وسىنداي ماڭىزدى شارانى ۇيىمداستىرۋشىلار ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىمەن ۇشتاستىرىپ, فورۋم قارساڭىندا قوناقتاردى وڭتۇستىكتەگى كيەلى ورىندار قاراشاش انا, يبراھيم اتا, ارىستان باب, ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىن جانە كونە وتىرار قالاشىعىن ارالاتتى. الىس-جاقىن شەت ەلدەن كەلگەن قوناقتار تۇركى الەمىنىڭ اتامەكەنى – قازاق جەرىنىڭ قاسيەتىنە قانىعىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماقالاسىنداعى ۇلتتىق كود, ۇلتتىق سانا, كيەلى جەرلەر گەوگرافياسى جوباسىنان حاباردار بولدى.
جيىندى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, «ەگەمەن قازاقستان» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى جۇرگىزىپ, سوڭعى ۋاقىتتا ءتۇبى ءبىر تۇركىلەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ باعىتىندا كوپتەگەن ءىس-شارالاردىڭ ءوتىپ جاتقاندىعىنا توقتالدى. جيىندا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارناپ جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتى دا وقىلدى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ الدىمەن وسىنداي شاراعا مۇرىندىق بولعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنا العىس ءبىلدىرىپ, «تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» جوباسى اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان شارالارعا توقتالدى:
–تۇركى حالىقتارى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى ناۋرىزدى قاسيەتتى تۇركىستاندا اتاپ ءوتتى. كيەلى قالادا بارشا تۇركى جۇرتىنىڭ عالىمدارى مەن ونەر تارلاندارىنىڭ باسىن قوسقان حالىقارالىق عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسيا, تەاتر فەستيۆالى, فوتوسۋرەتشىلەردىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ماقساتىمىز – جەر شارىنداعى ءتۇبى ءبىر تۇركى ەلدەرىمەن اقپاراتتىق سالادا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ, جەدەل اقپارات الماسۋ, ورتاق رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتاۋ, ساياسي-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ, دەدى وبلىس اكىمى.
فورۋمنىڭ العاشقى وتىرىسىندا قاتىسۋشىلار «اقپارات الماسۋ ماسەلەسى» تاقىرىبى بويىنشا پىكىر الماستى. اتاپ ايتقاندا, ازەربايجان ءباسپاسوز وداعىنىڭ باسقارما مۇشەسى, «Şark» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى اكيف اشىرلى ۆاليەۆ قازاقستاننىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىنە ءوز ەلى ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن قاراپ وتىرعانىن ايتسا, قىرعىزستاندىق «كىرگىز تۋسۋ» گازەتىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى نازاربەك بايجيگيتوۆ قازاق ەلى لاتىن الىپبيىنە كوشەتىن بولسا, قىرعىزستان دا وسى جولعا ءتۇسۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وسى وتىرىس بارىسىندا وزبەكستاندىق «تۇركىستان پرەسس» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس رەداكتورى ۋلۋعبەك اسروروۆ, تۇركيالىق Anadolu Ajansı مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس رەداكتورى فارۋك توكات, Yeniçağ گازەتىنىڭ ساراپشىسى كۇرشاد زورلۋ جانە رەسپۋبليكالىق «ايقىن» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى نۇرتورە ءجۇسىپ بايانداما جاسادى.
فورۋمنىڭ ەكىنشى وتىرىسى تۇركى ەلدەرىنە ورتاق تەلەارنا قۇرۋ تاقىرىبىنا ارنالدى. «حابار» اگەنتتىگى ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى رينات كەرتاەۆ مودەراتورلىق ەتكەن جيىندا مىنبەرگە شىققاندار تەلەارنانىڭ ءتىلى مەن قارجىلاندىرۋ كوزى تۋرالى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. تۇركيالىق NTV تەلەارناسىنىڭ باعدارلاما رەداكتورى احمەت يەشيلتەپەنىڭ تەلەارنانىڭ عيماراتى تۇركىستاندا بولۋى ءتيىس دەگەن ۇسىنىسىن كوپشىلىك قىزۋ قولدادى. تۇركى كەڭەسىنىڭ جوبا جەتەكشىسى دجەيحۋن شاحۆەرديەۆ, «TRT-Avaz» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى مۇرات اككوچ پەن باس كەڭسەسى بريۋسسەل قالاسىندا ورنالاسقان «EURELIZ» مەديا جانە ستراتەگيالىق كوممۋنيكاتسيالار كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى, جۋرناليست ەلي حادجيەۆا, قىرعىزستاندىق «Kabar» ۇلتتىق اقپارات اگەنتتىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تىنچتىك كارىمشاكوۆ تا وسى تاقىرىپ توڭىرەگىندە ۇسىنىستارىن ايتتى.
– ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2014 جىلعى بودرۋم سامميتىندە تۇركى دۇنيەسىنىڭ ورتاق تەلەارناسىن قۇرۋدى ۇسىنعانى بەلگىلى. سودان بەرگى ارالىقتا ءبىزدىڭ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى وكىلدەرىنىڭ جانە تۇركى مەملەكەتتەرى دەلەگاتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن كوپتەگەن وتىرىستار ءوتتى. ارنايى جۇمىس توپتارى جينالىپ, ناقتى ۇسىنىستار ايتىلدى. ارينە, تەلەارنا قۇرۋ بۇگىنگىدەي ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە بىردەن جۇزەگە اساتىن دۇنيە ەمەس. دەي تۇرعانمەن, مەملەكەتتەردىڭ بارلىق تەلەارنالارىنىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ اۋقىمىندا بايلانىستى دامىتۋ, دەرەكتى فيلمدەرمەن الماسۋ, دايىن كونتەنتتى ءتۇرلى مەملەكەتتەردىڭ اقپارات قۇرالدارىندا كورسەتۋ بىرتىندەپ جۇزەگە اسىپ جاتىر, – دەدى وتىرىستاعى ايتىلعان پىكىرلەردى قورىتىندىلاعان رينات كەرتاەۆ.
جالپى, تۇركى جۋرناليستەرى اراسىنداعى ىسكەرلىك بايلانىستار قازىردىڭ وزىندە قارقىندى دامىپ كەلەدى. ر.كەرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل «حابار» اگەنتتىگىنىڭ 150 قىزمەتكەرى تۇركيانىڭ بەدەلدى تەلەارناسىندا تاجىريبەدەن وتەدى. وسىنداي جوبالاردى «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى دا قولعا الىپ جاتىر. تۇركى الەمىنىڭ ورتاق تەلەارناسىن قۇرۋ ماسەلەسى بيىل «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمە اياسىندا وتەتىن ەۋرازيالىق مەديافورۋمدا دا كەڭىنەن تالقىلانباق. جيىندا ءسوز العان ارىپتەستەر قازاق ەلىنە دەگەن ىقىلاسىنىڭ ەرەكشە ەكەندىگىن بايقاتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە مويىندالعان تۇلعا ەكەندىگى ايتىلدى. تۇركيالىق Yeniçağ گازەتىنىڭ ساراپشىسى كۇرشاد زورلۋنىڭ ايتۋىنشا, ەلباسىنىڭ تۇركياداعى بەدەلى وتە زور. تۇرىك الەۋمەتتىك جەلىلەرىنە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ قورىتىندىسى ونداعى جازبالاردا ەڭ كوپ قولدانىلعان ەسىم نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنىن انىقتاعان. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن تۇركيانىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇلدىڭ ءدال وسى تۇركىستان قالاسىندا ارىپتەسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى دەپ اتاپ, يىعىنا شاپان جاۋىپ, قولىنا اساتاياق ۇستاتقانى دا وسىندايدا ەسكە ءتۇستى.
فورۋم اياسىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى تاعايىنداعان يسمايل گاسپارالى اتىنداعى حالىقارالىق مەديا سىيلىقتىڭ يەگەرلەرى ماراپاتتالدى. گاسپىرالى اتىنداعى سىيلىقتىڭ تۇڭعىش يەگەرلەرى بولىپ, تۇركيالىق Yeniçağ گازەتىنىڭ ساراپشىسى كۇرشاد زورلۋ, ازەربايجاننىڭ بەلگىلى قالامگەر-ءجۋرناليسى ايدا ەيۆازوۆا, «قازاقپارات» حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس ديرەكتورى اسقار ۋماروۆ پەن تۇركيالىق NTV ارناسىنىڭ باعدارلاما رەداكتورى احمەت يەشيلتەپە تانىلدى.
وسى كۇنى تۇركىستاندا تۇركى الەمى ادەبيەتىنىڭ كىتاپ كورمەسى مەن اقىن-جازۋشىلارىنىڭ دوڭگەلەك ۇستەلى ءوتتى. شاراعا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ, تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, تۇركيا, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان, ازەربايجان, تاتارستان, قازاقستاننىڭ استانا, الماتى قالالارىنىڭ جانە ءوڭىرىمىزدىڭ كورنەكتى قالامگەرلەرى قاتىستى.
كەزدەسۋدە جازۋشىلار تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاق ادەبيەتىن ناسيحاتتاۋ جايى مەن كەشەگى ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى اياسىندا پىكىر الماستى.
جيىندا ءسوز العان وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, الداعى ورتاق ماقسات-مىندەتتەردى ءسوز ەتتى. اتالعان شارا اياسىندا تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ادەبيەتىن, مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا تۇركىستانداعى تاريحي-مادەني ەتنوگرافيالىق ورتالىعىندا «تۇركى الەمى: ادەبي-مادەني ءداستۇر» اتتى تۇركىتىلدەس ەلدەر قالامگەرلەرى شىعارمالارىنىڭ كىتاپ كورمەسى اشىلدى. شارا سوڭىندا وبلىس اكىمى بىرقاتار زيالى قاۋىم وكىلىنە وبلىستىڭ 85 جىلدىعىنا وراي العىس حات تابىس ەتىپ, يىقتارىنا شاپان جاپتى. ودان بولەك, جازۋشى ەركىنبەك تۇرىسوۆ, زاكىر اساباەۆ باستاعان 10 اقىن-جازۋشىعا تۇركسوي ۇيىمىنىڭ مەدالدارى مەن قۇرمەت گراموتالارى تابىس ەتىلدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
