسىن با؟ سودان اپات ورىن الادى. كەيبىر ادامداردىڭ اجالى وسى ارادان تابىلىپ جاتتى. ونىڭ ۇستىنە قالادا جىل سايىن حالىق سانى ارتىپ كەلەدى. ەل سانى ارتقاننان كەيىن, كولىكتىڭ دە كوبەيەتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. تەمىر جولدىڭ وسى ءبىر ۇرىمتال تۇسىنا كوپىر ءتۇسىرۋ قىزىلوردالىقتار ءۇشىن 30-40 جىلدان بەرى ارمان ەدى دەسەك, ارتىق ايتپايمىز. ارمان بولعانى سول, كەڭەستىك كەزەڭنىڭ وزىندە كوپىردىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتىلدى. جازىلدى. دەگەنمەن, ەش ناتيجە بولمادى. پويىز تىزبەگىنىڭ وتكەنىن كۇتىپ تۇرعان كولىك كەپتەلەگى سەكىلدى ءبىر ورنىنان جىلجىمادى دا. تەك ەل ەگەمەندىگىن الىپ, ەڭسەسىن تىكتەپ, ەكونوميكاسى ارتىپ, الەۋەتى زورايعاندا عانا بارىپ كوپىر قۇرىلىسى قولعا الىندى.
2009 جىلى قۇرىلىستىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتاماسى دايىندالدى. وعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءتيىستى قارجى ءبولىندى. جولايىرىقتىڭ قۇرىلىسىن ءجۇرگىزەتىن كومپانيا دا بەلگىلى ەدى. ول «بۋشرا» جشس بولاتىن. قۇرىلىس سول جىلى باستالىپ كەتتى. سولايشا, تەمىر جولدىڭ ۇستىنەن وتەتىن جولايىرىقتىڭ قۇرىلىسى ەلباسىنىڭ كەلۋىنە وراي اياقتالدى. پرەزيدەنت ارنايى بارىپ كورىپ, قۇرىلىسشىلارمەن جۇزدەستى.
بۇل ءوزى زاماناۋي تالاپتارعا ساي كوپىر. ۇزىندىعى – 887 مەتر. كۇنىنە 12 مىڭنان استام كولىك وتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار. اينالما جولدارى حالىقتىڭ ارى-بەرى قاتىناۋىنا وتە ىڭعايلى.
وسى كوپىردىڭ سالىنۋىنا 1 ميلليارد 641 مىڭ تەڭگە قارجى جۇمسالعان ەكەن. ول حالىقتىڭ تولايىم تابىستارىنان قۇرالعانى انىق. باسقا ءبىر ايماقتا مۇنداي كۇردەلى قۇرىلىس جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلدى دەگەندى ەستىمەدىك. ەندەشە, مۇنى قىزىلوردالىقتاردىڭ ەرەن كۇش-جىگەرىنىڭ جەڭىسى دەسەك, بولاتىنداي. تۋعان جەرىن, ەلىن كوركەيتۋگە قوسقان تيتتەي دە بولسا ەڭبەگى رەتىندە باعالاۋعا تۇرارلىق.
ەلباسى ءوز سوزىندە: «تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعى قۇر دابىرامەن وتپەۋى كەرەك. مەرەيلى مەرەكەنى ءاربىر اۋىل, اۋدان حالقى سەزىنۋگە ءتيىس. ول ءۇشىن اۋلالار اباتتاندىرىلىپ, اۋىلدار كوركەيۋى قاجەت», دەگەن ەدى. اتا-بابامىز وسى كۇندى سان عاسىرلار بويىنا ارمانداپ ءوتتى. تالاي ەردىڭ قانى توگىلدى. انالاردىڭ كوزىنەن جاسى اقتى. اقىرى سونىڭ وتەۋىندەي بولىپ باق بىزگە قوندى. سول اق تاڭنىڭ اتقانىنا دا 20 جىل تولىپ وتىر. ەلباسىنىڭ بۇل مەرەيتويدى ءاربىر قازاقستاندىق سەزىنۋى قاجەت دەگەنى دە وسىدان. ال قىزىلوردا قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءتاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن جان-جۇيەسىمەن سەزىنىپ وتىر. كوپتەن كۇتكەن كوپىر اشىلدى. تەمىر جولدىڭ ەكى بەتىنە قاتىناس وڭتايلاندىرىلدى. بارىس-كەلىستە ەندى قيىندىق بولمايتىن بولدى. ۋاقىتىڭدى جەپ, جۇيكەڭدى جۇقارتاتىن كەپتەلىستەن دە ارىلدىق. وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. قىزىلوردالىقتار بۇل كوپىردى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا تارتۋ رەتىندە قابىلداپ وتىر.
جانىبەك نۇرقىش ۇلى, كولىك سالاسىنىڭ ارداگەرى.
قىزىلوردا.
