– ەلىمىز بيىل تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل – جەتكەنىمىزدى سارالاپ, تاپقانىمىزدى باعالاپ, كەلەشەككە دەگەن باعىت-باعدارىمىزدى تاعى ءبىر شامالاپ الاتىن مەجە. ءسىز وسى كەزەڭگە قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟
– 25 جىل جەكە ادام ءۇشىن عانا جىگىتتىك شاق. ال ادامزات تاريحى ءۇشىن 25 جىل دەگەن «ميكروسكوپپەن دە كورە المايتىن» وتە از مەرزىم. وسى ۋاقىت ىشىندە تاۋەلسىزدىككە «بىردەن قارىق قىلا قويمادىڭ», «كورسەتكەن قيىندىعىڭ مىناۋ!» دەپ تەپسىنۋدىڭ ەش رەتى جوق. قايتا «تاۋبە!» دەۋىمىز كەرەك, شيرەك عاسىر ىشىندە عاسىرعا بەرگىسىز ۇلى ىستەر تىندىردىق. ەگەمەندىك العان تۇستا, بۇكىل ەكونوميكامىز – جوسپارلى جۇيەگە, زاڭنامامىز – بولمىسىمىزعا جات يدەولوگياعا, مىندەت-ستراتەگيالار – باسقا ەلدىڭ ماقساتتارىنا باعدارلانعان ەدى. قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ قويمالارى ەسكىرگەن قارۋ-جاراققا تولىپ, اسكەري تەحنيكا, اسكەري ۇشاقتار مامانداردىڭ جانە جانار-جاعارمايدىڭ جوقتىعىنان قاڭتارىلىپ تۇردى. بۇگىندە سول اۋىر جاعداي جامان تۇستەي ۇمىتىلا باستادى. شيرەك عاسىر ىشىندە قازاق ەلى ۇلان اسۋلاردى ەڭسەرىپ, بيىك شىڭعا شىقتى, ەندى كەۋدە كەرە ەركىن تىنىستاي الادى. شىڭعا شىققان ادامعا, حالىققا باسقالارعا قاراعاندا, كوپ نارسە انىق كورىنەدى. ۋاقىتتىڭ قيىندىعىنا, زامانانىڭ اۋىر تەزىنە توزە العان ەل ەندى ەشقاشان ءتول ماقساتتارىنان اداسپايدى, دارا جولىنان جاڭىلمايدى. وسى شيرەك عاسىر ىشىندە قازاقستان تاۋەلسىزدىككە تامسانعان جەلپىنىس كەزەڭىنەن دە, قيىن دا كۇردەلى تاعدىرىن ويلاعان تەبىرەنىس كەزەڭىنەن دە ءوتتى. ەندى «ماڭگىلىك ەلگە» اينالۋ جولىنداعى ۇلى سەرپىلىس كەزەڭى تۋدى.
– تاۋەلسىزدىكتى ءارى قاراي دا نىعايتۋ ءۇشىن, ساقتاۋ ءۇشىن تاعى نە قاجەت دەپ ويلايسىز؟
– مىنا قۇبىلمالى قيىن زامان, قيامەت شاق قىرسىعىنان, قياناتىنان ساقتاسىن دەسەك, ىرىستى ىنتىماعىمىزدى جوعالتپاۋىمىز كەرەك. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلباسى قوعامدىق كەلىسىم مەن ەل تاتۋلىعىنا باسا ءمان بەرەدى جانە مەملەكەت قالىپتاستىرۋشى ۇلت رەتىندە قازاققا قايىرىلادى: «بىرلىگى بار ەل وزادى, بىرلىگى جوق ەل توزادى. بۇل – تاريح زاڭى. سوندىقتان قازاقتىڭ بىرلىگى – ەلدىگىمىزدىڭ كىلتى, ەڭ باستى ماسەلەسى! ەل بىرلىگى – ەڭ اسىل قاسيەت. بىرلىك, ىنتىماق, سابىرلىلىق پەن پاراساتتىلىق ەڭ الدىمەن وزىمىزگە – قازاقتارعا كەرەك. قازاقتى ەش ۋاقىتتا سىرتتان جاۋ العان ەمەس. قازاق السىرەسە, الاۋىزدىقتان السىرەگەن, كۇشەيسە, بىرلىكتەن كۇشەيگەن», دەيدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ءانۇرانىندا «بىرگە ءبىز توتەپ بەرەمىز» دەگەن سوزدەر بار ەكەن. ولار بۇل سوزدەردى كەرەمەت قادىر تۇتادى. 2001 جىلعى 11 قىركۇيەكتە الپاۋىت ەل ءوز تاريحىنداعى الاپات تەررورلىق شابۋىلعا ۇشىراعاندا, انۇرانىنداعى ءدال وسى جولدار بارشا امەريكالىقتاردى بىرىكتىرگەن ۇرانعا اينالدى. ءدال وسى سوزدەرگە ارنالىپ, اقش-تا پوشتا ماركاسى, ەستەلىك مونەتالار شىعارىلدى. سەبەبى, سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە بىرىگىپ قارسى تۇرۋ امەريكالىق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, «ەلدىكتىڭ عانا ەمەس, ەركىندىكتىڭ داۋىسى بولىپ تابىلادى». ولاي بولسا, الىپ مەملەكەتتىڭ وزىق ونەگەسىنەن ۇيرەنۋدىڭ ابەستىگى جوق.
– ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان ەلباسى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ارقاسىندا قانشا زامان قاسىرەتتەن كوز اشپاعان قازاق حالقى ءوزىن ۇلت رەتىندە جويىپ جىبەرەر تالاي زاۋال, تاۋقىمەتتەن قۇتىلىپ, ەڭسە تىكتەپ قانا قويماي, بۇكىل الەمگە سىيلى بولدى, مۇنى مويىنداعان ءجون. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەياعا, جاپونياعا ساپارىن ءجىتى باقىلاي وتىرىپ, ءبىر جايت ەسكە ءتۇستى. جاپونيانىڭ حيروسيماسىندا «بەيبىتشىلىك باعى» بار, وندا اتوم بومبالاۋىنىڭ ءجۇز مىڭعا جۋىق قۇربانى جەرلەنگەن. سوندا «قاسيەتتى مازار» تۇرعىزىلعان, ونىڭ ىشىندەگى شاعىن تابىتقا جىل سايىن, 6 تامىزدا «جەرلەۋ قوڭىراۋىنىڭ» زارلى ۇنىمەن سۇيەمەلدەي وتىرىپ, جاڭا قۇربانداردىڭ ءتىزىمىن سالۋ ءراسىمى وتكىزىلەدى ەكەن. ال گرانيت تاقتاعا: «ۇيقىلارىڭ تىنىش بولسىن, قاتەلىك قايتالانبايدى» دەگەن ازا تولى سوزدەر قاشالعان. مازار الدىندا «ماڭگىلىك الاۋ» جانىپ تۇر. جاپوندار بۇل وتتى تەك جەر-جاھانداعى ەڭ سوڭعى اتوم بومباسى جويىلعاندا عانا سوندىرۋگە ءسوز بەرگەن, مىندەتتەمە العان. «كۇنشىعىس ەلى» وسى ءۇمىتىن ۇلى دالا ەلىنىڭ كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆپەن دە بايلانىستىرادى!
– ءاربىر ۇلتجاندى ازامات «تاۋەلسىزدىك ماعان نە بەردى؟» دەپ ەمەس, «مەن تاۋەلسىزدىككە نە بەردىم؟» دەپ ءومىر سۇرگەنى ابزال. ءسىز تاۋەلسىزدىككە قوسقان قانداي ۇلەسىڭىزدى, قانداي جەتىستىگىڭىزدى اتاپ وتە الاسىز؟
– مەن 5-ءشى جانە قازىرگى 6-شى شاقىرىلىمداعى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى اتىنان سايلانعان دەپۋتاتى رەتىندە ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى بەرەكەسى مەن ەرتەڭگى يگىلىگىن كوزدەيتىن ءبىراز جۇمىستىڭ اتقارىلۋىنا اتسالىسىپ, ەل پرەزيدەنتى – پارتيا ليدەرى ن.نازارباەۆ بەلگىلەگەن مىندەتتەردى ورىنداۋعا قاتىسۋدامىن. بۇعان ءماجىلىس قابىرعاسىنداعى جانە پارتيامىزدىڭ فراكتسياسى اياسىنداعى جۇمىسىم, وڭىرلەردەگى ءىسساپارلار, اۋىل-ايماقتاعى سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر, اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە جۇمىستارىم كىرەدى. دەپۋتات رەتىندە ۇقك-ءنىڭ شەكارا قىزمەتىنىڭ قولداۋىمەن وسى جىلدار ىشىندە قازاقستاننىڭ كورشى ەلدەرمەن شەكتەسەتىن شەكاراسىنىڭ ونە بويىن كولىكپەن جالعىز ارالاپ شىقتىم, ەلدىڭ ءار شەتىن قىراعى كۇزەتكەن شەكاراشىلارىمىزبەن ەركىن اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ, جاعدايلارىن ءبىلدىم. سونداعى كوز قانىققان, كوڭىلگە تۇيگەن ماسەلەلەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر تۇرىندە كىردى. بيىلعى قايتالاما ساپارىم بارىسىندا انىقتالعان ماسەلەلەردىڭ ءبىر بولىگى جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ ۇسىنىستارىندا ەسكەرىلدى. ۇلىلاردىڭ تالعامى, تاعىلىمى مەن ونەگەسى سانالى جاننىڭ جولىنا باعىت بەرىپ, كەلەلى ويعا جەتەلەيتىنى زاڭدىلىق. ارمياداعى اسا ماڭىزدى ماسەلە – سالەمدەسۋ ءراسىمى. ال تاۋەلسىزدىك تاڭىنان بەرتىنگە دەيىن ءبىزدىڭ ارميامىزدا «سالەمەتسىز بە؟» دەگەن امانداسۋ قولدانىلىپ كەلدى. مەن 2006 جىلعى 8 جەلتوقساندا تۇڭعىش پرەزيدەنت, جوعارعى باس قولباسشى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا حات جازعان بولاتىنمىن. وندا «ارمىسىڭ!» دەگەن باتىر بابالارىمىز قولدانعان بايىرعى ءسوزدى بۇگىنگى زامانعا ساي جاڭعىرتىپ, اسكەردەگى سالەمدەسۋ راسىمىنە پايدالانۋعا ۇسىنىس جاسادىم. بۇل باستاماعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ اسكەري جيىن-كەزدەسۋلەردە جاۋىنگەرلەرمەن «ارمىسىڭدار, ايبىندى ساربازدار!» دەپ امانداسۋى ارقاۋ بولعان ەدى. حاتىمدا ايتىلعان وي-ۇسىنىستار پرەزيدەنت اكىمشىلىگى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. اقىرى 2016 جىلعى 2 اقپاندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ, باسقا دا اسكەرلەرى مەن اسكەري قۇرالىمدارىنىڭ جالپىاسكەري جارعىلارىن بەكىتۋ تۋرالى» ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2007 جىلعى 5 شىلدەدەگى №364 جارلىعىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» ەلباسىنىڭ №187 جارلىعى قابىلداندى. وعان سايكەس, جالپىاسكەري جارعىلاردىڭ ىشكى قىزمەت جارعىسىنداعى اسكەري سالەمدەسۋ بولىمىندە سول ۇسىنىسىم جۇزەگە استى. وسىلايشا, بيىلدان باستاپ, سالتاناتتى شەرۋلەردە «ارمىسىزدار, ايبىندى ساربازدار!», كۇندەلىكتى اسكەري قىزمەتتە «ارمىسىڭدار, ساربازدار (جاۋىنگەرلەر)!», «ارمىسىزدار, وفيتسەر مىرزالار!» دەگەن سالەمدەسۋ ەنگىزىلىپ وتىر. ارميامىزعا «ارمىسىزدار!» سالەمدەسۋىنىڭ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ قولداۋىمەن جانە مەنىڭ ۇسىنىسىممەن ەنگىزىلگەنى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءتيىستى رەسمي قۇجاتىمەن راستالعان. بۇل رەتتە وسى ىزگى ءىستىڭ ىلگەرىلەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان ۇلتجاندى ازاماتىمىز, سول كەزدەگى قورعانىس ءمينيسترى, قازىرگى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى يمانعالي نۇرعالي ۇلى تاسماعامبەتوۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىن دە اتاپ وتكىم كەلەدى. «ارمىسىز!» – اسكەري سالەمنىڭ ءارىن دە, ءنارىن دە كەلتىرەتىن, ايبىنىن اسقاقتاتىپ, ايبارىن ارتتىراتىن, ءارى بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنىڭ دە ايتۋىنا وڭاي, بارىنە بىردەي ەتەنە, ەركىن ىرعاقتى ءسوز. بيىل سونداي-اق, قورعانىس مينيسترلىگى بەكىتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ «ار-نامىس كودەكسىنىڭ» تەڭ اۆتورى اتاندىم.
