بيىل 21 مىڭ قازاقستاندىق ازامات جۇمىسشى ماماندىقتارىن الۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرا الادى, - دەپ حابارلايدى قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ءباسپاسوز قىزمەتىندەگىلەردىڭ مالىمەتىنشە, 2017 جىلدىڭ ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ءبىرى - بيىل نيەت بىلدىرگەن ءاربىر قازاقستان ازاماتىنا جۇمىس ماماندىعىن تەگىن وقۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىن ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتىڭ جاڭا باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلا باستاۋىندا. بۇل باعدارلامانى قر ۇكىمەتى 2016 جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا بەكىتىپ, ونى قارجىلاندىرۋعا 118,8 ميلليارد تەڭگە ءبولىپ وتىر.
"باعدارلاما الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشىگە باعىتتالاتىندىقتان, وعان ءبىرىنشى كەزەكتە 9-11 سىنىپتاردى بىتىرۋشىلەر, وقۋلارىن جالعاستىرا الماعاندار, جۇمىسسىزدار, قيىن ومىرلىك جاعدايعا تۇسكەندەر, سونداي-اق, از قامتىلعان وتباسىلار مۇشەلەرى, كوپ بالالى وتباسىلاردان شىققاندار, جەتىمدەر مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار, مۇگەدەكتەر جانە كامەلەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىقتارىندا تۇراتىن جاسوسپىرىمدەر تارتىلماق. تالاپكەرلەردى ىزدەۋ جانە باعدارلاما تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ءاربىر ەلدى مەكەندەگى اۋىلدىق نەمەسە قالالىق اكىمشىلىكتەرىندە ناۋرىز ايىنان باستاپ جەرگىلىكتى جۇمىسپەن قامتۋ, ءبىلىم بەرۋ, پوليتسيا ورگاندارى مەن جاستار ۇيىمدارى وكىلدەرىنەن قۇرالعان جەدەل توپتار جۇمىس ىستەي باستايدى", - دەدى قر بعم وكىلدەرى.
"بەس جىل ىشىندە, ياعني 2017 - 2021 جىلدار ارالىعىندا كادرلاردى دايىنداۋعا 106,5 مىڭ ادام تارتىلادى. ءار جىلعا شاققاندا - 21 مىڭ ادامنان, - دەيدى قر بعم تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى راۋزا شىرعاتوۆا.
سونىمەن قاتار, ونىڭ ايتۋىنشا, قىسقا مەرزىمدى وقۋعا 214 مىڭ ادام تارتىلادى. دەمەك, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جالپى سانى 320,5 مىڭ ادامدى قۇراماق. مامان بولۋعا نيەتتى ازامات بىردەن ءۇش جۇمىسشى بىلىكتىلىگىن مەڭگەرە الادى. مىسال ءۇشىن, ول "تاس قالاۋشى", "تاسپەن وڭدەۋشى" بىلىكتىلىكتەرىنە يە بولىپ, قالاۋى بولسا, ورتا بۋىن ساناتىنا جاتقىزىلاتىن "تەحنيك-قۇرىلىسشى" بىلىكتىلىگىن الۋ ءۇشىن وقۋىن جالعاستىرا الادى».
الدىن الا بولجام بويىنشا, 2021 جىلعا قاراي قازاقستاندا وقىپ جاتقانداردىڭ 40 پايىزىنا دەيىن جۇمىسشى ماماندىقتارىن تاڭداپ, نارىقتاعى بىلىكتىلىگى جوق جۇمىس كۇشىنىڭ ۇلەسى 20 پايىزعا دەيىن كەمىمەك. حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامىلۋى ءوسىپ, جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى 4,8 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى.
سونداي-اق, ۆەدومستۆوداعىلاردىڭ مالىمەتىنشە, كاسىبي جۇمىسشى كادرلاردى قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ 1 ايدان 6 ايعا دەيىنگى مەرزىمدە جۇرگىزىلىپ, كوللەدجدەر, وقىتۋ ورتالىقتارى جانە اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتەردە وتكىزىلمەك.
ولاردىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلىك كوميسسيالار كوللەدجدەر, پروفەسسيالار جانە ماماندىقتار تىزىمدەرىن ازىرلەيدى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارمالارى وڭىرلىك كوميسسيالار شەشىمدەرىن نەگىزگە الىپ, كوللەدجدەرمەن كادرلار دايىنداۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتار بەكىتەدى. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا قاجەتتى قۇجاتتار جيىنتىعى جەكە كۇالىگىنىڭ كوشىرمەسى, ءبىلىمى جونىندەگى قۇجات (اتتەستات, كۋالىك), دەنساۋلىعى جونىندەگى انىقتاما جانە الەۋمەتتىك ستاتۋسىن راستايتىن انىقتامادان (بار بولسا) تۇرادى.
