– سەرىك كەرىمبەك ۇلى, مىقتىنىڭ مىقتىسىن ايقىنداعان تاعى ءبىر ازيا چەمپيوناتى تاريح قويناۋىنا اتتاندى. قورىتىندى پىكىرىڭىزدى ايتساڭىز.
– بىرىنشىدەن, وسىنداي ءتۋرنيردى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرا العان وزبەكستان مەملەكەتىنىڭ بوكس فەدەراتسياسىنا ازيا بوكس كونفەدەراتسياسى جانە ءوز اتىمنان العىس ايتقىم كەلەدى. قوناقتاردى كۇتىپ الۋ, بوكسشىلاردى اۆتوكولىكپەن تاسىمالداۋ, ءىشىپ-جەمى, بوكس زالى بارلىعى تالاپقا ساي جاساقتالعان. مۇنى تەك مەن ەمەس, وزگە ەلدەن كەلگەن بوكس ماماندارى دا ايتىپ وتىر. وزگە قۇرلىقتاعى ارىپتەستەرىمىز دە جارىستاردى ءبىز سەكىلدى وسىنداي جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋگە كۇش سالسا, وندا بۇل سپورت ءتۇرى تارتىمدى ءارى جاس بوكسشىلار ءۇشىن ۇلكەن بەلەستەردى باعىندىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر مۇمكىندىگى بولار ەدى.
– ازيا قۇرلىعى ءبىرىنشى بولىپ الەم چەمپيوناتىنا ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىن وتكىزدى. مۇنىڭ وزىندىك سەبەبى جوق پا؟
– دۇرىس بايقاعانسىز, شىنىندا دا ءبىز العاش بولىپ ىرىكتەۋ جارىسىن وتكىزىپ الدىق. دەر كەزىندە ۇيىمداستىرىپ جىبەرگەنىمىزدىڭ سەبەبى دە جوق ەمەس. تامىز ايىندا وتەتىن جاھاندىق جارىسقا نەبارى ءۇش-اق اي قالدى. قازىرگى بوكس ءبىزدىڭ كەزدەگى سايىستارمەن سالىستىرۋعا دا كەلمەيتىنىن بىلەسىز عوي. بۇرىن ءبىز ادەمى ونەر كورسەتۋگە داعدىلاناتىن ەدىك. جانكۇيەرلەر راحاتتانىپ وتىرىپ تاماشالايتىن. ال قازىر بوكسشىلار اشىق ۇرىسقا كوشكەن. سول سەبەپتى دە جاراقاتتار كوپ بولادى. جاراقاتىنان ايىعۋ ءۇشىن ءبىراز ۋاقىت كەتەتىنى ءسوزسىز. وسىنداي جايتتاردى ەسكەرىپ, ەرتە وتكىزۋ كەرەك دەپ شەشتىك.
– بيىلعى دوداعا قاتىسۋشى مەملەكەتتىڭ دە, بوكسشىنىڭ دا سانى كوپ بولعان سياقتى...
– ول ءۇشىن ءبىز تەك قۋانىشتىمىز. قاتىسۋشى ەلدەردىڭ كوپ بولعانى ءبىر بولەك, سپورتشىلاردىڭ دەڭگەيى دە جوعارى بولعانى قۋانتادى. اسىرەسە, شري-لانكا سپورتشىلارى جاقسى قىرىنان كورىنە ءبىلدى. سونداي-اق سوعىس دۇربەلەڭى بولىپ جاتقانىنا قاراماستان, سيريا قۇراماسىنىڭ بوكس-
شىلارى ءتورت جولدامانى جەڭىپ العانى فانتاستيكا دەپ باعالاۋعا لايىق. بۇل مەملەكەتتىڭ سپورتشىلارىنا الداعى ۋاقىتتا دا تەك ساتتىلىك تىلەيمىن.
– وزبەك جانكۇيەرلەرىنىڭ قولداۋى وزگە ەل بوكسشىلارىنىڭ مىسىن باسىپ تاستاعان جوق پا؟
– بىلەسىز بە, بۇل جەردەگى اتموسفەرا ماعان كسرو چەمپيوناتىن ەسكە سالادى. ىشكى بىرىنشىلىك قاي جەردە وتكەن بولسا, سول قالانىڭ جانكۇيەرلەرى ءوز بوكسشىلارىنا مىقتاپ قولداۋ كورسەتەتىن. جانكۇيەر دەگەن بوكسشىعا قوسىمشا يمپۋلس بەرەدى ەمەس پە؟! وسىنداي قولداۋدىڭ ارقاسىندا وزبەك بوكسشىلارى ەش ايانىپ قالمادى جانە وزگە مەملەكەتتىڭ مىقتى دەگەن نەبىر سپورتشىلارى ءوز دەڭگەيىندە جۇدىرىقتاسا الماۋىنىڭ باستى سەبەبى دە وسى. بۇل ولارعا ساباق بولارى ءسوزسىز.
– كورشىلەرىمىزدىڭ از عانا مەرزىمدە بۇل دوداعا تىڭعىلىقتى دايىندالىپ ۇلگەرگەنىن نەمەن تۇسىندىرەر ەدىڭىز؟ جالپى, وزبەك بوكسىنىڭ قارىشتاپ دامىپ كەتكەنىنىڭ سىرى نەدە دەپ ويلايسىز؟
– وزبەك اعايىندارىمىز سپورتتى, ونىڭ ىشىندە بوكستى ۇنەمى جوعارى باعالايتىن حالىق قوي. بۇل دوداعا ولار تىڭعىلىقتى دايىندالىپ, ناعىز بابىندا كەلىپتى. ناتيجەسىن وزدەرىڭىز كورگەندەي, ولار بۇل تۋرنيردە اتوي سالدى. سوڭعى وليمپيادا نەمەسە بۇگىنگى ازيا چەمپيوناتىنىڭ ناتيجەسىمەن سالىستىرىپ, وزبەك بوكسىنىڭ بيىك شىڭعا جەتكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ولار بۇگىندە ريو-2016 وليمپياداسىندا ءساتتى ونەر كورسەتكەن قۇرامىن تولىقتاي ساقتاي بىلگەنىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتىپ وتىر.
– ال ءبىزدىڭ بوكسشىلاردىڭ ونەرىنە قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟
– بىردەن اشىعىن ايتايىن, ءبىز بۇرىنعى دەڭگەيدەن تومەندەگەن جوقپىز. جالپى, بوكسشىلارىمىزدىڭ دەڭگەيى ازيا دوداسىمەن ولشەنبەيدى. 2012 جانە 2016 جىلعى وليمپيادالارعا قازاقستان بوكسشىلارى وتە جاقسى قۇراممەن دايىندالىپ, بۇيىرعان جۇلدەلەرىن الىپ قايتقانى كوپشىلىككە ءمالىم. الايدا, وسى ازيا چەمپيوناتىنا سوڭعى ريو وليمپياداسىندا ونەر كورسەتكەن بوكسشىلارىمىزدىڭ تەك ۇشەۋى عانا قاتىسىپ وتىرعانى كوپ سۇراققا جاۋاپ بەرەدى. ەڭ باستىسى, وسى جاس بۋىن 2020 جىلعى وليمپياداعا دەيىن «سەن تۇر, مەن اتايىن» بولۋى شارت. تاعى قايتالاپ ايتامىن, ەڭ باستىسى – وليمپيادادا اتوي سالۋ. ال بۇگىندە كوزگە تۇسكەندەردىڭ كوپشىلىگى ءوز دەڭگەيىن توكيو وليمپياداسىنا دەيىن جوعارى ۇستاپ تۇرۋى نەعايبىل دۇنيە.
– شىنىن ايتۋ كەرەك, بۇل چەمپيونات وزبەكتەرگە ەسەمىز كەتكەن جارىس ەسەبىندە ەستە قالدى-اۋ دەيمىن...
