...2002 جىل. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتىمىز. ءبىرىنشى كۋرستا بەتتەتپەگەن ءبىراز رەداكتسيالاردان قالعانىن بەتكە ۇستاپ تاعى «جورتۋىلعا» شىقتىق. قازاق گازەتتەرى بوساعاسى قاقىراپ سوگىلىپ جاتقان, قابىرعالارى دۇنيە ءجۇزىنىڭ جاڭادان سىزىلعان ساياسي كارتاسىنداي الا-قۇلا, توزىعى جەتكەن عيماراتتاردا ءىلدالدالاپ وقىرمانىنا جەتىپ جاتقان كەز بولاتىن. وسى باسىلىمداردىڭ بىرىنە جۇمىسقا تۇرۋ – بىزگە بيىك ارمان. سونداي سارسىلعان سەندەلىستەن كەلە جاتقان كۇندەردىڭ بىرىندە «وليمپيالىق دايارلاۋ ورتالىعى», «Sport&ks» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى» دەگەن تاقتايشانى بايقاپ قالدىم. دەرەۋ باسقىشپەن جوعارى كوتەرىلدىم. جابىق ەكەن. كوڭىلگە ءتۇيىپ العان سوڭ ەرتەڭىنە تاعى كەلدىم. باس رەداكتور نەسىپ جۇنىسباەۆ از-كەم سۇراقتان سوڭ جەتەكتەپ جاپسارلاس بولمەگە كەلدى. توردە – الپامساداي اقسارى ءجۇزدى اعا. قاپتالىندا – بۋرىل شاشى بۇيرالانعان ەگدە ورىس. توردە ءتۇيىسىپ تۇرعان وسى ەكى ۇستەلگە جەتكەنشە تاعى ءبىراز ادام بار ەكەن. ءبىرى شۇقشيىپ جازۋ جازىپ, ءبىرى بەت وقىپ وتىر. اۆتوقالام ءالى اتتان تۇسپەگەن كەز. ءبىر كەلىنشەك ساتىرلاتىپ جالعىز كومپيۋتەردى سابالايدى.
– سايىن تۇرسىنوۆ دەگەن اعاڭدى تانيتىن بولارسىڭ؟ – دەدى سىمداي تارتىلىپ, سىپاداي بولىپ تۇرعان نەس-اعا.
باسىمدى شايقادىم. باس رەداكتور دا باس شايقادى. الپامساداي اعا ك ۇلىمسىرەدى. كۇلگەندە كوزدەرى ءسال سىعىرايعانىمەن ەرەكشە جىلى ۇشىرايدى ەكەن. ءبىر مەيىرىمدىلىك ەسەدى.
– مىنا قارا بالانى وزىڭىزگە تاپسىردىم, جاقسىلاپ جۇمسارسىز, تاربيەلەرسىز, – دەدى دە قاققان قازىقتاي قازديعان نەس-اعامىز جىلدام باسىپ شىعىپ كەتتى.
وسى رەداكتسيا جۋرناليستيكاداعى تۇساۋىمدى كەستى. 2003 جىلدى قارسى الاتىن جاڭا جىل تۇنىندە ستۋدەنت-جۋرناليست اۋزىنان بۋى بۇرقىراپ الماتىنىڭ جاڭا الاڭىندا تۇردى. جاڭاجىلدىق مارافوندى جازباق. جازۋ ءۇشىن بىرگە جۇگىرۋ كەرەك. تۇنگى ساعات 12-گە 10 مينۋت قالعاندا رەسپۋبليكا الاڭىنان ورتالىق ستاديونعا دەيىن جۇگىرەتىن مارافونشىلار قاتارىندا دۇرمەككە قوسىلىپ كەتتىم. ساتباەۆ كوشەسىمەن قۇلديلاي بەرە-اق وكپەم ءوشتى. پوليتەحقا جەتە بەرە قالىپ قويدىم. نە كەرەك, ستاديونعا جەتكەنىمدە ماراپاتتاۋ ءساتى دە اياقتالىپ قالىپتى. دەسە دە, ەرتەڭىندە گازەتتە رەپورتاجىمىز تانىستىرۋ سۋرەتىمەن بىرگە شىقتى. سول ساتتەن باستاپ قوس اقساقالدىڭ الدىندا قۇلدىراڭداپ ەركەلەدىم دە ءجۇردىم. قوس تىلدە شىعاتىن گازەتتىڭ باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارلارى, قازاق رەداكتسياسىنا جاۋاپتى – سايىن تۇرسىنوۆ, ورىس رەداكتسياسىنا جاۋاپتى – اناتولي پياتيبراتوۆ ەكەن.
سايىن اعا وتە قاراپايىم, مىنەزگە باي, بەكزات ادام بولىپ شىقتى. رەپورتاج, سۇحبات, سۋرەتتەمە دەگەن دۇنيەلەردى قالاي جازۋدى, ءتىپتى تاقىرىپ قويۋدى, رەداكتسيالاۋدى ۇيرەتتى. اڭگىمەشىل. كەڭك-كەڭك كۇلگەندە اينالاسىنا نۇر شاشاتىن اۋراسى عاجاپ. تۇستاستارى جايساڭبەك مولداعاليەۆتار تۋرالى ايتقاندا, جەتپىسىنشى جىلداردىڭ جايما-شۋاق جازىنا بارىپ قايتقانداي اسەر الامىن. 1959 جىلى اشىلعان «سپورت» گازەتىندە تابان اۋدارماي 40 جىلدان اسا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقانىن (بارلىعى 50 جىل جۇمىس ىستەدى) ەستىگەندە ەرەكشە ورنىقتىلىعى مەن شىدامدىلىعىنا تاڭعالامىن. كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە ەڭ ءىرى تيراجبەن تارالعان گازەتتىڭ (360 مىڭ!) ءتىلشىسى رەتىندە كسرو كارتاسىنان كوزدى جۇمىپ كورسەتكەن كەز كەلگەن نۇكتەگە بارعان. سپورتتى جازىپ قانا قويماي, سپورتپەن شۇعىلدانعان دا. ايگىلى ءابدىسالان نۇرماحانوۆپەن بىرگە جاتتىققان ءىى رازريادتى بوكسشى. الپىدەگى مونبلان شىڭىنا شىققان تۇڭعىش قازاق. 5 مىڭ مەتر بيىكتىكتە ۇسىگەننەن قالعان قولىنداعى داقتارعا قارايمىن. ماقتان سۇيمەيتىن اعامىز شەشىلە قويمايدى. شىڭ باسىنا بىرگە كوتەرىلگەن فرانتسۋز سۇلۋىنىڭ جىلدار وتكەندە ەۋروپادان الپينيست كۇرتەشەسىن سىيعا سالىپ جىبەرگەنىن عانا ايتقان-دى.
لەرمونتوۆ تەاترىنىڭ جانىنداعى كەڭەستىك ارحيتەكتۋرامەن سالىنعان كەڭ ۇيىندە جارى روزا كارىمقىزى ەكەۋىنىڭ كەنجەسىندەي اۋناپ-قۋناپ قايتامىن. ءتىپتى, قونىشىمنان قار ساۋلاپ جۇرگەنىمدە قىسقى باتەڭكەگە دەيىن الىپ بەرىپ, قامقورلىق كورسەتەدى. ەكى قارت جۋرناليست جاياۋ ءجۇرۋدىڭ, باسسەينگە ءجۇزۋدىڭ شەبەرى. قارجى قولبايلاۋ بولعان جىلداردا رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرىنە باسسەينگە, جاتتىعۋ زالدارىنا, دەمالىس ۇيلەرىنە تەگىن ابونەنتتىك كارتا الىپ بەرۋگە سەپتىگىن تيگىزگەنى دە سايىن اقساقالدى بارلىعى سىيلايتىنىنىڭ ءبىر كورسەتكىشى سياقتى. اناتولي اعا «سامالدا» تۇراتىن دا, ەكەۋى ءبىراز جەرگە دەيىن جاياۋ ءجۇرىپ باراتىن. اڭگىمەلەرى تاۋسىلمايدى. اسىرەسە, اناتولي اعانىڭ اۋزىنا تىنىم بولساشى. سايىن اعا ءسوزۋار دوسىنان ەش زاپى بولماۋشى ەدى. ەزۋ تارتىپ قويىپ, ەكىلەنە ايتار اڭگىمەسىن تىڭداي بەرەتىن. ءبىزدىڭ بالاڭ اڭگىمەلەرىمىزگە دە بالاشا ءماز بولا قۇلاق قوياتىن. سوسىن اسىقپاي اقىلىن ايتار ەدى. رەداكتسياعا سۇلتانعالي قاراتاەۆ, رابات جانىبەكوۆ سياقتى قارت كوممەنتاتورلار كەلەدى. ولارمەن دە ەمەن-جارقىن سويلەسەدى. مىنەزى شالكەم-شالىس قىزمەتكەرلەرمەن دە ءتىل تابىسادى. قىسقاسى, رەداكتسيانىڭ بارلىق قىزمەتكەرى, سىرتتاعى اۆتورلارىنا دەيىن سىيلادى, قۇرمەتتەدى, توبەلەرىنە كوتەرەدى. سودان دا بولار, زەينەتكە شىقسا دا ءبىراز جىلدار رەداكتسيا جۇگىن كوتەرىستى. شاكىرتتەرىن ماقتان تۇتاتىن. ء«بىزدىڭ بەيسەنجان» (بەيسەن قۇرانبەك), ء«بىزدىڭ امانجان» (امانگەلدى سەيىتحانوۆ), ء«بىزدىڭ قىز» (بيبىگۇل جەكسەنباي) دەپ ارقايسىسىن اۋزىنان تاستاماي ايتادى, ءار شاكىرتىنىڭ كورىنە باستاعانىنا, ورلەي باستاعانىنا رياسىز قۋانادى.
