اكىمدەر حالىقپەن ارالاسۋعا قورقا ما؟

اۋىلداعى اعايىن وزدەرىن مازالاپ جۇرگەن ماسەلەلەرىن اكىمگە ءۇش جولمەن جەتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار. ەڭ الدىمەن, اۋىل, اۋدان, وبلىس باسشىلارى قاتىسقان ۇلكەن جيىن كەزىندە ورتاعا سالادى. سوسىن اكىم تۇرعىنداردى جەكە ماسەلەلەر بويىنشا قابىلداعان كەزدە ايتادى. ەڭ سوڭعى مۇمكىندىك اكىمگە ارىز جازۋ, اكىمدىكتىڭ سايتىنا, بلوگىنا سۇراقتار قويۋ بولسا كەرەك. «اكىم بول, حالقىڭا جاقىن بول» دەگەن, حالىقپەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ, جۇرتتىڭ العىسىن, باتاسىن العان اكىمدى دە ەل جاقتاپ, باسىنا كوتەرەتىنى انىق. نەگىزى اكىمنىڭ باس­تى مىندەتى سول حالىقتىڭ جاعدايىن جاساپ, ماسەلەسىن شەشۋ ەمەس پە؟ – وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ با­قى­لاۋىندا تۇرعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – اكىمدەردىڭ حالىق الدىندا بەرگەن ەسەبىن­دە كوتەرىلگەن ءما­سەلە­لەردىڭ ورىندالۋى, –  دەي­دى جامبىل وبلىسى اكى­مى اپپا­راتىنىڭ باسشىسى راح­ما­تىل­دا راحمانبەرديەۆ. – 2015 جىل­عى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قو­رى­تىندىسى بويىنشا وبلىس­تا 379 ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرى ءوت­تى. جالپى 1107 ۇسىنىس ەنگى­زىل­دى, ونىڭ ىشىنەن 207 ماسەلە با­قىلاۋعا الىنىپ, بۇگىندە 74-ءى ءوز شە­شىمىن تاپسا, 133-ءى ورىندالۋ ءۇستىن­د­ە. تەك 3 ماسەلە شەشىلمەدى. اتاپ ايتار بولساق, جامبىل اۋ­دان­ىنىڭ ورتالىق ەمحاناسىنا ۋرو­لوگ دارىگەرى قاراستىرىلمادى. مويىنقۇم اۋدانى قۇموزەك اۋىلىنا قوسىمشا ءۇي تەلەفوندارىن ورناتۋ ماسەلەسى شەشىلمەدى. شۋ اۋدانى بىرلىك اۋىلىنىڭ پانفيلوۆ كوشەسىنە اسفالت توسەۋگە جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جات­تار داي­ىن­دالمادى. ارينە, بار-جوعى ءۇش-اق ءما­سەلە شەشىلمەي قال­دى. بىراق, اۋدان باس­شىلارى ءتيىستى باقىلاۋ جاساعاندا مۇنىڭ ءبارى شەشىلۋى مۇمكىن ماسەلەلەر ەدى. تاعى ءبىر ايتارى, جامبىل وبلىسىن­داعى اۋىل اكىمدەرىنىڭ اپپاراتتارىن نىعايتۋعا بارلىعى 310 شتات بىرلىگى بە­رىل­گەن ەكەن. دەگەنمەن دە بۇگىندە جەر­گىلىكتى 127 شتات بىرلىگى بوس تۇر. اسىرەسە, قورداي, جۋالى, شۋ, مويىنقۇم اۋداندارى بۇل ماسەلەگە جەتە ءمان بەرمەي وتىر. ەندى اكىمدەردىڭ تۇرعىنداردى قابىل­داۋ ماسەلەسى تۋرالى ايتساق. نەگىزى جەكە جانە زاڭدى تۇلعا­لاردىڭ ءوتىنىش­تەرىن قاراۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس مەملەكەتتىك ورگان باسشىسى مەن ونىڭ ورىنباسارىنا كەمىندە ايىنا ءبىر رەت ازاماتتاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وكىلدەرىن قابىلداۋ مىندەتتەلگەن. ايتسە دە, مويىن­قۇم اۋدانى اكىمى­نىڭ ورىنباسار­لارى جىل باسىنان بەرى بىردە-ءبىر ازاماتتى قابىلداماپتى. سونداي-اق, قورداي اۋدانىنداعى ماسانشى, سورتوبە, مويىنقۇم اۋدانىنداعى قىزىلتال, كەڭەس, بينازار, بىرلىك, تالاس اۋدانىنىڭ ويىق, بەرىك­قارا اۋىل اكىمدىكتەرىندە بۇل بويىن­شا تيىسىنشە رەسىمدەلىپ, تىركەلگەن ءبىر­دە-ءبىر قۇجات بولماي شىققان. ال, شۋ اۋدانىنىڭ اكىمدىگى پرەمەر-ءمينيستردىڭ وكىمدەرىنەن تۋىندايتىن 2 ءتيىستى قاۋلىنى قابىلداماعان. قور­داي اۋدانىنىڭ اكىمدىگى تاراپىنان «قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى» زاڭى­نىڭ تالاپت­ارىن بۇزا وتىرىپ, قۇزىرەتىنەن تىس قاۋلى قا­بىل­داۋ فاكتىسى انىقتالعان. مۇنىڭ بارلىعى ارينە, اۋ­دان­­­داردا باقىلاۋ مەن ىشكى ورىن­­داۋشىلىق ءتارتىپتىڭ تومەن ەكەندىگىن كورسەتەدى. بۇعان ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءبىرى­نشى باسشىسى جاۋاپتى ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. – سورتوبە – حالىق تىعىز ورنا­لاسقان اۋىل, تۇرعىنداردى جەكە سۇراقتارى بويىنشا قابىل­دا­عانى تۋرالى بىردە-ءبىر قۇجات تىركەلمەپتى... بۇل قالاي بولدى سوندا؟ – دەپ جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ القا ماجىلىسىندە قورداي اۋدانىنىڭ اكىمى قايرات دوساەۆ­قا ساۋال تاستادى. بىراق اۋدان اكىمىنىڭ جاۋابى كۇلكىلى شىقتى. – سورتوبە اۋىلىنىڭ اكىمى جۇ­مىستان بوساپ كەتكەن بولاتىن. سول كەتەرىندە ءتىر­كەۋ جۋرنالدارىن الىپ كەتىپتى. كەلگەن تەك­سەرۋشىگە ەشتەڭە كورسەتە المادىق... – دەگەن اۋدان اكىمىنىڭ ۋاجىنە زال تولى حالىق دۋ كۇلدى. قاراپايىم حالىق پەن اكىمدى بايلانىستىراتىن, اراسىن جا­قىن­­داستىراتىن مۇمكىندىكتىڭ ءبىرى اكىمدىكتىڭ سايتىنان اقپارات الۋ, اكىمنىڭ بلوگىنا سۇراقتار قويۋ ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق. ونىڭ ۇستىنە, بۇگىندە جوعارى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى پاي­دالانۋعا باسىمدىق بەرىلۋدە. بۇل ورايدا مەملەكەتتىك ورگان­دار اراسىندا ەلەكتروندى قۇجات الماسۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيە­سى تولىققاندى جۇمىس ىستەپ تۇر. «اقپاراتقا قولجەتىمدىلىك تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كاسىپ­ورىندار بەلگى­لەن­گەن ينتەرنەت رەسۋرستارى ار­قىلى تۇرعىندارعا اقپارات­تىڭ تولىق جانە ساپالى تۇردە جەتكى­زىلۋىن, ولاردىڭ سۇراقتارى مەن كوتەرگەن ماسەلەلەرىنە جاۋاپ بەرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋلەرى ءتيىس. دەگەنمەن, بۇل ماسەلەنىڭ دە ورىن­دالۋى جوعارى دەڭگەيدە دەپ اي­تۋعا كەلمەيدى. جامبىل وبلىسى اكىمى اپپارا­تىنىڭ باسشىسى ءراحماتىلدا راح­مان­بەرديەۆ­تىڭ ايتۋى­نا قارا­­عاندا, قورداي, مويىنقۇم, جۋا­لى, تالاس, ت.رىسقۇلوۆ اۋدان­دارى اكىم­دەرىنىڭ بلوگتارى بەلسەندى ءجۇر­گىزىلمەيتىندىگى انىق­تالىپتى. اكىمدەردىڭ رەسمي سايت­تارىنىڭ جاعدايى دا كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس. سەبەبى, سايتتى قۇرۋعا قارجى بولىنگەنىمەن, ونىڭ ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋىنە جانە دامۋىنا, جاڭارتۋعا قارجى جوق. بولىنبەيدى. وسىنىڭ سالدارىنان سايتتارعا وزگەرىستەر ەن­گى­زىلمەيدى, ونداعى  سىلتەمەلەر جۇم­ىس ىستەمەيدى. ماسەلەن, قورداي اۋدانى اكى­مى­نىڭ بلوگىنا تۇرعىنداردان وتكەن جىلدىڭ 17 اقپانىندا سوڭعى مارتە سۇراق تۇسكەن ەكەن. ودان كەيىن جاڭارتىلماعان. –  1,5 جىلدان بەرى بلوگقا بىردە-ءبىر سۇراق تۇسپەپتى. بۇل قالاي بولدى سوندا؟.. – دەپ, وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ قورداي اۋدانىنىڭ اكىمىنە تاعى سۇراق قويدى. اۋدان اكىمى قايرات دوساەۆتىڭ جاۋابى تىپتەن كۇلكىلى شىقتى. – اۋداندىق اكىمدىكتە جۇمىس ىستەيتىن ءبىر كەلىنشەك جۇكتىلىگىنە بايلانىستى دەكرەتتىك دەمالىسقا شىققان عوي. سول ەلەكتروندى كىلتتى الىپ كەتىپتى. سول كىلتتى قاي­تا­دان جاساتامىز دەپ ءجۇرىپ قالدىق... قورداي اۋدانى اكىمىنىڭ وسى ۋاجىنە زال عانا ەمەس, توردە وتىر­عان وبلىس باسشىسىنىڭ ءوزى دە كۇلۋگە ءماجبۇر بولدى. – بۇل نە بولىپ كەتتى سوندا؟ ارينە, بالا سانى كوبەيىپ, دە­مو­گرافيامىزدىڭ ارتقانى جاق­سى... بىراق سەندەر ءار كەتكەن ادام­نىڭ ارتىنان بىردەڭە جوعال­ت­- ­­پاي, جۇمىستارىڭا مۇقيات بول­ساڭ­دار­شى... ءبىر جارىم جىلدان بەرى ءبىر كىلتتى جاساتا المادىق دەگەندەرىڭە كىم سەنەدى؟ – دەگەن وبلىس اكىمىنىڭ ءسوزىن قورداي اۋدانىنىڭ باسشىلىعى ءازىل­گ­ە بالاماي, دۇرىس ءتۇسىنىپ, سودان وڭ قورىتىندى شىعارا بىلسە, قانەكي... اۋدان اكىمى قايرات دوساەۆتىڭ بۇل جاۋابى قورداي اكىمدىگىندە ءتارتىپتىڭ, باقى­لاۋدىڭ, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جوق ەكەنىن ايعاقتاپ تۇرعانداي. ەندى ەرتەڭ­گى كۇنى قورداي اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ كۇزەتشىسى جۇمىسىنان بوساپ, ەسىكتىڭ كىلتىن الىپ كەت­پەسىن دەپ تىلەيىك... ايتپەسە «ەسىك جابىق» دەپ, اۋدان باسشىلارى ۇزاق ۋاقىت بويى عيماراتقا كىر­مەي, سىرتىنان قاي­تىپ جۇرە بەرمەسىنە كىم كەپىل؟ ايتپاقشى, تاپسىرما ساپالى جانە ۋاقتىلى ورىندالۋىمەن دە قۇندى ەمەس پە؟ جىل باسىنان بەرى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ كەڭسەسىنەن كەلىپ تۇسكەن  قۇجاتتاردىڭ 940-ى باقىلاۋعا الىنىپتى. سونداي-اق, باقىلاۋدا وبلىس اكىمدىگىنىڭ 8 قاۋلىسى تۇر. وبلىس اكىمىنىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ماجىلىستەر مەن كەڭەستەردە بارلىعى 1022 تاپسىرما بەرىلگەن. ارينە, تاپسىرمالار بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە ورىندالعان. جالپى, كادر ساياساتى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتتە, ونىڭ ىشكى جۇ­مىسى مەن تارتىبىندە شەشۋ­شى ءرول اتقاراتىندىعى بەلگىلى. الايدا, وبلىس اكىمدىگىنىڭ باس­قارمالارى مەن اۋدان اكىمدىكتەرى قانداي دا ءبىر بۇزۋشىلىقتار مەن كەم­شى­لىك­تەرگە جول بەرگەن لاۋازىم يەلەرىنە تارتىپتىك شارا قول­­دانعاننان كەيىن مەرزىمىنە جەت­كىزبەي, تارتىپتىك شارانى الىپ تاس­تاۋدى ادەتكە اينالدىرىپ الىپتى. جىل باسىنان بەرى اكىمدەر تاراپىنان بارلىعى 90 مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەر ءتۇرلى ءتار­ت­ىپتىك جازاعا تارتىلسا, ونىڭ 50-ءنىڭ تارتىپتىك جازالارى مەرزىمىنەن بۇرىن الىنعان. ارينە, وبلىستا مەملەكەتتىك قىز­مەت­شىلەردىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرىپ, قايتا دايارلاۋ, مەملەكەتتىك ورگان­دار اراسىندا قىزمەتكەرلەردى تاعىلىمدامادان وتكىزىپ, تاجىريبە الماسۋ, جال­پى­عا بىردەي قۇقىقتىق وقىتۋ جۇ­­مىس­تارى ۇيىم­داستىرىلۋدا. بۇل جۇمىستار ناتيجەسىز دە ەمەس. ماسەلەن, جىل سايىنعى مەم­لەك­ەتتىك ورگاندار جۇمىسى­نىڭ ءتيىم­دى­لىگىن باعالاۋدا جامبىل وب­لىسى اكىمىنىڭ اپپا­راتى ەكىنشى جىل قاتارىنان وبلىس­تار اراسىندا جوعارى باعالانىپ كەلە­دى. 2014 جىلى ەڭ جوعارى باعالانعان ورىنداۋشىلىق ءتار­تىپ پەن قۇقىقتىق قام­تاماسىز ەتۋ باعىتتارى بويىنشا, 2015 جىلى پەرسونالدى باسقارۋ جانە سترا­­تەگيالىق ماقساتتار مەن ءمىن­دەت­تەرگە قول جەتكىزۋ جانە ولاردى ىسكە اسىرۋ باعىتتارى بويىنشا جوعارى تيىمدىلىك ناتيجەسىن كورسەتتى. ايتسە دە, تۇرعىنداردى قابىل­داپ, ماسەلەسىنە كوڭىل اۋدارۋ, سايتتى جاڭارتىپ, جۇرتتىڭ ساۋالىنا جاۋاپ قايتارۋ, اقپارات بەرىپ وتىرۋ اسا قيىن شارۋا ەمەس قوي. الدە اۋدان اكىمدەرى حالىقپەن ارالاسىپ, قارىم-قاتىناس جاساعىسى كەلمەي مە؟ حالىق بولماسا اكىم دە بولمايدى ەمەس پە؟ باتىر باۋكەڭنىڭ «ەل دەگەندە ەزىلىپ, جۇرت دەگەندە جۇمىلىپ قىزمەت ەت» دەگەن ناقىلىن اكىمدەر جادىنا ءتۇيىپ, ناقتى ىسىمەن دالەلدەپ جۇرسە عوي, شىركىن... ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى