ەسەلى ەڭبەگىمىز – تاۋەلسىز ەلىمىزگە

ەلدىڭ مەجەلى, مەرەيلى جىلى بولادى. مىنە, بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 25 جىل تولدى. بۇل – وتكەن جولى­مىزعا زەر سالا قارايتىن, وزىمىزگە دە, ەلدىك جەتىستىكتەرىمىزگە دە ەسەپ بەرەتىن تۇسىمىز. ءبىز بۇگىنگى جەتىستىك­تەرىمىزگە قالاي قول جەتكىزدىك؟ بۇگىنگى كۇنگە قالاي كەلدىك؟ 1991 جىلى 16 جەل­توقسان­دا ءوز تاۋەل­سىز­دىگىن العان قازاقستان دەمو­كراتيالىق, زايىر­لى, قۇقىق­تىق جانە الەۋ­مەتتiك مەملەكەت قۇرۋ ماقساتىن ال­عا قوي­دى. اتا-بابا­لارى­مىز اڭ­سا­عان ازاتتىقتى الۋمەن قا­تار, تاۋەل­سىز مەم­لەكەتتى قالىپ­تاس­تىرۋ­دىڭ مىندەتى وراسان زور ەكەنى انىق. وسى جولدا مەملەكەت باسشى­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارلىق سالادا جاڭا رەفورمالاردى جۇزەگە اسىردى. بىزگە نارىق قوعامىنىڭ زاڭ­دى­لىقتارىنا توتەپ بەرە الاتىن, ەكونوميكالىق داع­دارىستارعا قارسى الدىن الا ءىس-شارا­لار قابىل­داي الاتىن, ەل ءىشىن­دەگى ءبىر­لىكتى ساقتاي بىلەتىن, وزىندىك ەرەك­شەلىكتەرى بار مەملەكەت قۇرۋ كەرەك بولدى. جاڭا مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋدا كوپتەگەن جاڭا زاڭدار قابىلداندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شيرەك عاسىر ىشىندەگى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى, ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك-مادەني سالاداعى قول جەت­كىزگەن تابىستارى اسا قوماقتى. مۇنى ءبىز عانا ەمەس, شەتەلدەر­دىڭ الەم­گە تانىمال عالىمدارى, سايا­­­سا­ت­ك­ەرلەرى, جازۋشىلارى مەن جۋرناليستەرى, ساراپ­شى­لارى دا ايتىپ ءجۇر. وسى تابىستارعا ءبىز تاۋەل­سىزدىك العان كەزى­مىز­دەن باستاپ دۇرىس جولمەن جۇرگەندىگىمىزدىڭ ءناتي­­جەسىندە جەتىپ وتىر­مىز. رەسپۋب­ليكا­مىز­دىڭ ءار وڭىرىندە «قازاق­ستان-2050» ستراتەگيا­سىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالار جاسالۋدا. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءبىر سوزىندە ءبىزدى قاي ىستە دە ور­تاق مۇددە, ورتاق جەتىستىكتەرگە جىگەر­لەندىرۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتا كەلىپ: «بىرلىگى بەرەكەلى, تىرلىگى مەرەكەلى, ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ عانا ىرىسى مەن تابىسى مول بولماق», دەپ اتاپ وتكەن ەدى. شىنىمەن دە, ەسەلى ەڭبەك قانا ەلدىڭ ىرىسىن ارتتىرادى ەمەس پە؟! قازىر ەلىمىزدەگى بارلىق ءوندىرىس ورىندارى, ەڭبەك ۇجىمدارى 25 جىلدىق مەرەيتويعا ۇلكەن تابىس­پەن جەتۋدى باستى ماقسات ەتىپ قوي­سا, سول ماقساتتارىنا ارقايسى­­سى حال-قادەرىنشە جەتىپ وتىر. مۇنى كۇندەلىكتى باسپاسوزدەن وقىپ, تەلە­ارنالاردان كورىپ ءجۇرمىز. حالىق­تىڭ ىرىس-بەرەكەگە كەنەلىپ جات­قانىنا, ەڭبەگى باعالانىپ, مارتەبەسى كوتەرىلگەنىنە ءبارىمىز دە قۋانامىز. بيىل ەگىنشىلەر دە مول ءونىم الدى, كۇرىش وسىرۋشىلەر دە ۇلكەن تابىسقا قول جەتكىزدى. ماسەلەن, سىر ءوڭىرىنىڭ ديقان­دارى الا جازدايعى تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا كۇرىشتەن قازاقستاننىڭ ەگىنشىلىك تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان رەكوردتىق ءونىم الدى. سىر بويى­نىڭ ديقاندارى 80 مىڭ گەكتار ەگىستىكتىڭ ءار گەكتارىنان وبلىس بويىنشا 54,9 تسەنتنەردەن ءونىم الىپ, ەل قامباسىنا 440 مىڭ توننا كۇرىش قۇيدى. جاز جايلى, جاڭبىرلى بول­عاندىقتان, ءتىپتى بيىل قۇمدى, ءشولدى دالالاردىڭ دا قۇلپىرىپ كەت­كەنىن كورگەن ادامدار تاڭدانىسپەن قۋانا ايتىپ جۇرگەنىنە كۋا بولدىق. سول سەبەپتى مال شارۋاشىلىعىمەن اي­نا­لىساتىن ادامداردىڭ دا ءتورت ت ۇلىگى قوڭدى بولىپ, تابىسى مولايا تۇسكەنى انىق. قوراسى قويعا, ءورىسى مالعا تولعان قازاقتىڭ كوڭىلى دە كوتەرىڭكى, جاعدايى دا جاقسى بولا تۇسەتىنى ءسوزسىز. ەلباسىمىزدىڭ «بۇگىنگى ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قاينار كوزى – قازاق حالقىنىڭ سان عاسىر­لار بوي­عى كۇرەسىندە, ازاتتىققا ۇم­تىل­عان قايسارلىعىندا جاتىر», دەگەن قانات­تى ءسوزى بار. ءيا, تاۋەلسىزدىك – قاستەرلى, قاسيەت­تى ۇعىم. ول بىزگە اتا-بابالارى­مىزدىڭ جۇزدەگەن جىل­­دار بويعى كۇرەسىنىڭ ارقاسىندا ءتيىپ وتىر. ءبىز قانىن دا, جانىن دا قيىپ, جەرىن قورعاعان بابالارى­مىز­دىڭ الدىندا ماڭگىلىك قارىز­دار­مىز! ەندى بۇگىنگى ازات ەل بول­­عان تۇسى­مىزدا ەسەلى ەڭبەگىمىزبەن, ءوتانسۇي­گىشتىك قاسيەتىمىزبەن تاۋەل­سىز قازاقستانىمىزعا قالتقى­سىز قىزمەت ەتۋىمىز كەرەك! مەملەكەت باسشىسى ماڭگىلىك ەل ورناتۋ يدەياسىن العا تارتتى. 2050 جىلعا قاراي الەمدەگى جان-جاقتى دامىعان, ءارى باسەكەگە قابىلەتتى, ەكونوميكاسى الەۋەتتى, حالقى بەرەكەلى 30 ەلدىڭ بىرىنە اينالۋ ماقساتىن العا قويدى. ەندەشە, وسى ۇلى مۇرات جولىندا ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ بارلىق قابىلەت-قارىمىن, قايرات-جىگەرىن ورتاق مۇددەگە جۇمساۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. ەل بىرىكسە, الىنبايتىن اسۋ جوق. بىرلىگى مىقتى, ىنتى­ما­عى جاراسقان قازاق ەلى ءالى تالاي بيىك بەلەستەردى باعىندىرادى دەگەن سەنىمدەمىن. بارشاڭىزدى جاقىندا عانا كەڭ كولەمدە اتالىپ وتىلگەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىق­تايمىن! قازاق ەلىنىڭ بارلىق تۇرعىندارىنا بىرلىك پەن بەرەكە, مول يگىلىكتەر مەن تابىستار تىلەيمىن! اعا ۇرپاق كەيىنگىگە ۇلگى كورسەتىپ, جاقسى ىستەرىمەن قۋان­تا بەرسىن. ال جاستارىمىز XXI عا­سىر­دىڭ زاماناۋي جەتىستىكتەرىن يگە­رۋ ءۇشىن وقۋدا وزات, ەڭبەكتە الدا بولسىن! حالقىمىز دا, ەلباسىمىز دا امان-ەسەن بولىپ, ەل تاۋەلسىزدىگى ماڭگىلىك بولسىن! ابزال ەراليەۆ, ءماجى­لىس دەپۋتاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى