تاۋەلسىزدىكتىڭ تاماشا تابىسى

وسى تاريحي وقيعاعا وراي «ەگەمەن قازاقستان» گا­زەتىنىڭ ءتىلشىسى «قازاقستان» تەلەراديو كورپوراتسياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما ءتورايىمى نۇرجان مۇحامەدجانوۆامەن سۇحباتتاسقان ەدى. – نۇرجان جالاۋقىزى, «قا­­زاقستان» تەلەارناسىنىڭ تو­لىق قازاق تىلىنە كوشۋى تۋ­رالى اقپاراتتى ءبىزدىڭ وقىر­ماندار قۋانىشپەن قابىلداپ جاتىر. وسى يگى قادامنىڭ ءمان-ما­ڭىزىنا توقتالىپ ءوتى­ڭىزشى؟ – ءجۇز پايىز تەك مەملەكەتتىك تىلدە حابار تاراتاتىن ارنا – قازاقستان مەملەكەتى ءۇشىن جا­ڭا­لىق بولعانىمەن, الەم ءۇشىن ءۇي­رەنشىكتى نارسە. قازىرگى سپۋت­نيكتىك-ساندىق تەحنولوگيا ار­قى­­لى كەز كەلگەن ەلدىڭ تەلەار­نا­لارىن قاراپ شىعىڭىز. ءبارى ەلدەگى تيتۋلدى ۇلتتىڭ تىلىندە ءسوي­لەپ تۇرادى. ال بىزدەگى جاع­داي باسقاشا. قازاقستان تاۋەل­سىز­دىك العانعا دەيىن الدىمەن وتارلىق, سوسىن «سوۆەتتىك حا­لىق» جاساۋ ساياساتىن باستان ءوت­كىزدى. سول كەزدەگى بيلىك جەرگىلىكتى ۇلتپەن ساناسپاي, كەلىمسەكتەردى قازاق جەرىنە توعىتقانى تاريحتان بەلگىلى. سول كەلگەن ەتنوس وكىلدەرى قا­زاق­ستان ازاتتىعىن العان تۇستا جاڭا مەملەكەتتىڭ ازاماتىنا اي­نالىپ, قازاق ەلى­نىڭ تۇر­عىن­دارى بولىپ قالدى. ولار­دىڭ ىشىندە ورىستار جانە ورىس تىلدىلەر باسىم ەكەنى بەلگىلى. سو­سىن جوعارىداعى كەڭەس­تىك ساياسات تۇسىندا قازاقتىڭ ءوزىن ورىس تىلىندە سويلەتۋدىڭ نەبىر ارە­كەت­تەرى جا­سالدى. ناتيجەسىندە اتا جۇرتىن­داعى ۇلتتىڭ جارتىسى تۇرمىس پەن قىزمەت ءۇشىن ورىس ءتىلىن تۇتىندى. وسىنداي سەبەپتەرگە وراي, بۇقا­را­لىق اقپارات قۇرالدارىندا تەك قا­زاق تىلىندە جازۋ مەن سويلەۋ ءمۇم­كىن بول­ما­دى. ەندى عانا مەملەكەتتىك تەلە­ارنا­لاردىڭ بىرەۋىن تو­لىق­تاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشىرۋ­دىڭ ءساتى ءتۇستى. بۇل ورايدا تاپسىرما مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ تاراپىنان بول­عا­نىن قالىڭ قاۋىم جاقسى بىلەدى.  پرەزيدەنت 2011 جىلعى 1 ناۋ­رىزدا ءوزىنىڭ جىل سايىنعى ءداس­تۇرى بويىنشا ەلدەگى ەڭ ىقپالدى اقپارات قۇرالدارى وكىل­دەرىمەن سۇحباتتاسۋ كەزىندە «قازاقستان» تەلەارناسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ تەك قازاق تىلىندە حابار تاراتۋعا كوشەدى دەگەن پىكىرىن ايتتى. سوسىن ما­مىر ايىنىڭ سوڭىنا قاراي دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ كەزەكتى