الەم عالىمدارى باس قوستى

استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە تەرمويادرولىق زەرتتەۋلەرگە بايلانىستى حالىقارالىق سەمينار ءوتتى. ول ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى. «توكاماك كتم» قازاقستاندىق تەرمويادرولىق ماتەريالتانۋ رەاكتورىن قۇرۋ يننوۆاتسيالىق جوباسى» دەگەن تاقىرىپتا وتكەن شارادا باسقارىلمالى تەرمو­يادرو­لىق سينتەز بەن تەرمويادرولىق ماتەريالتانۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەر توڭىرەگىندە پىكىر الماسىلدى. سەميناردىڭ اتالمىش ۋنيۆەرسيتەتتە وتكىزىلۋى كەزدەيسوق ەمەس. بۇل ۋنيۆەرسيتەت – قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىن­دارى­نىڭ ءبىرى. مۇندا كتم-دا جۇمىس ىستەيتىن بولاشاق ما­مان­داردى دايىنداۋمەن قاتار, تەر­مويادرولىق سينتەز بەن قول­جە­تىمدى ەنەرگەتيكانىڭ جاڭا تەحنو­لو­گيالارىن ەندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. سەمينارعا اكادەميك ە.پ.ۆە­لي­حوۆ باستاعان رەسەيلىك دەلەگاتسيا, ەۋرواتوم وكىلدەرى, يتاليا­نىڭ ENEA عىلىمي ورتالى­عى­نىڭ, اقش-تىڭ پرينستون ۋنيۆەرسيتەتى پلازمو-فيزيكالىق زەرت­­حاناسىنىڭ, كورەيا رەسپۋب­لي­كا­سىنىڭ تەرمويادرولىق زەرتتەۋلەر ۇلتتىق ينستيتۋتى مەن يتەر جوباسىنىڭ كورەيا رەسپۋب­لي­كا­سىن­داعى ديرەكتسياسىنىڭ وكىل­دەرى قاتىستى. بۇل ۇيىمداردىڭ بارلىعىندا امبەباپ توكاماكتار جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ ءتا­جى­ريبەسى ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق «توكاماك كتم» كەشەنىندە جۇرگىزىلەتىن عىلىمي زەرتتەۋلەردە قولدا­نى­لا­تىن بولادى. قازاقستان يادرولىق وتىننىڭ ەڭ قۋاتتى جەتكىزۋشىسى بولىپ تابىلادى. بىراق وتىندى تەك جەتكىزىپ قانا قويۋدىڭ ءتيىمسىز ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. سوڭعى ءونىمدى جەت­كىزۋ كەرەك, ال بۇل, ەڭ الدى­مەن, اتوم ەلەكتر ستانسالارىندا ءون­دىرىلەتىن ەلەكتر قۋاتى. قازاق­ستاننىڭ اتوم ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزەتىن كۇنى ءالى كەلەدى, بۇل سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز ءۇشىن ابدەن مۇمكىن كەلەشەك, دەدى اكادەميك ە.ۆەليحوۆ ءوز سوزىندە. «توكاماك كتم» قازاقستاندىق ماتەريالتانۋ رەاكتورى عىلىم­نىڭ, تەحنيكا مەن تەحنولو­گيا­لاردىڭ زاماناۋي باعىتتارىن دا­مىتۋ جانە جوعارى بىلىكتى عىلى­مي جانە ينجەنەرلىك كادرلار دايىنداۋ ءۇشىن قۇرىلۋدا. 2011 جىلى 5 قىركۇيەكتە قازاق­ستاندىق «توكاماكتا» العاشقى پلازما الىندى. قازىرگى تاڭدا «توكاماك كتم» رەاكتورىن ىسكە قوسۋعا دايىنداۋ جانە جالپى كەشەندى پايدالانۋعا بەرۋ ءجو­نىن­دەگى جۇمىستار مەن تاجىريبەلەر جۇرگىزىلۋدە. ۆەنەرا تۇگەلباي.