تەمىرجولدىڭ سولتۇستىگىندە ورنالاسقان شانحاي, گاگارين, تيتوۆ, قىزىلجارما تۇرعىندارىنىڭ بەرگى بەتكە ءوتۋى قيىن بولاتىن. ويتكەنى, وتكەل بولعانمەن, كۇن سايىن تەمىر جول ارقىلى ونداعان لوكوموتيۆ قۇرامالارى وتەدى. ولار وتكەن كەزدە جول جابىلادى. سويتەدى دە, كەپتەلەك پايدا بولادى. پەندە ەمەسپىز بە؟ «اسىققان شايتاننىڭ ءىسى», دەگەنمەن, جۇمىسىنا نە بولماسا ساباعىنا كەشىككەن ادامدار تەمىر جولدى كەسىپ ءوتىپ كەتەدى. جىلدامدىقپەن كەلە جاتقان پويىز وعان قاراسىن با؟ سودان اپات ورىن الادى. كەيبىر ادامداردىڭ اجالى وسى ارادان تابىلىپ جاتتى. ونىڭ ۇستىنە قالادا جىل سايىن حالىق سانى ارتىپ كەلەدى. ەل سانى ارتقاننان كەيىن, كولىكتىڭ دە كوبەيەتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. تەمىر جولدىڭ وسى ءبىر ۇرىمتال تۇسىنا كوپىر ءتۇسىرۋ قىزىلوردالىقتار ءۇشىن 30-40 جىلدان بەرى ارمان ەدى دەسەك, ارتىق ايتپايمىز. ارمان بولعانى سول, كەڭەستىك كەزەڭنىڭ وزىندە كوپىردىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتىلدى. جازىلدى. دەگەنمەن, ەش ناتيجە بولمادى. پويىز تىزبەگىنىڭ وتكەنىن كۇتىپ تۇرعان كولىك كەپتەلەگى سەكىلدى ءبىر ورنىنان جىلجىمادى دا. تەك ەل ەگەمەندىگىن الىپ, ەڭسەسىن تىكتەپ, ەكونوميكاسى ارتىپ, الەۋەتى زورايعاندا عانا بارىپ كوپىر قۇرىلىسى قولعا الىندى.
2009 جىلى قۇرىلىستىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتاماسى دايىندالدى. وعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءتيىستى قارجى ءبولىندى. جولايىرىقتىڭ قۇرىلىسىن ءجۇرگىزەتىن كومپانيا دا بەلگىلى ەدى. ول «بۋشرا» جشس بولاتىن. قۇرىلىس سول جىلى باستالىپ كەتتى. سولايشا, تەمىر جولدىڭ ۇستىنەن وتەتىن جولايىرىقتىڭ قۇرىلىسى ەلباسىنىڭ كەلۋىنە وراي اياقتالدى. پرەزيدەنت ارنايى بارىپ كورىپ, قۇرىلىسشىلارمەن جۇزدەستى.
بۇل ءوزى زاماناۋي تالاپتارعا ساي كوپىر. ۇزىندىعى – 887 مەتر. كۇنىنە 12 مىڭنان استام كولىك وتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار. اينالما جولدارى حالىقتىڭ ارى-بەرى قاتىناۋىنا وتە ىڭعايلى.
وسى كوپىردىڭ سالىنۋىنا 1 ميلليارد 641 مىڭ تەڭگە قارجى جۇمسالعان ەكەن. ول حالىقتىڭ تولايىم تابىستارىنان قۇرالعانى انىق. باسقا ءبىر ايماقتا مۇنداي كۇردەلى قۇرىلىس جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلدى دەگەندى ەستىمەدىك. ەندەشە, مۇنى قىزىلوردالىقتاردىڭ ەرەن كۇش-جىگەرىنىڭ جەڭىسى دەسەك, بولاتىنداي. تۋعان جەرىن, ەلىن كوركەيتۋگە قوسقان تيتتەي دە بولسا ەڭبەگى رەتىندە باعالاۋعا تۇرارلىق.
ەلباسى ءوز سوزىندە: «تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعى قۇر دابىرامەن وتپەۋى كەرەك. مەرەيلى مەرەكەنى ءاربىر اۋىل, اۋدان حالقى سەزىنۋگە ءتيىس. ول ءۇشىن اۋلالار اباتتاندىرىلىپ, اۋىلدار كوركەيۋى قاجەت», دەگەن ەدى. اتا-بابامىز وسى كۇندى سان عاسىرلار بويىنا ارمانداپ ءوتتى. تالاي ەردىڭ قانى توگىلدى. انالاردىڭ كوزىنەن جاسى اقتى. اقىرى سونىڭ وتەۋىندەي بولىپ باق بىزگە قوندى. سول اق تاڭنىڭ اتقانىنا دا 20 جىل تولىپ وتىر. ەلباسىنىڭ بۇل مەرەيتويدى ءاربىر قازاقستاندىق سەزىنۋى قاجەت دەگەنى دە وسىدان. ال قىزىلوردا قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءتاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن جان-جۇيەسىمەن سەزىنىپ وتىر. كوپتەن كۇتكەن كوپىر اشىلدى. تەمىر جولدىڭ ەكى بەتىنە قاتىناس وڭتايلاندىرىلدى. بارىس-كەلىستە ەندى قيىندىق بولمايتىن بولدى. ۋاقىتىڭدى جەپ, جۇيكەڭدى جۇقارتاتىن كەپتەلىستەن دە ارىلدىق. وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. قىزىلوردالىقتار بۇل كوپىردى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا تارتۋ رەتىندە قابىلداپ وتىر.
جانىبەك نۇرقىش ۇلى, كولىك سالاسىنىڭ ارداگەرى.
قىزىلوردا.
