تانگە قۋات, جانعا شۋاق سىيلاعان

ءومىر تولقىنىندا توسىننان نەمەسە جۇرە كەلە دەرتكە شال­دى­عىپ, سىرقات ازابىن تارتقان­دار­دىڭ كوپشىلىگى تابيعاتتىڭ وزىنەن دارمەن تاۋىپ, اۋرۋىنان ايىعىپ جاتقان جاعدايلارىن ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. وسى ورايدا ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورىندارىنا دەگەن حا­لىق ىقىلاسى ايرىقشا ارتىپ وتىر­عانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. جانى­نا دەرت جاماپ, جۇيكەسىن مۇڭ تور­لاعان مىڭداردىڭ دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرىپ, كوڭىلىنە شۋاق قۇيعان وسىنداي كيەلى ورىندار قاتارىندا عاسىردان استام تا­ري­حى بار «جاڭاقورعان» شيپاجايى­نىڭ ورنى وزىنشە ماڭىزدى. تەرىسكەن كولىنىڭ تۇزدى سۋى مەن باتپاعىنىڭ ايرىقشا شيپا­لىق قاسيەتكە يە قۇرامىن ەرتە كەزدەن بايقاعان كوكىرەگى وياۋ, كوزى قاراقتى جاندار ادامزات ماڭدا­يى­نا بىتكەن «مارجان» مەكەندى يگى­لىكتى ماق­سات­قا پايدالانۋدا پا­راساتتى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلىپتى. ءبىز اڭگىمەگەلى وتىرعان جاڭاقور­عان ايماعىنداعى ەمدىك شيپاسى بار تۇزدى كەنىش حح عاسىردىڭ باسىندا بەلگىلى بولعان ەكەن. ونىڭ نەگىزىن قالاعان فەدور مارتيۋكوۆ اتالمىش ورىندا حۋتورلار سالدىرىپ, حالىقتى ەمدەۋ ءىسىن باستاعان. ءوزى 1920 جىلدان 1941 جىلعا دەيىن وسى ورىندا ءدارى­گەر­لىك قىزمەت اتقارىپتى. سوعىس جىل­دارى بۇل ورىن جارالى جاۋ­ىن­گەر­لەر­دى ەمدەيتىن اسكەري گوسپيتال قىز­مەتىن اتقارسا, 1954-60 جىل­دا­رى سوعىس مۇگەدەكتەرىن ەم­دەۋ-ساۋ­ىق­تىرۋعا ارنالعان ساناتوري, 1961 جىلدان باستاپ  كا­سىپ­­وداقتار فەدەراتسياسىنىڭ ءمۇ­لىك پەن اكتيۆتەر باسقارماسى اكتسيونەرلىك قوعا­مى جاڭاقورعان ءساناتوريى بولىپ قىزمەتىن جال­عاستىرىپ كەلەدى. كەڭەستىك كەزەڭدە ەڭبەك ادام­دارىنا دەگەن قامقورلىق پەن جا­ناشىر كوزقاراستىڭ ناتيجەسىندە اۋىر وندىرىستە, اۋىل شارۋاشى­لى­عىندا تەر توككەن ەڭبەككەرلەر مۇددەسىن قورعاۋ ءبىرىنشى ورىنعا قويىلعانى جاسىرىن ەمەس. مۇ­عا­لىمدەر قاۋىمىنا قۇرمەت قالىپ­تاس­تى. ناعىز ەڭبەك ادامدارى ق­و­عا­مىمىزدىڭ ادال قۇرىلىس­شى­لا­رى سانالدى, مەكەمە, كاسىپورىن كاسىپوداقتارى ۇيىمى تاراپىنان جەڭىلدىكتەردى پايدالاندى. مىنە, سول كەزەڭدەرى اتالمىش ساناتوريگە جۇمىس ورىندارىنىڭ جول­دا­ماسىمەن اعىلىپ كەلىپ جاتاتىن قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى قا­جى­عان تانگە