ويداعىمىز ورىندالدى, ەڭسەمىز تىكتەلدى
ءالى تالاي بەلەستەرگە شىعامىز
استانادا وتكەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىنعا سىر وڭىرىنەن بارىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن بولعان شارانىڭ كۋاسى بولدىق. جيىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا كوز جۇگىرتىپ, الداعى 2050 جىلداعى ەلدىڭ جاعدايىن سۋرەتتەپ بەردى. راس, ول ۋاقىتقا دەيىن ءالى تالاي وقيعالار بولارى ءسوزسىز. دەگەنمەن, 2050 جىلعا دەيىن دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەمىز. ەلباسى مەملەكەتىمىزدە ورتا ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ سانى باسىم بولاتىنىن مالىمدەدى. سول كەزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەس ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 50 پايىزىن قامتاماسىز ەتەدى. ول ءۇشىن بۇگىندە ۇلت جوسپارى اياسىندا ءتيىستى جاعدايلار جاسالۋدا. ۇلتتىق ەكونوميكا ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ءوسۋى ارقاسىندا دامي تۇسەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بولجامىنشا, ونىڭ كورسەتكىشى بەس ەسەگە ارتىپ, ءبىر ادامعا شاققاندا 120 مىڭ دوللارعا وسەتىن بولادى. سونىمەن بىرگە يننوۆاتسيالىق دامۋ مودەلىنە كوشەتىنىمىزدى دە ايتتى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بەس جىلىندا 300-دەن استام جاڭا كاسىپورىن سالىناتىنىن جەتكىزدى. ەلباسى تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرى ەۋرازيا جۇرەگىندەگى ۇلى دالادا جازىلعان مىڭ جىلدىق تاريحتىڭ جاڭا ءداۋىرى ەكەنىن ايتتى. جاڭا مەملەكەت قۇرۋ مارتەبەسى ۇرپاقتىڭ ەڭ ۇلى بۋىنىنا بۇيىرعانىن جانە ول باقىتتى بۋىن بىزدەر ەكەنىمىزدى مالىمدەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى 25 جىلدا ءجۇرىپ وتكەن اۋىر دا ابىرويلى جولىمىزدىڭ ءمانىن تۇتاس عاسىرعا تەڭەدى. «بىلتىر ءبىز ۇلى بابالارىمىزدىڭ رۋحىنا باس ءيىپ, تاريحي وقيعانىڭ مەرەيلى بەلەسىن كەڭ كولەمدە اتاپ وتتىك. سان عاسىرلىق تاريحىنىڭ قاي كەزەڭىندە دە بابالارىمىزدىڭ الدى تۇماندى, بولاشاعى كۇماندى بولىپ ەدى. جەردىڭ شەتىنە قادا قاعىپ, ءمور باسىپ, اتاقونىسىن ءبىرجولاتا يەمدەنە المادى. سان مىڭداعان جىلدار بويى ات ءۇستىندە ءجۇرىپ, سايىن دالانى اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن قولىنان كەلگەنشە قورعادى. ءبىراق, ءداۋىردىڭ بارلىق داۋىلىنان قايىسپاي توتەپ بەردى. بۇل ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىككە جەتكەن, قايتا جاڭعىرىپ, تۇڭعىش رەت جاڭا زاماناۋي مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرۋعا جىگەر مەن كۇش-قۋات العان تاريحي جولىمىز وسى», دەدى پرەزيدەنت. جالپى, سالتاناتتى جيىننان العان اسەرىمىز زور. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىندا جەتكەن جەتىستىكتەر تولاعاي. ءبىزدىڭ ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءالى دە تالاي بەلەستەرگە شىعاتىنىمىز ايقىن. ناۋرىزباي بايقاداموۆ, قىزىلوردا وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسىتۇعىرىمىز بەرىك, مارتەبەمىز بيىك
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندى ءبارىمىز دەمىمىزدى ىشكە تارتىپ وتىرىپ كورىپ شىقتىق. وندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەگەمەندىككە ەن سالعان شيرەك عاسىرلىق ۋاقىت ارالىعىندا ءبىزدىڭ اسقان اسۋلارىمىز مەن باعىندىرعان بەلەستەرىمىزدى ءبىر شولىپ ءوتتى. راسىندا دا ءبىز وسىناۋ 25 جىلدا دالا مەن قالانى قاتار گۇلدەندىرگەن قۋاتتى مەملەكەتكە, ساليقالى ساياساتىن جۇرگىزگەن ۇلاعاتتى ۇلتقا اينالىپ ءۇلگەردىك. وسى مەرزىمنىڭ مەجەسىندە شەكاراسىن شەگەندەپ العان مىعىم مەملەكەت دارەجەسىنە جەتتىك. تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ءبىزدىڭ ەڭ ۇلكەن جەڭىسىمىز – قازاقستان الەم ءۇشىن تۇراقتى مەملەكەت بولىپ قالىپتاستى. سونىڭ ارقاسىندا قازىرگە دەيىن رەسپۋبليكا ونەركاسىبى مەن وندىرىسىنە 265 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. ەلدىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتى ارتتى. بۇدان 20 جىل بۇرىن ەلدەگى كەدەيلىك دەڭگەيى 36 پايىز بولسا, قازىر بۇل كورسەتكىش 12 ەسەگە ازايدى. ەگەمەن ەلدىڭ ەڭسەسى بيىك, ءجۇزى جارقىن, ادىمى قارىشتى, جۇلدىزى جوعارى بولا بەرمەگىن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن 25 جىلدا تۇگەل ايقىن سەزىنىپ كەلەمىز. مۇندا دارا دا سارا باسشىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز ەكەنىن سالتاناتتى جيىندا ءسوز العان تولىمدى تۇلعالاردىڭ بارلىعى دا ايتىپ شىقتى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىزدىڭ قول جەتكىزگەن ەڭ ءىرى تابىستارىمىزدىڭ قاتارىندا قازىرگى زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلگەن ءبىلىم جانە عىلىم سالاسى دا بار. وقۋدى ينەمەن قۇدىق قازعانداي دەپ تۇسىنگەن حالقىمىز ءبىلىمنىڭ – شىراق, ءىلىمنىڭ پىراق ەكەنىن دە وتە جاقسى پايىمداي بىلگەن. سوندىقتان دا بابالارىمىزدىڭ «وقۋ – ءبىلىم ازىعى, ءبىلىم – ىرىس قازىعى» دەپ ايتىپ كەتكەن قاعيدالى ناقىل ءسوزى ءبىزدىڭ بۇگىنگى ەگەمەندىكتىڭ ەرتەڭىن ەرەسەن ەتپەك بولىپ جاتقان ماقسات-ءمۇددەمىزدىڭ باستى باعدار-باعىتىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. پرەزيدەنتتىڭ كوشەلى كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكادا ءبىلىم سالاسىن كەشەندى رەفورمالاۋ ءىسى بىردەن قولعا الىندى. وتاندىق ءبىلىم بەرۋ ءجۇيەسى اۋەل باستان ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان جاڭعىرتىلۋىنا قىزمەت ەتۋگە ءتيىس بولدى. ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتى 1991 جىلى زاڭنامالىق بازالاردى رەفورمالاۋ باعىتىندا ءجۇزەگە اسا باستادى. ال ەلىمىزدەگى ءبىلىم سالاسىن جەدەلدەتە رەفورمالاۋ 1995 جىلدان ارنا تارتتى. پرەزيدەنت باستاماسىمەن ەلدە «بولاشاق» اتتى ەرەكشە مازمۇندى باعدارلاما قولعا الىنىپ, ءوزىنىڭ الدىنا قويىلعان ماقساتىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا جۇمىس جاساپ جاتىر. بۇدان باسقا, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت», نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ كەڭ تاراعان جەلىسى قۇرىلۋى بىلىمگە قۇشتار وقۋشىلار قاتارىنىڭ كۇرت كوبەيۋىنە ۇلكەن سەرپىن بەردى. ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ۋنيۆەرسيتەتتىك ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى كوتەرىلىپ كەلەدى. بارلىق وڭىرلەردە مىڭنان استام زاماناۋي مەكتەپتەر سالىندى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ ەرەسەك ادامدارى ساۋاتتىلىق دەڭگەيى بويىنشا ادام دامۋى يندەكسى الەمدىك ءتىزىمىنىڭ العاشقى ۇشتەن بىرىنە كىرىپ وتىرعانىندا دا وسى اتقارىلعان جاڭعىرتۋلاردىڭ ەرەكشە ۇلەسى بار. بيبىگۇل ءنۇسىپجانوۆا, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور الماتىبارلىق ۇلتتىڭ باسىن بىرىكتىرگەن ەلمىز