– تاۋەلسىزدىك قورعانى بولار اسكەرىمىزدە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ور- نىعۋى دا ماڭىزدى ماسەلە. سوڭعى كەزدە جاستارىمىز جات جۇرتتىڭ بۇلدىرگى قاسيەتتەرىنە ۇيىرسەكتەپ بارادى. ولاردى ءتول باستاۋىنا قايتارىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ورىستەتە الامىز با؟
– ۇلتتىق قۇندىلىقتار – ادال جۇرەكتەن تۋعان, عاسىر سۇزگىسىنەن وتكەن اسىل قازىنا. جالپى, قازاق ەلى ءوزىنىڭ بۇكىل تاريحىندا سىرتتان توقتاۋسىز يدەولوگيالىق جانە مادەني شابۋىل-ەكسپانسيانى باستان كەشىپ وتىرعان. بىلە بىلسەڭىز, قازاقتىڭ دارالىعى, بولمىس-مەنتاليتەتى, ۇلتتىق مىنەز-قۇلقىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى سول كۇرەستە شىڭدالعان. ەگەر ولاي بولماعاندا, پاتشا بيلىگى مەن كەڭەس ۇستەمدىگى تۇسىندا-اق جويىلىپ كەتەتىن ەدىك. ءبىر دەرەك كەلتىرەيىن: وتكەن حح عاسىردىڭ 20-شى جىلدارىندا «بۇكىلوداقتىق ستاروستا» اتانعان م.ي.كالينين كەڭەستەر ەلىندە 200-دەن استام ۇلتتىق-ەتنيكالىق سۋبەكتىنى تىركەۋگە الىپتى. ال 1979 جىلعى حالىق ساناعىندا سونىڭ 92-ءسى مۇلدەم جويىلعان بولىپ شىقتى. ءبىز الەمدىك مادەنيەتتەن دە قالىسپاۋىمىز كەرەك, ءوز ءداستۇرىمىزدى دە ۇلىقتاۋىمىز كەرەك. تەك ءتىل عانا ەمەس, ۇلتتىڭ رۋحى, ونىڭ قايتالانباس, دارا مادەنيەتى مەن بولمىسى جويىلعان كۇنى ۇلت تا جويىلادى. «حالىقتىڭ حالىق بولىپ ءومىر ءسۇرۋى نەمەسە جىرىمدالىپ ءجۇرىپ, ءوز بەت-بەينەسىنەن ايىرىلۋى سول ۇلت وكىلىنىڭ وزىنەن كەيىنگى ءىزباسارىنا بابالار اماناتىن قاي سالادا جەتكىزۋىنە بايلانىستى. انا ءتىلى, اتا-ءداستۇر وزىنەن-ءوزى جالعاسپايدى, نە سىرتتان كەلىپ بىرەۋ كوسەگەڭدى كوگەرتىپ ساقتاپ تا بەرمەيدى. ادام بالاسى باسىنا قونعان باقتى سەزبەيدى, ۇشقاندا ءبىر-اق بىلەدى», دەيدى باتىر باۋىرجان مومىش ۇلى. وسى ۇلاعاتتى سوزدەن ۇرپاق ساباق الا ءبىلۋى كەرەك.