قۋات, شارشاعان ءجۇي­كە­گە شۋاق سىيلاعان كيەلى مەكەن­نىڭ مەيىرىمىنە قانىپ, قۇر اتقا مىنگەندەي سەرگىپ قالارىن وزدەرى دە اپ-ايقىن سەزىنىپ, جىل اينالماي تاعى جولداما الىپ, جاڭا­قور­عاننىڭ قارا باتپاعىنا بالاشا قۇنداقتالىپ, بويدى بۋعان جەل-قۇزدان ادا-كۇدە ارىلۋعا اسى­عاتىن. نەگىزىندە, ەرەجەسىنە كەلسەك, سۇيەك بۋىننىڭ جاندى سىز­دات­قان سىرقاتىنا تاپتىرمايتىن داۋا بولىپ تابىلاتىن «تەرىسكەن» كولىنىڭ تۇزدى باتپاعىمەن ەمدەۋدى ءۇش جىل قاتارىنان قابىلداۋ ءلازىم. مىنە, سوندا العان ەمىڭىزدىڭ تياناقتى ناتيجەسى جانىڭىزدى جازداي جادىراتارى كامىل. راس, وتپەلى كەزەڭنىڭ قي­ىن­شىلىعىنا تاپ بولعان ساناتوري جۇمىسى نارىق قىسپاعىنا ءتو­تەپ بەرە الماي, ءبىراز تو­قى­را­دى. مەكەمەلەر قىسقارىپ, مەملەكەت قامقورلىعىنان قاعاجۋ قال­عان قىزمەتكەرلەردىڭ قالتاسى كو­تەر­مەيتىن جولداما قۇنىنىڭ قىم­باتتىعى تالاي تالاپقا تۇساۋ سالدى. كەلۋشى بولماعان سوڭ ساناتوري جۇمىسى دا توقتاۋدىڭ ءسال-اق الدىندا قالدى. وسى كەزەڭدە باسشىلىقتى باتىل قولعا العان بىلىكتى مامان  امانگەلدى ابدۋللاەۆ قارجى كوزدەرىن قاراستىرۋعا كوشتى. قاراماعىنداعى مامان­دار­دى وڭىردەگى جۇمىسى دۇرىس جولعا قويىلعان الپاۋىت كومپانيالار مەن ءوندىرىس ورىندارىنا جىبەرىپ, قالتالى ازاماتتاردى شاقىرىپ, شيپاجاي قىزمەتىن جارنامالاۋدى مىندەتتەدى. وسىنداي جۇمىستار­دىڭ ناتيجەسىندە تامىرىنا قان جۇگىرىپ, قارقىن الا باستاعان تە­رىسكەننىڭ تىرلىگى ەندىگى كەزەكتە جا­ڭا تەحنولوگيانىڭ تالابىنا يكەم­دەلۋگە كوشتى. جاڭادان في­زيو­تەراپيالىق كابينەتتەر اشىل­دى. بۇرىننان كەلە جاتقان ءادىس: لايمەن ەمدەۋ جانە راپا (تۇزدى سۋ) ۆانناسىن قابىلداۋ سىندى ەمدەۋ تۇرلەرىن جان-جاقتى كەڭەيتۋ باعىتىندا جاڭادان اپپاراتتار ساتىپ الىندى. ناقتى اناليزدەر ءۇشىن لابوراتوريالىق اپپاراتتارمەن تولىقتىرىلدى. ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورنىنىڭ ءبۇ­گىنگى تىنىس-تىرشىلىگى جونىندە شي­پاجايدىڭ باس ديرەكتورى با­قىت­جان ابدۋللاەۆ بىلاي دەپ اڭگىمەلەيدى: – ءبىزدىڭ ساناتوري ءبىر مەزگىلدە 650 كىسىنى قابىلدايدى, جى­لى­نا 13-14 مىڭ ەمدەلۋشىگە قىزمەت كورسەتىلەدى. ەمدەلۋشىلەر 6 جو­عا­رى ءبىلىمدى دارىگەر, 24 ورتا بۋ­ىن­دى مەدقىزمەتكەرلەردىڭ قاراۋىن­دا بولىپ, قالىپتى قىزمەتتەرىنە قالتقىسىز ىقىلاستارىن ءبىلدىرىپ جاتادى. ەمدەۋ ورنىنىڭ اتى مەن اتاعى ەلىمىزدەن تىسقارى جەرلەرگە دە كەڭىنەن تانىمال بولىپ وتىر. قازىردە