ءدىن ىستەرى زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ – ءومىر تالابى

كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنت­تىك توراعاسى قايرات لاما شاريف «ءدىن ىستەرى جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» جاڭا زاڭ جوباسىن تانىستىرىپ, تۇساۋكەسەرىن جاسادى. قازىر قوعامىمىزدا كوكەيكەس­تى ماسەلەنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, وعان دەگەن قىزىعۋشىلىق ءا دەگەننەن وراسان بولدى. قايرات لاما ءشاريفتىڭ بايانداماسىندا جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى تۇ­جى­رىمدامالارى مەن ەرەكشەلىكتەرى, ماقساتى مەن قاعيداتتارى تۋرالى ايتىلدى. سونىڭ ىشىندە ەلدەگى قازىرگى ءدىني احۋالعا شولۋ جاسالىپ, زاڭ جوباسىنىڭ قاجەت­تى­لىگىنە نازار اۋدارىلدى. «ءدال قازىر مەملەكەتتىڭ ءدىني قوعام­داستىقتارمەن تىعىز, ءوزارا ارە­كەتتەسۋى مەن سىندارلى ۇنقا­تى­سۋى ارقىلى ءبىزدىڭ ەلدەگى دىنسىزدىك, سونداي-اق ءدىني كوزقاراستىڭ شەكتەن شىعۋى سياقتى كەلەڭسىز قۇبىلىستاردىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋگە ىقپال ەتەتىن ۋاقىت كەلدى. ءدىن – ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ اجى­راماس بولىگى. سوندىقتان دا مەملەكەت قازاقستانداعى دىندەر­دىڭ دامۋى­نا ارقاشاندا نازار اۋدا­را­تىن بولادى. قاراستىرى­لىپ وتىر­عان زاڭ جوباسى قوعام­دىق جانە ءدىني مۇددەلەردىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋعا باعىتتالعان», دەدى ول. ءدىني سەنىم-نانىم بوستاندى­عى زاڭ جوباسىندا ءۇش نەگىزگى قا­عيداتقا سۇيەنەتىنى ايتىلدى. ولار بەيتاراپتىق, تولەرانتتى­لىق جانە تەڭدىك, دەدى شەشەن. زاڭ جوباسى بويىنشا ءدىني بىرلەستىكتەر 18 جاسقا تولعان ازاماتتار­دىڭ باستاماسىمەن قۇرىلادى. بۇ­دان 18-گە تولماعان جاستىڭ ءدىني بىرلەستىككە مۇشە بولۋعا قۇقى جوق دەگەن ۇعىم تۋاتىن سەكىلدى. زاڭ جوباسى ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قاي كونفەسسياعا جاتاتىندىعىن كورسەتپەي, جالپىلاما اتاۋمەن تىركەلۋىنە دە جول بەرمەيتىنى بەلگىلى بولدى. بۇل «اتا جولى» دەگەن سەكىلدى جالپىلاما اتتاردى جا­مى­لاتىن سەكتالاردىڭ تىركەلۋىن شەكتەيتىن دۇرىس تۇجىرىم ەكەن. سونىمەن قاتار, وتباسىن بۇزۋعا, دۇنيە-مۇلكىنەن ايىرۋعا شاقىرا­تىن نەمەسە ماجبۇرلەيتىن بىرلەستىكتەر دە تىركەلمەيتىن بولىپ شىقتى. باياندامادا اۋرۋحانالار, قارت­­تار مەن مۇگەدەكتەر ۇيلەرى جانە تۇرمەلەردە اكىمشىلىك ادام­دار­دىڭ ءدىني سەنىم بوستاندىعىن ساقتاۋ جونىندەگى تىلەگىن قاناعات­تان­دىرىپ, ءدىني قىزمەتشىلەردى شاقىرۋعا كومەك كورسەتەدى دەلىندى. سونىمەن قاتار, سىرتتان اكە­لىنەتىن ءدىني ادەبيەتتەرگە ساراپتاما جاسالى­نا­تىندىعى اي­تىلدى. ميسسيونەرلىك قىزمەتتەردى اۋىز­عا العاندا ق.