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي استانانىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق سالتاناتتى جيىننىڭ بەرەر تاعىلىمى مول بولدى دەپ ويلايمىن. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءبىز بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ بىرەگەي مودەلىن قالىپتاستىردىق. ەڭ باستىسى, كەز كەلگەن ادام «مەن – قازاقستاندىقپىن, بۇل – مەنىڭ ەلىم, مەن مۇندا باقىتىمدى تاپتىم!» دەپ ايتا الاتىن ءادىلەتتى قوعامدى ورناتتىق», دەي كەلە, ەلدىڭ دامۋىندا بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ماڭىزى وتە زور بولعانىن تاعى دا ءبىر اتاپ ءوتتى. شىنىندا ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلىمىزدىڭ مىزعىماس ءبىرلىگى مەن ىنتىماعىن cاقتاپ, نىعايتۋ ماسەلەسىندە تمد ەلدەرىندە, ءتىپتى الەمدە ەش تەڭدەسى, بالاماسى جوق بىرەگەي قوعامدىق ينستيتۋت رەتىندە قالىپتاسىپ, دامۋ ءۇستىندە. ەلىمىزدە, ونىڭ ىشىندە وڭىرىمىزدە ءبىر شاڭىراق استىنا ۇيىسقان 80-گە جۋىق ۇلتتىڭ وكىلى بۇگىندە كوپتەگەن يگى شارالاردى «ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا», ايرىقشا ءاۋىزبىرشىلىكپەن, تاتۋ كەلىسىم جاعدايىندا جۇمىلا اتقارادى. ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ دايەكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرىلۋى ءىسىندە دە اسسامبلەيانىڭ الار ورنى ەرەكشە. وڭىرىمىزدەگى 20-دان استام وبلىستىق ەتنوبىرلەستىك پەن اۋداندىق مادەني-ۇلتتىق ورتالىقتاردىڭ ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى ساقتاپ, نىعايتۋعا بايلانىستى الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا تۇراقتى اتسالىساتىندارى دا از ەمەس. بيىل وبلىس ورتالىعىنان وركەنيەتتىلىك تالاپتارعا جاۋاپ بەرەرلىك زاماناۋي كەلبەت-ايشىققا يە جاڭا دوستىق ءۇيى عيماراتىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى اسسامبلەيا مەن ونىڭ قۇرامىنداعى ەتنوبىرلەستىكتەر مۇشەلەرىن ايرىقشا قۋانىشقا كەنەلتكەنىن دە اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز. بيىلعى جىل مەرەكەلى ءھام بەرەكەلى جىل بولدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي جىل باسىنان باستاپ, قاڭتار-قىركۇيەك ايلارى ارالىعىندا 60-قا جۋىق مادەني-كوپشىلىك شارالار وتكىزىلسە, ودان كەيىنگى ايلاردا بۇل كورسەتكىش ەسەلەپ ارتتى. وندا قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەسى مەن كونتسەرتتىك باعدارلامالاردان باستاپ, كەڭ اۋقىمدى قايىرىمدىلىق شارالارىنا دەيىن قامتىلدى. مىسالى, «اق جەلكەن» جاستار ليگاسى اعا ۇرپاققا قۇرمەت كورسەتۋمەن بىرگە بۇگىنگى جاس ۇرپاقتى پاتريوتتىلىققا ءتاربيەلەپ, باۋلىسا, «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» قايىرىمدىلىق كومپانياسى اۋداندارعا ارنايى ساپارلار ۇيىمداستىرىپ, كومەككە مۇقتاج جاندارعا قولۇشىن سوزۋدا. قالاي ايتساق تا, كۇللى ادامزاتتىڭ تاريحىنداعى تالاي-تالاي ۇلى وقيعالاردىڭ كۋاسى بولعان قازاقستان جىل وتكەن سايىن دامىپ, بارلىق ۇلتتى قاناتىنىڭ استىنا الىپ, باسىن بىرىكتىرە ءبىلدى. مارجان قوجاەۆا, جامبىل وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى تاراز