تۇركيا, قىتاي, رەسەي, ازەربايجان مەملەكەتتەرىنەن كەلۋشىلەر قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. نەگىزىنەن كەننىڭ ەش قوسپاسىز قا­را باتپاعىنىڭ سۇيەك-بۋىن, قۋىق, بەدەۋلىك اۋرۋلارعا كەرەمەت ەمدىك شيپاسى بارىنا بۇگىندە كىم-كىم­نىڭ دە داۋى جوق. اياعىن باسا الماي كەلگەن جۇزدەگەن قالتالىلار سىرقاتىنان قۇلان-تازا ايىعىپ, قۋانىشتارىندا شەك بولماي, ال­عىس جاۋدىرىپ اتتانىپ جاتاتى­نىن كورگەندە جاراتقان يەمىزدىڭ ءوزى بەرگەن سىرقاتتىڭ شيپاسىن دا قوسا جاراتىپ, پەندەلەرىنە تارتۋ ەتكەن تەڭدەسسىز جاقسىلىعى ەسكە تۇسەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 1994 جىلدان باستاپ ساناتوري ماڭىنان جەراستى شيپالى سۋ كوزى تابىلدى. بۇل سۋ ارقىلى اۋرۋ­لار­دى اسقازان-ىشەك سىرقاتىنان اي­ىقتىرۋ قىزمەتى جولعا قويىلىپ كەلەدى. ساناتوريدە ەم تۇرلەرىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا يگىلىكتى باس­تامالارىمىز كوپ. اتاپ ايتقاندا, بۇعى ءمۇيىزىنىڭ قانىمەن جۇيكە, يممۋندىق جەتىسپەۋشىلىك, بەل كۇ­شىنىڭ السىزدىگى سىندى ادام اعزا­سىنداعى اقاۋلاردى ەمدەۋدى جولعا قويدىق. بالمەن وراۋ ءادىسى ار­قى­لى بۋىنداعى سۋىقتاردى الۋ, تەرىنى جۇمسارتىپ, جاسارتۋعا بولا­تىنى دالەلدەنىپ وتىر. سول سياق­تى دەمىكپە اۋرۋلارىن تۇزبەن ەمدەيتىن ارنايى بولمە اشتىق. ماس­ساج جا­ساۋدىڭ دا نۇكتەلىك, كلاسسيكالىق, شىعىستىق تۇرلەرى قولدانىلىپ كەلەدى. ەمدەۋ ورنى جاڭادان ۋزي, كارديوگرامما اپ­پا­­راتتارىمەن قام­تاماسىز ەتىلدى. 500 ورىندىق اسحانامىز ءنارلى تا­ما­عىمەن دەما­لۋ­شىلاردىڭ زور ىقى­لاسىنا كەنەلۋدە. اعارعان جا­عىن جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرىمىز قام­تاماسىز ەتۋدە. ەمدىك دەنەشى­نىقتىرۋ, جاتتىعۋ زالى, تەننيس, بيليارد اركىمنىڭ قا­لاۋىنا قاراي قىزمەت جاسايدى. قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ جان قالاۋىنا اينالعان قاسيەتتى ەمدەۋ ورتالىعى جونىندە ەمدەلۋشى­لەر­دىڭ وزدەرى دە جىلى لەبىزدەر بىلدىرەدى. حالقىمىزدىڭ ماقتانى­شى­نا اي­نال­عان قاسىم قايسەنوۆ, روزا باع­لانوۆا, قادىر مىرزا-ءالى سىندى قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەر­زەنت­تەرىنىڭ ارنايى جازىپ قال­دىر­عان قولتاڭ­بالارىنداعى اقجا­رىل­قاپ تىلەكتەر دە ءبىزدىڭ ويى­مىز­دى راستاي تۇسەدى. بايان ۇسەيىنوۆا, قۇدايبەرگەن ەرتاسوۆ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەلەرى. قىزىلوردا وبلىسى, جاڭاقورعان اۋدانى.