باعدارلاماعا قاتىساتىن كوللەدجدەردى ىرىكتەۋ ەكى كريتەري بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر: ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋ قۇقىعىن بەرەتىن ليتسەنزيانىڭ بولۋى جانە تجكب سالاسىندا 3 جىلدىق تاجىريبەنىڭ بولۋى شارت. تەحنيكالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, تەحنولوگيالىق, سونداي-اق, سەرۆيس جانە قىزمەت كورسەتۋ ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىسشى كادرلارىن دايىنداۋ ەكى دەڭگەيلى ءبىلىم بەرۋ مودەلىنىڭ مودۋلدى باعدارلامالارى بويىنشا جۇرگىزىلىپ, ءۇش جۇمىسشى ماماندىعىنا دەيىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وقۋ ۇزاقتىعى تاڭدالعان ماماندىققا بايلانىستى. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديالارمەن, ءبىر رەتتىك تاماقتانۋمەن جانە جول اقىسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك ءبىلىمدى جۇمىسسىزدار (جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا تىركەلمەسە دە), ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار جانە 29 جاسقا دەيىنگى جاستار الا الادى. اركىم ءوز سۇراقتارىن جەرگىلىكتى ءبىلىم مەكەمەلەرىنە, "اتامەكەن" كاسىپكەرلىك پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك وكىلدىگىنە, اۋىلدار مەن قالالاردىڭ اكىمشىلىكتەرىنە جولداي الادى.
قىسقا مەرزىمدى وقۋعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديالارمەن, جول اقىسىمەن (بۇكىل مەرزىمگە 4 اەك), تۇرعىن ورنىمەن (ايىنا 5 اەك) قامتاماسىز ەتىلەدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى وقۋلارىن بىتىرگەندەردىڭ جۇمىسقا الىنۋلارىنا قولداۋ كورسەتەدى. سونىمەن قاتار, الىستا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارى ءۇشىن ارنايى ۇيىمداستىرىلاتىن ورتالىقتاردا وقىپ, ماماندىق الۋعا جاعداي جاسالادى. ونداي ورتالىقتار 5 وڭىردە: اقمولا, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, قوستاناي جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا اشىلماق. قولعا الىنىپ جاتقان شارالار ناتيجەسىندە 2021 جىلعا قاراي قازاقستاندا وقىپ جاتقانداردىڭ 40 پايىزعا دەيىن جۇمىسشى ماماندىقتارىن تاڭداپ, نارىقتاعى بىلىكتىلىگى جوق جۇمىس كۇشىنىڭ ۇلەسى 20 پايىزعا دەيىن كەمىمەك.
"باعدارلاما الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشىگە باعىتتالاتىندىقتان, وعان ءبىرىنشى كەزەكتە 9-11 سىنىپتاردى بىتىرۋشىلەر, وقۋلارىن جالعاستىرا الماعاندار, جۇمىسسىزدار, قيىن ومىرلىك جاعدايعا تۇسكەندەر, سونداي-اق, از قامتىلعان وتباسىلار مۇشەلەرى, كوپ بالالى وتباسىلاردان شىققاندار, جەتىمدەر مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار, مۇگەدەكتەر جانە كامەلەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىقتارىندا تۇراتىن جاسوسپىرىمدەر تارتىلماق. تالاپكەرلەردى ىزدەۋ جانە باعدارلاما تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ءاربىر ەلدى مەكەندەگى اۋىلدىق نەمەسە قالالىق اكىمشىلىكتەرىندە ناۋرىز ايىنان باستاپ جەرگىلىكتى جۇمىسپەن قامتۋ, ءبىلىم بەرۋ, پوليتسيا ورگاندارى مەن جاستار ۇيىمدارى وكىلدەرىنەن قۇرالعان جەدەل توپتار جۇمىس ىستەي باستايدى", - دەدى قر بعم وكىلدەرى.
"بەس جىل ىشىندە, ياعني 2017 - 2021 جىلدار ارالىعىندا كادرلاردى دايىنداۋعا 106,5 مىڭ ادام تارتىلادى. ءار جىلعا شاققاندا - 21 مىڭ ادامنان, - دەيدى قر بعم تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى راۋزا شىرعاتوۆا.