– شىنىندا دا ون بوكسشىمىزدىڭ سەگىزى وزبەكتەرمەن جولى ءتۇيىستى. سونىڭ ىشىنەن تەك بىرەۋىنىڭ عانا مارتەبەسى بيىك, ياعني ۆاسيلي لەۆيت جەڭىسكە جەتتى. ال قالعاندارى تەڭ دارەجەدە نەمەسە ءسال عانا باسىم داۋىسپەن جەڭىلىس تاپتى. مەن ءبىزدىڭ سپورتشىلاردىڭ جەكپە-جەگىن نەمەسە تورەشىلەردىڭ قيسىق-قىڭىر كوتەرگەن باعاسىن تالقىلاۋدان اۋلاقپىن. نەگىزى كەز كەلگەن تۋرنيردە رينگ يەسىمەن قولعاپ ءتۇيىستىرۋ – قيىننىڭ قيىنى. سەبەبى, جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەردىڭ توقتاۋسىز قولداۋى جانە كەي تورەشىلەردىڭ جەرگىلىكتى بوكسشىعا ءسال عانا ادامي بۇيرەگى بۇرۋ فاكتورى شەشۋشى ءرول اتقارىپ جاتادى.
– ءبىر قىزىعى, وزبەك اعايىندار سارى قۇرلىق چەمپيوناتىن وسىمەن ءۇشىنشى مارتە ۇيىمداستىرىپ وتىر. ال قازاقستان بىردە-ءبىر رەت وتكىزىپ كورمەپتى...
– مۇنىڭ استارىنان ساياسات ىزدەۋدىڭ قاجەتى شامالى. ءبىز ودان دا جوعارى چەمپيوناتتى, ياعني, ەرلەر مەن قىزدار اراسىندا ەكى بىردەي الەم چەمپيوناتىن, ەكى رەت وليمپياداعا ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزگەن ەلمىز.
– ازيا چەمپيوناتى ءبىزدىڭ مەملەكەت سپورتىنىڭ وركەندەۋىنە قانداي پايداسىن تيگىزدى دەپ ويلايسىز؟
– ەسىڭىزدە بولسا, ريو وليمپياداسىندا تورەلىك ەتكەندەردىڭ بارلىعى جۇمىستارىنان ۋاقىتشا شەتتەتىلگەن. وسى جارىستا قىزمەت ەتكەن تورەشىلەردىڭ 70 پايىزى كەلەسى وليمپيادادا قىزمەت ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇل جەرگە ءبىزدىڭ ەلدىڭ فەدەراتسيا وكىلدەرى دە قاتىستى. ولار دا بۇل جەردەن ۇلكەن قورجىنمەن قايتاتىنى ءسوزسىز. تورەشىلەرىمىزگە دە كوپ نارسە ۇيرەنەتىن جەر – وسىنداي ءىرى دودا.
– سوڭعى سۇراق, الداعى جوسپارلارىڭىزبەن بولىسسەڭىز...
– كونفەدەراتسيا جۇمىسى قازىر قىزا ءتۇستى. بيىل ۆەتنامدا قىزدار اراسىندا الەم چەمپيوناتىن وتكىزەمىز. سونداي-اق, اعىمداعى جىلى ەلىمىزدە 19-22 جاس ارالىعىنداعى بوكسشىلار كونفەدەراتسيا كۋبوگىن ساراپقا سالادى. نەگە تەك 19-22 جاس ارالىعى دەيتىن بولساڭىز, سەبەبى وسى جاستاعى بوكسشىلار ەرەسەكتەر ساپىنا وتكەندە ءوز شەبەرلىكتەرىن تولىقتاي كورسەتە الماي, ءتۋرنيردىڭ العاشقى كۇندەرىندە-اق جارىستان شىعىپ قالىپ جاتادى. سونى ەسكەردىك. وسى جاس ارالىعىنداعى بوكسشىلار شىڭدالا تۇسسە, بولاشاقتا قۇراماعا قوسىمشا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن.
– قازاق بوكسى جانكۇيەرلەرىنىڭ اتىنان سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن
الماس ماناپ,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
دانيار مايلىباەۆ