لاما شاريف كوپ­تەگەن ەلدەردى مىسالعا كەلتىرىپ, ولاردا شەتەلدىك ميسسيونەرلەرگە تىيىم سالىنعانىن نەمەسە قىزمەتتەرىنە شەكتەۋ قويىل­عا­نىن اتاپ ءوتتى. سولاردىڭ قاتا­رىندا قىتاي, گرەكيا, اۆستريا, مالايزيا اتالدى. ال بىزدە ءبۇ­گىنگى كۇنى 27 مەملەكەتتەن شامامەن 300-دەن استام ميسسيونەر كەلىپ, تىركەۋدەن ءوتىپتى. ولار كوبى­نەسە پولشا, كورەيا, اقش, گەرمانيا رەسەي, ۋكراينا, يتاليا, شۆەيتساريا جانە يسپانيادان كەلگەندەر ەكەن. زاڭ جوباسىندا شەتەلدىكتەر ميسسيونەرلىك ارەكەتتى ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتە تىركەۋدەن ءوت­كەننەن كەيىن عانا جۇرگىزە الا­تىندىعى جانە جىل سايىن قايتا تىركەۋدەن وتەتىندىگى مىندەتتەلىپتى. شەشەن ءسوزىن اياقتاعان بويدا سۇراقتار جاۋىپ كەتتى. سو­نىڭ ىشىندە دەپۋتات ق.ءۋالي قا­زاق­ستاننىڭ باتىسىندا پايدا بول­عان اعىمداردى, سونداي-اق «اسىل ارنا» تەلەارناسىن, ءاي­ەل­دەر مەن جاس قىزداردىڭ حيدجاپ كيۋىن سىناپ, وسىلارعا قانداي توسقاۋىل بولاتىندىعىن سۇرادى. ارينە, كاسىپكەر ديپلومات بول­عان توتە سۇراقتارعا مۇمكىن­دىگىنشە جۇمساق جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى. سونىڭ ىشىندە حيد­جاپ­تىڭ اراب باداۋيلەرىنىڭ ۇلتتىق كيىمدەرى ەكەندىگىن دەرەكتەرگە سۇيەنىپ ايتىپ بەردى. دەپۋتات ن.سابيليانوۆ ءدىني عيبادات­حا­نا­لارعا اكە-شەشەسىنىڭ اتىن بەرۋدى شەكتەۋ تۋرالى ارنايى باپ نەگە ەنگىزبەسكە دەگەن ۇسىنىس جا­سادى. سونداي-اق ول جوبادا عيبادات­حا­نالاردىڭ وندىرىسپەن اي­نا­لىسۋى­نا رۇقسات بەرىلەتىنىن جاقتىرماي­تىنىن ءبىلدىردى. عيبا­دات­­حانالار كوممەرتسيالىق قۇرى­لىم ەمەس قوي, سوندىقتان ولار­دىڭ ءوندىرىس­پەن اينالىسۋىنا جول بەرىلمەگەنى دۇرىس, دەدى دەپۋتات. دەپۋتات ب.تىلەۋحان ءدىني ماق­ساتپەن زاڭ بۇزۋشىلىق جاساعان­دارعا 50 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالۋدىڭ از ەكەندىگىن, ولارعا قىلمىستىق ءىس قوزعالۋى قاجەتتى­گىن كورسەتۋدى سۇرادى. ا.سمايىل زاڭ جوباسىنىڭ كىرىسپەسىندە ءدىن دەگەننىڭ ءوزى نە ەكەنىنە تۇسىنىك بەرىلۋى قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. دەپۋتات گ.سەيىتما­عان­بەتوۆا جاتاق­حانادا تۇرىپ, ناماز وقيتىن ستۋدەنتتەردەن قاۋىپ­تەنەتىنىن جەتكىزدى. ماعان ءبىر اتا-انا شاعىم جاساپ, ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيتىن قىزى­نىڭ جانىندا تۇراتىن قىز­دار­دىڭ ءدىن جولىندا ەكەندىگىنەن شو­شىنىپ, ونى باسقا بولمەگە اۋىسۋعا كومەك بەرۋىن سۇرادى, دەدى ول. وسى سۇراق تۋرالى پىكىرىن ايت­قان سادۋاقاس عىلماني مەشىتىنىڭ يمامى باقتىباي قىدىرباي ۇلى ادامداردىڭ ناماز وقيتىن جاستاردان قاۋىپتەنەتىنىنە قىنجى­لى­سىن ءبىلدىردى. كەرىسىنشە, اتا-انا قىزىنىڭ ونداي يماندى ادام­دارمەن بىرگە جۇرگەنىنە قۋا­نۋى كەرەك. ارينە, كەيبىر قاۋىپتى اعىم­داردىڭ بارى راس, بىراق جاس قىز­داردىڭ سوندايلاردىڭ قاتا­رىن­دا ەكەنىنە كوزى جەتپەي تۇرىپ بايبالام سالۋ قاتەلىك, دەدى ول. ءسويتىپ, كوپ پىكىرتالاستار مەن ءتۇرلى ۇسىنىستار تۋدىراتىن زاڭ جوباسى پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا الىندى.