سونىمەن قاتار, ونىڭ ايتۋىنشا, قىسقا مەرزىمدى وقۋعا 214 مىڭ ادام تارتىلادى. دەمەك, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جالپى سانى 320,5 مىڭ ادامدى قۇراماق. مامان بولۋعا نيەتتى ازامات بىردەن ءۇش جۇمىسشى بىلىكتىلىگىن مەڭگەرە الادى. مىسال ءۇشىن, ول "تاس قالاۋشى", "تاسپەن وڭدەۋشى" بىلىكتىلىكتەرىنە يە بولىپ, قالاۋى بولسا, ورتا بۋىن ساناتىنا جاتقىزىلاتىن "تەحنيك-قۇرىلىسشى" بىلىكتىلىگىن الۋ ءۇشىن وقۋىن جالعاستىرا الادى».
الدىن الا بولجام بويىنشا, 2021 جىلعا قاراي قازاقستاندا وقىپ جاتقانداردىڭ 40 پايىزىنا دەيىن جۇمىسشى ماماندىقتارىن تاڭداپ, نارىقتاعى بىلىكتىلىگى جوق جۇمىس كۇشىنىڭ ۇلەسى 20 پايىزعا دەيىن كەمىمەك. حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامىلۋى ءوسىپ, جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى 4,8 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى.
سونداي-اق, ۆەدومستۆوداعىلاردىڭ مالىمەتىنشە, كاسىبي جۇمىسشى كادرلاردى قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ 1 ايدان 6 ايعا دەيىنگى مەرزىمدە جۇرگىزىلىپ, كوللەدجدەر, وقىتۋ ورتالىقتارى جانە اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتەردە وتكىزىلمەك.
ولاردىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلىك كوميسسيالار كوللەدجدەر, پروفەسسيالار جانە ماماندىقتار تىزىمدەرىن ازىرلەيدى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارمالارى وڭىرلىك كوميسسيالار شەشىمدەرىن نەگىزگە الىپ, كوللەدجدەرمەن كادرلار دايىنداۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتار بەكىتەدى. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا قاجەتتى قۇجاتتار جيىنتىعى جەكە كۇالىگىنىڭ كوشىرمەسى, ءبىلىمى جونىندەگى قۇجات (اتتەستات, كۋالىك), دەنساۋلىعى جونىندەگى انىقتاما جانە الەۋمەتتىك ستاتۋسىن راستايتىن انىقتامادان (بار بولسا) تۇرادى.
باعدارلاماعا قاتىساتىن كوللەدجدەردى ىرىكتەۋ ەكى كريتەري بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر: ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋ قۇقىعىن بەرەتىن ليتسەنزيانىڭ بولۋى جانە تجكب سالاسىندا 3 جىلدىق تاجىريبەنىڭ بولۋى شارت. تەحنيكالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, تەحنولوگيالىق, سونداي-اق, سەرۆيس جانە قىزمەت كورسەتۋ ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىسشى كادرلارىن دايىنداۋ ەكى دەڭگەيلى ءبىلىم بەرۋ مودەلىنىڭ مودۋلدى باعدارلامالارى بويىنشا جۇرگىزىلىپ, ءۇش جۇمىسشى ماماندىعىنا دەيىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وقۋ ۇزاقتىعى تاڭدالعان ماماندىققا بايلانىستى. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديالارمەن, ءبىر رەتتىك تاماقتانۋمەن جانە جول اقىسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك ءبىلىمدى جۇمىسسىزدار (جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا تىركەلمەسە دە), ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار جانە 29 جاسقا دەيىنگى جاستار الا الادى. اركىم ءوز سۇراقتارىن جەرگىلىكتى ءبىلىم مەكەمەلەرىنە, "اتامەكەن" كاسىپكەرلىك پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك وكىلدىگىنە, اۋىلدار مەن قالالاردىڭ اكىمشىلىكتەرىنە جولداي الادى.
قىسقا مەرزىمدى وقۋعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديالارمەن, جول اقىسىمەن (بۇكىل مەرزىمگە 4 اەك), تۇرعىن ورنىمەن (ايىنا 5 اەك) قامتاماسىز ەتىلەدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى وقۋلارىن بىتىرگەندەردىڭ جۇمىسقا الىنۋلارىنا قولداۋ كورسەتەدى. سونىمەن قاتار, الىستا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارى ءۇشىن ارنايى ۇيىمداستىرىلاتىن ورتالىقتاردا وقىپ, ماماندىق الۋعا جاعداي جاسالادى. ونداي ورتالىقتار 5 وڭىردە: اقمولا, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, قوستاناي جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا اشىلماق. قولعا الىنىپ جاتقان شارالار ناتيجەسىندە 2021 جىلعا قاراي قازاقستاندا وقىپ جاتقانداردىڭ 40 پايىزعا دەيىن جۇمىسشى ماماندىقتارىن تاڭداپ, نارىقتاعى بىلىكتىلىگى جوق جۇمىس كۇشىنىڭ ۇلەسى 20 پايىزعا دەيىن كەمىمەك.