– قۇدايعا شۇكىر, قازىر ءبارى ساۋاتتى. ءبىزدى بولاشاققا قازاق رەتىندە اپاراتىن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز, ءداستۇرىمىز ەكەنىنەن دە جاقسى حاباردار. ايتسە دە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا «ەۋروجوندەۋ» جاساۋدى بىلاي قويعاندا, «اراب بولمىسىنا» بەيىمدەلۋ بەلەڭ الۋدا. بۇل جەردە قانداي مۇددە بار؟
– ءبىزدىڭ حالىققا 70 جىل بويى اتەيزم كۇشتەپ تاڭىلدى. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكەننەن كەيىن عانا قازاق ەلى ءوزىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىنا نەگىزدەلگەن يسلام وركەنيەتىنە ورالا باستادى. ارينە, اتەيزم كەزەڭى ءىزسىز كەتپەدى. كۇنى كەشەگە دەيىن ءدىنىمىز جانازا شىعارۋ مەن قۇدايى تاماق دەڭگەيىندە ەدى. يمامداردىڭ بار قىزمەتى دە سونىڭ توڭىرەگىنەن سونشالىقتى ۇزاي قويماعان-تىن. قازىر جاعداي تۇزەلۋدە. ەس جيىپ, ەتەگىن جاپقان بالادان باستاپ, اق ساقالدى اتالار مەن اق كيمەشەكتى اجەلەرگە دەيىن ءدىني ساۋات اشۋ كۋرستارىندا وقىپ ءجۇر. بۇگىنگى ءدىني ساۋات اشۋعا جاپپاي ۇمتىلىس رۋحانياتقا شۇعىل بەتبۇرىستىڭ شىنايى كورىنىسى بولسا كەرەك. يسلامدىق ىلىمگە سۋسىنداپ, ءشولىن باسقان جان ونى ءوزى جۇرگەن ورتاسىنا تاراتادى. باسقا جات اعىمداردىڭ جەتەگىندە جۇرگەن قانداستارىمىزدىڭ ءوز ۇيىرىنە قايتا قوسىلۋىنا دا تيىسىنشە ىقپال ەتەرى انىق. قازىرگى كەزەڭدە ءدىنىمىزدى ءبىلىم ارقىلى تانىپ, تەرەڭدەي يگەرۋ جالعاسۋدا. بۇل رەتتە مەشىتتەردەگى ساۋاتتى ءارى تەرەڭ تانىمدى ۋاعىزداردىڭ ءرولى ەرەكشە ماڭىزدى.
– ءسىزدى ۇلت تاعدىرىنا قاتىستى قانداي ماسەلەلەر كوبىرەك مازالايدى؟
– ءبىز ۇلتتىق ۇستىنداردى تابۋ ءۇشىن وتكەنگە ورالۋعا بەيىمبىز. ءبىز ءسوزسىز, ۇلى بابالار رۋحىمەن رۋحتانۋىمىز كەرەك. ەگەر تۇعىرلى ۇلت – قازاقتىڭ ءوزى بۇزىلسا, اباي ايتقانداي «توردەن ۇرگەن يت قۇساپ», ءوز ەلىن ءوزى اڭدىپ, ەل ىشىنە ىرىتكى سالسا, ورتاق شاڭىراعىمىزدىڭ استىندا ءومىر سۇرگەن جۇزدەن استام ەتنوستى قالاي ءوز اينالامىزدا ۇيىستىرامىز, قالاي ۇلى ماقساتتارعا ۇيىتقى بولامىز؟ سوندىقتان دا, ەلباسى جالپىۇلتتىق يدەياعا سوناۋ كوك تۇرىك بابامىزدان كەلە جاتقان رۋحتى يدەيانى – «ماڭگىلىك ەلدى» ۇسىندى. سوندىقتان ءاربىر قازاق تاۋەلسىزدىك – تۇمارىم, ماڭگىلىك ەل تۇراعىم دەپ, سول ءۇشىن قىزمەت ەتۋگە ءتيىستىمىز. مەنى تاعى ءبىر تولعانتاتىن ماسەلە بار. ءبىر قىنجىلتاتىنى, بىزدە ءالى كۇنگە «ۇساق ۇلتتىڭ پسيحولوگياسى» ساقتالعان, سونى جويۋىمىز قاجەت-اق. كەڭەس كەزىندە ءبىزدىڭ سانامىزعا «ناتسمەنشينستۆو» ۇعىمى قاتتى ءسىڭدى. قازىر قازاق ۇساق ۇلت ەمەس, 2009 جىلعى حالىق ساناعىنان بەرى سانىمىز 10 ميلليونعا جۋىقتاعان, ءوز ەلىمىزدەگى ۇلەسىمىز ەندىگى 70 پايىزدان اسىپ كەتكەن حالىق. ەلباسى شاعىن بولسا دا, اياق الىسى الىپ سينگاپۋر سەكىلدى دامىعان ەلدەردى بەكەر ۇلگىگە كەلتىرىپ جۇرگەن جوق. مىسالعا, سينگاپۋردىڭ حالقىنىڭ سانى – 5,5 ميلليون, جاڭا زەلانديا – 4,4 ميلليون, نورۆەگيا – 5 ميلليون, فينليانديا – 5,4 ميلليون, دانيا – 5,6 ميلليون, گونكونگ – 7,1 ميلليون, شۆەيتساريا – 8 ميلليون, شۆەتسيا – 9,5 ميلليون, بەلگيا – 11,2 ميلليون, اۆستراليا – 23 ميلليون. جان باسىنا شاققانداعى ءىجو كورسەتكىشى بويىنشا بىلتىر №1 مەملەكەت اتانعان ليۋكسەمبۋرگتە نەبارى 543 مىڭ ادام عانا تۇرادى. بۇلاردىڭ بارلىعى الەمدىك ءارتۇرلى جەتەكشى رەيتينگتەردە كوش باسىندا تۇر. ولاردىڭ ەشقايسىسى ء«بىز از حالىقپىز, ءىرى ۇلتتارعا جۇتىلىپ كەتەمىز دەگەن ۇرەي بۋىپ الدى» دەپ, ءار قادامىن قورقاسوقتاي باسىپ وتىرعان جوق, قاسقايىپ, «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەپ العا باتىل قادام باسۋدا. تاۋەلسىزدىگىمىزگە 25 جىل عانا بولعانىمەن, ءبىز, قازاق, تاريحى تەرەڭنەن تارتاتىن بايىرعى حالىقپىز! ۇلى دالانىڭ لايىقتى ۇرپاعىمىز! اتا-بابالارىمىزدىڭ «التىن ادام» بولعانىن ارداق تۇتۋعا ءتيىسپىز! تاريحي تامىرى تەرەڭدە, مادەنيەتتىڭ مايەگى, وركەنيەتتىڭ قۇت مەكەنى بولعان, التايدان اتىراۋعا, الاتاۋدان ارقاعا دەيىن كوسىلىپ جاتقان كەڭ ولكەنى جايلاعان, مىڭعىرتىپ مال ايداعان, مارتتىگى مەن ۋادەسىنەن تايماعان, التى الاش حانىن سايلاعان, شارشى توپقا تۇسكەندە, شەشەن بولىپ سايراعان, قىلىشىن تاسقا قايراعان, نايزاسىنا ۇكى بايلاعان ۇلى بابالاردىڭ ۇرپاعى بولعانى باقىت ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ابزال! اماندىق بولسا, بۇل عاسىر قازاقتىڭ الدىنا قارا سالمايتىن «التىن عاسىرى» بولادى. ۇلىعىن ەمەس, ۇلتىن ويلايتىن, رۋىن ەمەس, رۋحىن ويلايتىن قازاق ەلىنىڭ ءاربىر ازاماتى ءوز موينىنا ەل ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك الاتىن زامان. وتكەنگە – بابالارىمىز, بۇگىنگە – ءبىز, كەلەشەككە – جاستار جاۋاپتى ەكەندىگىن ەستەن شىعارمايىق! –
اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
