سوتتار ەلەكتروندى جۇيەگە كوشەدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەلىمىزدەگى سوتتار قىزمەتىنىڭ بىلتىرعى جۇمىسى مەن  سۋديالاردىڭ VII سەزىنىڭ قورىتىندىسىنا ارنالعان بريفينگ بولىپ ءوتتى. وعان جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى اباي راحمەتۋلين, جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ ءتورايىمى ايگۇل قىدىرباەۆا مەن جوعارعى سوت سۋدياسى ەلەنا ماكسيۋتا قاتىستى. بريفينگتە ا.راحمەتۋلين 2016 جىلى قازاقستان سوت جۇيەسىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن, ۇلت جوسپارىن پراكتيكالىق تۇرعىدان ىسكە اسىرۋ قامتاماسىز ەتىلگەنىن, سۋديالاردىڭ VII سەزى ءوتىپ, وندا سوت جۇيەسىن دامىتۋ باسىمدىقتارى ايقىندالعانىن اتاپ ءوتتى. ول بىلتىر سوت جۇيەسىنىڭ اتقارعان جۇمىسىنىڭ نەگىزگى قورىتىندىسىنا ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سۋديالاردىڭ VII سەزىندە مەملەكەت باسشىسى ءۇش ساتىلى سوت تورەلىگى جاعدايىنداعى سوتتار جۇمىسىن جوعارى باعالادى. قازىر جاڭا پروتسەستىك ەرەجەلەر مەن قۇقىقتىق ينستيتۋتتار, سۋديالاردى ىرىكتەۋ مەن ولاردىڭ قىزمەتتە وسۋىنە ارنالعان جاڭا جۇيەس العاشقى تەكسەرىستەن ءوتىپ, ءوز ومىرشەڭدىگىن دالەلدەدى. سوت ساتىلارىنىڭ قىسقارۋى ءبىرىنشى جانە اپەللياتسيالىق سوت ساتىلارىنىڭ ءرولىن كۇشەيتتى. سۋديا لاۋازىمىنا ۇمىتكەرلەر ءۇشىن جۇمىس ءوتىلى بويىنشا تالاپ قاتاڭداتىلدى, جاڭادان تاعايىندالعان سۋديالار ءۇشىن سىناق مەرزىمى ەنگىزىلدى. پوليگراف ارقىلى زەرتتەۋ ەنگىزىلدى. سۋديالاردى ىرىكتەۋ كەزەڭى بارىنشا جاريالى تۇردە وتەدى. بۇل جۇمىسقا قوعامدىق كەڭەستەر كەڭىنەن تارتىلعان. وقۋ پروتسەسى مەن سوت پراكتيكاسىن بارىنشا بايلانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن, سۋديالاردىڭ بىلىكتىلىگىن جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىن جەتىلدىرەتىن جوعارعى سوت جانىنان سوت تورەلىگى اكادەمياسى قۇرىلدى. سوت ءجيۋريى ءوز قىزمەتىن جاڭا ءتارتىپ بويىنشا جۇزەگە اسىرۋدا. ەندىگى كەزەكتە سۋديالار ءوز بىلىكتىلىگىن ءاربىر بەس جىل سايىن دالەلدەپ وتىرادى. وتكەن جىلى 1200-دەن استام سۋديا العاش رەت كاسىبي باعالاۋدان ءوتتى. وسى ورايدا ول بارلىق سوتتار اۋديو-بەينەتىركەۋ جۇيەسىمەن 100 پايىزعا جابدىقتالعانىن, سۋديالاردىڭ VII سەزىندە سۋديالاردىڭ جاڭا ادەپ كودەكسى قابىلدانعانىن, ول سۋديالاردىڭ كاسىبي جانە سوتتان تىس قىزمەتىن رەتتەيتىنىن ايتتى. –جوعارعى سوت قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن مەدياتسيا ينستيتۋتىن دامىتۋ جونىندە مەموراندۋمعا قول قويدى. وسىنداي مەموراندۋمدارعا وبلىس اكىمدىكتەرىمەن دە قول قويىلدى. وڭىرلەردە مەدياتسيا بولمەلەرى اشىلدى. جوعارىدا ايتىلعان شارالار سوت تورەلىگىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, سوت جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ مەن سوتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان, – دەدى اباي راحمەتۋلين. جالپى ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى سوتتار جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا قاناعاتتانۋشىلىق دەڭگەيى 74 پايىزعا جەتتى. مۇنى 16 مىڭنان استام ادام قاتىسقان ەلەكتروندىق ساۋالنامانىڭ ناتيجەسى دالەلدەيدى. شامامەن وسىنداي ناتيجەنى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ زەرتتەۋى دە كورسەتتى. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋم مەن بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ حالىقارالىق رەيتينگتەرىنىڭ سوت يندەكستەرى بويىنشا قازاقستاننىڭ ورنى دا جاقساردى. قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قورىتىندىنى ايتا كەلە, ا.راحمەتۋلين سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋداعى ايىپتاۋ جاعى باسىمدىراق دەگەن قالىپتاسىپ كەتكەن پىكىردى جوققا شىعاراتىن كەيبىر كورسەتكىشتەرگە نازار اۋداردى. –ماسەلەن, – دەدى ول – اقتاۋ ۇكىمىن شىعارۋ 19,2 پايىزعا ارتتى, 18 854 ادامعا قاتىستى 16 529 قىلمىستىق ءىس توقتاتىلدى. ولار جازاعا تارتىلعان جوق. جىلى بارلىعى سوتتارعا 51 234 قىلمىستىق ءىس كەلىپ ءتۇستى. بريفينگتە جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ توراعاسى ايگۇل قىدىرباەۆا سوتتاردىڭ ءۇش ساتىلى جاعدايىنداعى جۇمىسى تۋرالى اتاپ ءوتتى. «بىلتىر اۋداندىق سوتتار 840 مىڭ ازاماتتىق ءىستى قارادى. وسى رەتتە قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋدە قارالعان ىستەردىڭ سانى شامامەن ەكى ەسەگە ارتتى. 90 پايىزدان استام ازاماتتىق ءىس ءبىر نەمەسە ەكى وتىرىستا قارالدى. ازاماتتىق ىستەردىڭ سوتتاعى مەرزىمى ەكى ەسەگە قىسقاردى. پروكۋروردىڭ قاتىسۋىمەن قارالعان ىستەردىڭ سانى ءتورت ەسەگە قىسقاردى. داۋلاردى شەشۋدىڭ بالامالى تۇرلەرىن قولدانۋ ارقىلى اياقتالعان ىستەردىڭ سانى 68 پايىزعا, مەدياتسيانى قولدانا وتىرىپ شامامەن 3 ەسەگە ارتتى», – دەدى ول. سونىمەن قاتار, ا.قىدىرباەۆا ەلىمىزدە ءبىر جىل قىزمەت ەتكەن ينۆەستيتسيالىق داۋلار بويىنشا بولەك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قورىتىندىسىنا توقتالدى. «2016 جىلى بارلىعى جوعارعى سوتقا جانە استانا قالالىق سوتىنا ءبىرىنشى ساتىداعى سوت ءتارتىبى رەتىندە ينۆەستيتسيالىق داۋلار بويىنشا 95, سونىڭ ىشىندە جوعارعى سوتقا – 22 تالاپ ارىز كەلىپ ءتۇستى. شەشىمىن شىعارا وتىرىپ 31 ءىس قارالدى, ونىڭ ىشىندە 10-ى ينۆەستوردىڭ, ەكەۋى ءىرى ينۆەستوردىڭ پايداسىنا شەشىلدى», – دەدى جوعارعى سوتتىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ ءتورايىمى . بريفينگتى جالعاستىرا وتىرىپ, جوعارعى سوت سۋدياسى ەلەنا ماكسيۋتا سوتتارداعى نەگىزگى ەلەكتروندىق قىزمەتتەر تۋرالى ايتتى. ول قازىر سوت كابينەتى» قىزمەتىنىڭ ارقاسىندا 80 پايىزدان استام ارىز ەلەكتروندىق تۇردە تۇسكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, بىلتىر اتالعان سەرۆيس ارقىلى ەلەكتروندىق تۇردە 756 435 قۇجات, سونىڭ ىشىندە 644 137 تالاپ ارىز كەلىپ ءتۇستى. سونىمەن قاتار, ول «تالداۋ» فورۋمى, «تورەلىك» جۇيەسى, «سوتقا شاقىرۋ», «سوت قۇجاتتارىمەن تانىسۋ» جانە باسقا دا قىزمەتتەر تۋرالى ويلارىمەن ءبولىستى. –بيىل سوت ورگاندارىنىڭ احۋالدىق ورتالىعى ىسكە قوسىلادى. سۋديانىڭ, پروكۋرور مەن قورعاۋشىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇمىس ورىندارى بار سوت وتىرىسىنىڭ ەلەكتروندى زالىنىڭ مودەلى ازىرلەنۋدە, – دەدى ول. داستان كەنجالين, «ەگەمەن قازاقستان»