وقۋ بىتىرگەن سوڭ ءبىراز جىلدار سايىن اعانى جوعالتىپ العانىم, شىنىن ايتقاندا «جوعالىپ كەتكەنىم» راس. ال اناتولي اعامىز رەسەيدىڭ كراسنودار ولكەسىندەگى كورىكتى كۋرورت اناپاعا, ۇلى سەرگەيدىڭ قولىنا كوشتى. الەۋمەتتىك جەلىدەن مەنى تاۋىپ الىپ, حات جازعان دا سول تىنىمسىز اعامىز. سول كىسىنىڭ قوزعاۋىمەن ءۇش جىل بۇرىن سايىن اعامدى ارنايى ىزدەپ باردىم. الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى قارعالى كەنتىندە تۋىپ-وسكەن ۇيىنە قايتا ورالىپتى. باۋ-باقشاسى بار. ونى سكايپپەن ورىس دوسىنا ارالاتىپ كورسەتەدى. كادۋىلگى مامىراجاي تىرشىلىك كەشىپ جاتىر ەكەن. ايتپاقشى, وسى ءۇيدىڭ جارتىسى اتاقتى كلاسسيك عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ گاراجىنىڭ كىرپىشىنەن قالانعان. بۇل دا ءبىر قىزىق حيكايا. عابەڭنىڭ گاراجىن سايىن اعا ساتىپ الىپ, بۇزۋعا جىبەرەر كەزدە ءار كىرپىشىن ايالاپ ۇيىنە الىپ كەلگەن. سول باياعى سۇڭعاق قالپىن ساقتاعانىمەن, وسى جىلدار ىشىندە اشاڭ جۇزىندە قامىرىق ءىزى پايدا بولىپتى. ۇلكەن ۇلى وزبەكستاندا ەلشى بولىپ ەڭبەك ەتەتىنىن ماقتان قىلاتىن. باۋىر ەتى بالاسىنان ايىرىلعان, جۇرەگىنە قاياۋ تۇسكەن, ارتىندا قالعان نەمەرەلەرىمەن كوڭىل جۇباتىپ وتىرعان ءساتى ەكەن...
تاعى ءبىراز ۋاقىت وتكەندە قىزىم دۇنيەگە كەلىپ, شىلدەحاناعا ءۇي ىشىمەن شاقىردىم. تاۋداي بولىپ تورىمىزدە وتىردى. قىزىما باتاسىن بەردى. ەكى اي بۇرىن حابارلاسقانىمدا ء«اي, قارا بالا, سەن جوعالىپ كەتتىڭ عوي, قىزىم قالاي؟» دەپ ءجون سۇرادى. الماتىعا بارعاندا ارنايى سوعاتىنىمدى ايتىپ جاتىرمىن. كوڭىلىمدى ءبىر ساعىنىش كەرنەدى. سوڭعى سويلەسۋىمىز ەكەن. قانداي قامسىزبىز دەسەڭىزشى! كوڭىلدە ايتىلماعان كوپ ءسوز قالدى... ال اناتولي اعا اناپادا جاتسا دا ارىپتەس-دوسىن تۇسىندە كورەدى. اقجۇرەك اقساقالدىڭ جۇرەگى, كوڭىلى – الماتىدا! سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە سەرگەك كەلگەن سايىن اعامىز ءالى ۇزاق جاسايتىن سياقتى كورگەنىمىز راس. ەندى سانامىزداعى جىلى ەستەلىكتەرمەن عانا قالدىق. بىراق بۇل ەرەكشە مەيىرىمگە تولى ەستەلىكتەر!
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
رەداكتسيادان: 1959 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ شىعا باستاعان «سپورت» گازەتىنە جارتى عاسىر عۇمىرىن ارناعان قازاق سپورت جۋرناليستيكاسىنىڭ اقساقالى سايىن تۇرسىنوۆتىڭ دۇنيەدەن وتكەنىنە 40 كۇن تولۋىنا بايلانىستى مارقۇمنىڭ تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتا وتىرىپ, وسى ەستەلىك-ەسسەنى ۇسىنىپ وتىرمىز.