ءتورتىنشى قۇرىلتايىندا تاعى وسى شەشىمىن تياناقتاي ءتۇستى. ءار ەلدەن كەلگەن قانداستارىمىز بۇل ىزگى نيەتتى قوشەمەتپەن قارسى الدى. مەملەكەتتىك تىلدە حابار تاراتا­تىن ارنا – ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاعى ءبىر جارقىن سيپاتى دەپ سا­نايمىن. بۇل – مەملەكەتتىك ءتىلدى اسىقپاي, بىراق تۇبەگەيلى ورنىقتىرۋ جونىندە ەلباسى تابانداپ جۇرگىزىپ وتىرعان ۇلكەن ءىستىڭ كەزەكتى ساتىسى. تازا قازاق تىلىندە سويلەيتىن ار­نا­نى كورۋدى بارشا قازاق ارماندادى. زيالى قاۋىم وكىلدەرى مۇنى تالاي ايتقان. مىنە, پرەزيدەنتتىڭ سارابدال ساياساتى وسى ارماندى اقيقاتقا اي­نال­دىرىپ وتىر. قاراڭىز, مەملەكەتىمىزدە ەشكىم «قازاقستاننىڭ» قازاقشا ءسوي­لەۋىنە نارازىلىق تانىتقان جوق. جۇيەلى ساياساتتىڭ جەمىسى دەگەن وسى. ءبىز ءبىر كەزدە ءتول تەڭگەمىز شىققاندا قالاي قۋانىپ, جاڭا استانامىز جار­قى­راتىپ تۇساۋكەسەرىن وتكىزگەندە ءمار­تەبەمىز اسقاقتادى. كورشى ەلدەرمەن شەكارامىز ماڭگىلىككە شەگەندەلگەندە توڭىرەگىمىز تۇگەندەلدى دەدىك. مىنا يگى قادامنىڭ ماڭىزىن الگىن­دەي تاريحي وقيعالاردىڭ قاتارىنا جاتقىزۋىمىز كەرەك. – تەلەارنانىڭ بىردەن تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلدە حابار تاراتۋىنا بۇرىننان كەلە جاتقان الەۋەتى مەن بازاسى جەتكىلىكتى مە؟ وسىعان بايلانىستى قانداي دايىندىق جۇمىستارى جاسالدى؟ – بازاعا قاتىستى مىنانى ايتۋى­مىز كەرەك. بەينە مەن دىبىس جازاتىن جانە جەتكىزەتىن تەحنيكا ءۇشىن قانداي تىلدە سويلەپ تۇرعانىڭ ءبارىبىر. ءبىزدىڭ ەفير ۋاقىتىنا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس وزگەرمەگەندىكتەن, ءتاۋلى­گى­نە 20 ساعات حابار كورسەتۋگە بازامىز مىعىم. وعان الاڭداماۋعا بولادى. باسقا ەلدەردەن ساتىپ الىناتىن كور­كەم, دەرەكتى فيلمدەر مەن سەريال­داردى اۋدارىپ بەرەتىن بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ەڭ جەتىلگەن تەحنيكا بار. بۇرىن كورپوراتسيادا ءبىر دۋبلياج اپ­پا­راتى جۇمىس ىستەسە, قازىر ونىڭ قاتا­رىنا ەكىنشىسى قوسىلدى. ءبىز ورىس, اعىلشىن عانا ەمەس, تۇرىك, كورەي جانە باسقا تىلدەردەن بىردەن قازاقشاعا اۋدارا الامىز. ماماندارىمىزدىڭ قابىلەتىن, الەۋەتىمىزدىڭ قانشالىقتى ەكەنىن وسى­دان بايقاۋعا بولادى. اۋدارما ءدۇ­نيەلەر ەفيردىڭ 30 پايىزدان استامىن قۇرايدى. مۋلتسەريالدار, كورەي مەن تۇرىك سەريالدارى ءوز كورەرمەنىن تاپ­قانى جۇرتقا ءمالىم. دەگەنمەن, كۇن­دە­لىكتى ەفيردىڭ 70 پايىزعا جۋىعى ءوزى­مىزدىڭ ءتول باعدارلامالاردان تۇرادى. – نۇرجان جالاۋقىزى, مەن تۋرا وسىعان وراي ءبىر ساۋالدى كولدەنەڭ تار­تسام دەپ ەدىم. ەرتەدەن كەلە جات­قان تامسىلگە جۇگىنسەك, ءىس تەتىگىن قا­شان دا كادرلار شەشەدى عوي. وسى رەت­تە قازاق ءتىلدى بىلىكتى, ساۋاتتى, ءبى­لىمدى جۋرناليستەرگە زارۋلىك باي­قالىپ جاتقان جوق پا؟ – قازاق ءتىلدى جۋرناليستەرگە ءبىزدىڭ قوعامدا زارۋلىك بولماۋىنا كەيىنگى جىلدارى ايماقتاردا اشىلعان جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرى ءتاۋىر ۇلەسىن قوس­قانى بەلگىلى. ءتىپتى, كەيبىر ءوڭىر­لەردە ءبىر ەمەس, بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىندارىندا جۋرناليستەر دايارلان­دى. راس, قازاقستاننىڭ وسى ماماندىق بويىنشا تاجىريبەلى, عىلىمي اتاق­تارى بار پروفەسسور-وقىتۋشى قۇرامى ءارى كەتكەندە ءۇش فاكۋلتەتكە ساباق بەرۋدەن اسپاسى بەلگىلى. سوندا كوپتەگەن وقۋ ورىندارىنىڭ ديپلومدارى جوعا­رى دەلىنگەنمەن, قارىم-قابىلەتتەرى تا­لاپقا ساي ەمەس جۋرناليستەر دايارلا­عانى راس. كەيبىر ليتسەنزيالاردىڭ الى­نىپ, فاكۋلتەتتەردىڭ جابىلۋى ءبىزدىڭ ءسوزىمىزدىڭ راستىعىن دالەلدەيدى. مەنىڭشە ساۋاتتى, بىلىكتى جۋرناليستەر جالعىز ءبىزدىڭ كورپوراتسياعا ەمەس, بۇكىل ەلگە قاجەت. ايتالىق, تەلەارنا ەفيردەن كورسەتەتىن ءونىمدى تەك ءوزى ازىرلەمەيدى. ءبىز ەفيردىڭ ءبىر بولىگىن ءتۇرلى پروديۋسەرلىك ورتالىقتار مەن جەكە ستۋديالار دايىنداپ اكەلەتىن ءونىم­دەرگە ارناۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز. ياعني, تەلەديدار تىلىمەن ايت­قان­دا, اۋتسورسينگتە ازىرلەنگەن جوبالار­دىڭ سانىن ارتتىرماقپىز. قازىردىڭ وزىندە كورپوراتسيانىڭ «بالاپان» ار­نا­سى وسى تاسىلمەن جۇمىس ىستەپ جا­تىر. ۇلتتىق ارنانىڭ كوپكە تانىس «كورشىلەر», «پاي-پاي شوۋ» باعدار­لامالارى دا – اۋتسورسينگ ونىمدەرى. دەمەك, قازاق ءتىلىن جەتىك بىلەتىن, ءوزىنىڭ جۇمىسىن ساپالى اتقاراتىن جۋرناليستەر بىزگە عانا ەمەس, وسى جەكە ورتالىقتار مەن ستۋديالارعا دا قاجەت. – ارينە, «قازاقستان» ارناسى­نىڭ باستى ماقساتى تەك قازاق تىلىندە سايراي بەرۋ دەپ ساناۋعا بولماس. ءتورى­مىز­دەگى تەلەديدار – تاۋەلسىزدىك زا­ما­نىن­داعى تاربيە قۇرالدا­رى­نىڭ ءبىرى. ولاي بولسا, باعدارلاما­لار­دىڭ يدەيا­لىق-ساياسي, تاريحي-تا­نىمدىق, تاعى­لىمدى-عيبراتتىق, قىز­عىلىقتى-دۋماندىق تۇرعىسى­نان العانداعى تالاپتارعا ساي جا­سا­لۋىنا دا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ جاتقان بولارسىزدار؟ – ءسىز كورەرمەندەر تاراپىنان قوي­ى­ل­اتىن بارلىق تالاپتى ءبىر-اق ءتىزىپ بەردىڭىز. جانە ول – جەكە نەمەسە ءبىر توپ كورەرمەننىڭ ەمەس, سوناۋ التاي مەن اتىراۋ اراسىنداعى قالالار مەن اۋىلدارداعى ميلليونداعان ادامداردىڭ تالابى. بايقاساڭىز, بىرەۋگە تاريحي-تانىمدىق حابارلار ۇناسا, ەندى بىرەۋ سىزشە سيپاتتاعانداي: «قىزعىلىقتى-دۋمان­دى» باعدارلامانى كورگىسى كەلەدى. باياعى «بايعۇس يزاۋرا» كەزەڭىنەن بەرى تەك سەريالدار كورۋگە بەيىمدەلگەن ادامدار بار. سوندا قايتپەك كەرەك؟ كورەرمەندەردىڭ جاس ارالىعىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. اي­تا­لىق, 17-45 جاس نەمەسە 25-65 جاس ارا­لى­عىن قامتيمىز دەگەندەي. ونى «ارنانىڭ الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق باعىتى» دەيدى زەرتتەۋشىلەر. قازاقستاننىڭ تەلە­نارىعىندا ۇزاق جىلدار قىزمەت ىستەگەن تاجىريبەمە سۇيەنسەم, بۇل – زەر سالۋدى قاجەت ەتەتىن تاقىرىپ. مەنىڭشە, ءاربىر ارنا ءوزىن كورەتىن ادامداردىڭ جاس ەرەكشەلىگىن ەسكەرىپ, سولاردىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن باعىتتى تابۋى ءتيىس. الداعى ۋاقىتتا ءبىز كىمدەرگە كەرەكپىز, ءبىزدىڭ ماقساتتى اۋديتوريامىز كىمدەر دەگەن كۇردەلى ساۋالداردىڭ جاۋابىن انىقتايمىز. ازىرگە ءاربىر باعدارلاما تارتىمدى, قىزعىلىقتى بولۋىنا كۇش جۇمساۋدامىز. مەنىڭشە, ەفيردەن ايتىل­عان ءاربىر ءسوز بەن كورسەتىلگەن ءاربىر كورى­نىس حالىققا سەبىن تيگىزۋى كەرەك. جايدان-جاي كورسەتىلەتىن حابار مەن سيۋجەت بولماۋى ءتيىس. باستى ولشەمگە «وسىدان حالىققا قانداي پايدا كەلەدى؟» دەگەندى الدىق. بۇل – الماتىدان شىعاتىن اپتالىق باعدارلامالار عانا ەمەس, استانادان كۇندەلىكتى بىرنەشە رەت بەرىلەتىن جاڭالىقتار ءۇشىن دە باستى تالاپ. – مەملەكەتتىك تىلگە كوشۋ بارى­سىندا كورەرمەندەردىڭ ءبىراز بولىگىن جوعالتۋلارىڭىز مۇمكىن عوي؟ – شىنىمدى ايتسام, وسى سۇراق ءجيى مازالايدى. تەلەديدار نارىعىندا ورىس ءتىلدى ورتانى تاستاپ شىعۋ بىزگە ەلەۋلى قارجىلىق قيىندىقتار اكەلۋى مۇمكىن. ويتكەنى, كورپوراتسيا تەك بيۋدجەتكە ما­سىل بولماي, ءبىراز شىعىنىن جارناما­لىق ءتۇسىم ارقىلى جاۋىپ وتىرادى. ال, جارناما بەرۋشىلەردىڭ ساياساتتا شارۋاسى شامالى. ولار ءوز جارنامالارىن بارىن­شا كەڭ اۋديتوريا كورۋىن قالايدى. بۇل ورايدا ءبىز ساپاعا بارىنشا كۇش سالامىز. تەك جاسالۋى ەرەكشە, وتە ساۋاتتى جانە بيىك مادەنيەتتى قازاق ءتىلىن قولدانعان حابارلار ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى سىي­لايتىن نەمەسە ۇيرەنەمىن دەيتىن كورەر­مەندەردى ساقتاپ قالۋعا ءارى كوبەيتۋگە تىرىسامىز. جارنامادان باسقا تاعى ءبىر ءجايت, بۇعان دەيىنگى جاسالعان حالىقارالىق كەلىسىمدەر. ايتالىق, ءبىزدىڭ كورپوراتسيا فۋتبولدان 2012 جىلعى ەۋروپا چەمپيو­ناتىنىڭ بىرقاتار ويىندارىن كورسەتۋ ءۇشىن شارتقا وتىرعان. ءداستۇر بويىنشا ەكى تىلدە حابار بەرۋىمىز كەرەك ەدى... ەگەر وسىنداي حالىقارالىق تەرميندە ايتى­لاتىن فورس-ماجور ورىن الىپ جاتسا, كورەرمەندەر ءبىزدى تۇسىنەدى جانە قول­دايدى دەگەن سەنىمدەمىن. بۇعان ەلىمىزدەگى ەكى تىلدە قاتار وتەتىن قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-مادەني الۋان ءتۇرلى شارالاردان جۇرگىزىلەتىن تىكەلەي ەفيردى قو­سىڭىز. ورىسشا جاڭالىقتار جابىلعان سوڭ ىسكەر جانە ساياسي اۋديتوريادا تاعى وي­سىراۋ بولۋى ىقتيمال. بالكىم, باستاپقى كەزەڭدە قازاقشا جاڭالىقتاردىڭ استىنا ورىسشا جۇگىرتپە جول بەرىپ تۇرارمىز. بۇل ءوزى ۋاقىتشا شارا بولسا دا, كوپتەگەن ىقپالدى كورەرمەندەردىڭ قازاقشا تولىق ءتۇسىنىپ, سويلەپ كەتۋىنە مۇمكىندىك جاسار. – قازاقتىڭ ءتىلى عانا ەمەس, ءدىلى, جاندۇنيەسى, الداعى ماقسات-مۇرات­تا­رى ۇلتتىق يدەيامەن ساباقتاسا كورى­نە­تىندەي قانداي جاڭاشىل باعدار­لامالار ۇسىناسىزدار؟ ەلباسىمىز­دىڭ سارابدال ساياساتىن اۋىلعا, حا­لىق­قا كەڭىنەن ءارى تۇسىنىكتى جەتكىزۋ ورايىندا قانداي جوبالار جۇزەگە اس­پاقشى؟ قازاق ءتىلدى «قازاقستان» تەلە­ارناسى حابارلارىنىڭ نەگىزگى ارقاۋى  نە بولماق؟ – ءسىزدىڭ توپەلەگەن سۇراقتارىڭىز قانداي كۇردەلى بولسا, تەلەديداردىڭ تابيعاتى ودان دا كۇردەلى. ونىڭ گازەتتەن نەمەسە راديودان باستى ەرەكشەلىگى – داي­ىندالۋعا كەتەتىن ۋاقىتتىڭ ۇزاقتى­عىندا. ءبىر كۇندە دەكوراتسيانى نەمەسە باعدارلامانىڭ گرافيكالىق بەزەندىرىلۋىن جاساپ تاستاۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ سىرتىندا مۋزىكاسى, كيىم, تيترى, لەد ەكرانى دەگەندەي ونداعان ساباقتاس جۇ­مىستار اتقارىلادى. ەڭ باستىسى, جاڭا باعدارلامانىڭ كىلتى تابىلۋى كەرەك. بۇل كرەاتيۆتى ويلايتىن پروديۋسەرلەردىڭ, ستسەناريستەردىڭ, شىعارماشىلىققا جاۋاپ بەرەتىن باسشىلاردىڭ ۇدايى ىزدەنەتىن ءورىسى. ءاربىر جاڭا باعدارلامادا تىڭ شەشىم, سونى كورىنىس, بۇرىن بولماعان وزەك جاتۋى ءتيىس. جوبالارعا كەلسەك, ولار بارشىلىق. كەيبىرەۋلەرىنىڭ ازىرلىگىن ارىپتەستەرىم مەن قىزمەتكە كەلگەنگە دەيىن باستاپ كەتىپتى. ەندى ولاردى جول ورتادان دوعارۋعا بولمايدى. ويتكەنى, ءبىرشاما قارجى جۇمسالىپتى. جۋىق ارادا كورەرمەندەرگە «الاڭ» جانە «ساز-تول­عاۋ» باعدارلامالارى ۇسىنى­لا­دى. تاعى ءبىر جاڭا جوبا – ەلىمىزدەگى بارشا مۇ­سىل­مان قاۋىمىنىڭ كوزايى­مىنا اي­نالاتىن باعدارلاما «يمان» دەپ اتا­لادى. ءداستۇرلى يسلام ءدىنىنىڭ ومىرلىك قاعيدالارىن تالداۋعا ارنال­عان, ادام بويىنداعى يماندىلىقتى پاش ەتەتىن جوبا بۇل. شىنى كەرەك, كەيىنگى كەزدە ءدىن سالاسىنداعى وقىس وقي­عالار بارشا­نى ويلان­دى­رۋدا. مەملەكەتتە ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك قۇرىل­دى. ۇلت بو­لا­شاعى مەن قاۋىپ­سىزدىگىنە قاجەت بۇل تا­­قىرىپقا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋعا ءتيىستىمىز. سايىپ كەلگەندە, ءبىزدىڭ تاۋلىك سايىن جيىرما ساعات بەرەتىن بارلىق حابار­لارىمىزدىڭ وزەگى – حالىققا پايداسىن تيگىزۋ. كو­رەر­مەنگە وي سالىپ, ولاردى تالپىن­دى­رۋعا ءتيىستىمىز. سوندىقتان, ءار­بىر باع­دارلامانىڭ اپتالىق, اي­لىق, توق­سان­دىق, جىلدىق ىقپالى قان­شا­لىقتى بولدى دەگەندى تەرەڭ تالدايمىز. سوعان وراي ءتيىستى شەشىمدەر قابىلدايمىز. مەملەكەت باسشىسى نۇر­سۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ «قازاق­ستان» تەلەراديو كور­پو­را­تسيا­سى­نا ۇلكەن تالاپتار قويدى. حالىقپەن ەتەنە بولۋدى, ەل ىشىندە ەلەۋسىز قالىپ جاتقان جاقسى ىستەردى كورسەتۋدى مىندەتتەدى. دەمەك, كورپوراتسيا قۇرامىن­داعى «قازاق­ستان», «بالاپان» جانە «مادەنيەت» تەلەار­نالارىنىڭ, قازاق راديوسى مەن «استانا» جانە «شالقار» راديولارى­نىڭ, سو­سىن 14 ايماقتىق فيليالدار­دىڭ جۇ­مىس ارقاۋى وسى بولماق. – تەلەارناعا قازاق زيالىلارى­نىڭ, ۇلتىمىزعا بەلگىلى اۋزى دۋالى قايراتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋى قاي دارە­جەدە ورىن الماق؟ ۇلتتىق سالت-ءداس­تۇر, ادەت-عۇرىپتارىمىزدىڭ ناسي­حات­تالۋى الداعى كەزدە جاڭا ساتىعا كوتە­رىلىپ, سونى مازمۇنعا يە بولا ما؟ – تەلەارنا قازىردىڭ وزىندە زيالى توپپەن تىعىز بايلانىستا. ءبىزدىڭ ەفير­دەگى «كەلبەت» پەن «مەنشىكتى مەكەن», «سىر-سۇحبات»,  «سەگىز قىرلى» وسى زيالى قاۋىم وكىلدەرىن قامتيدى. ونىڭ سىرتىندا قازاقتىڭ ومىردەن ءوتىپ كەتكەن بەلگىلى تۇلعالارىن ەسكە تۇسىرەتىن «سونبەس ساۋلە» بار. كۇنىنە ەكى جارىم ساعات ەفيردەن جۇرەتىن «تاڭشول­پان­نىڭ» قوناقتارى مەن كەيىپكەرلەرى دە – ونەر مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرى. ال زيالى قاۋىم وكىلدەرىن «قا­زاق­ستان» تەلەارناسى مەن قازاق راديو­سى­نىڭ جۇمىسىن شيراتۋعا تارتۋ جاعى­نان جوسپار جاساپ جاتىرمىز. اقىل­داستار القاسى قۇرىلادى. بۇل سالادا قىزمەت ىستەپ كەتكەن تاجىريبەسى بار سۇلتان ورازالينوۆ, دۋلات يسابەكوۆ باستاعان تۇلعالاردى ءجيى جيناپ, پىكىرلەرىنە قۇلاق تۇرەتىن بولامىز. ونداي كەڭەسشى ينستيتۋتقا ايەلدەر, ءدىن وكىل­دەرى, جەكە كاسىپتىڭ ادامدارى, رەكتورلار دا تارتىلادى. ساۋالىڭىزدىڭ ەكىنشى بولىگىندەگى سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپتار ناسيحاتتا­لۋى­نا كەلسەك, ول قازىردىڭ وزىندە ءبىر­قاتار باعدارلامالاردان كورىنىس تاپ­قان. «قازاقستان» ارناسىندا ازىرلەنىپ جاتقان جاڭا «ساز-تولعاۋ» جوباسىنىڭ اتىنىڭ ءوزى-اق سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بەرىپ تۇر. قىركۇيەك ايىنىڭ اياعىندا رەس­پۋب­ليكالىق ەفيرگە جول تارتاتىن «ءما­دەنيەت» ارناسىنىڭ بارلىق 16 سا­عاتتىق باعدارلامالارى ءبىزدىڭ ۇلتى­مىزدىڭ جاقسى سيپاتىن تەگىس قام­تيتىن بولادى. – نۇرجان جالاۋقىزى, تەلە­ار­نانىڭ تۇگەلدەي قازاق تىلىنە كوشۋى ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ حالىققا سىيلاعان تاماشا تارتۋى دەپ بىلسەك, ەندى بۇعان قوسىمشا ءسىز تىزگىنىن جاڭادان قولعا العان كورپوراتسيا تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا قانداي تارتۋ-تارال­عىلار ازىرلەمەك؟ – ءيا, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي پرەزيدەنت نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ تاپسىرما­سىمەن ۇلتتىق ارنا ەفيرىن تولىق قازاق تىلىنە كوشىردىك. بۇل – شىنىندا ەلىمىزگە ۇلكەن تارتۋ. ءوز كەزەگىندە ۇكىمەتىمىز «قازاقستان», «حابار», «مير» سياقتى مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتارالىق ار­نالاردىڭ استانادا بولۋىن قاراس­تى­رىپ, ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنان ۇلكەن مەديا ورتالىق سالىپ جاتىر. تاۋەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى مەرەكەلەنەتىن كۇنى ءبىز  بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترىمىز اسقار جۇماعاليەۆ باس بولىپ, جەتەكشى ارنالاردىڭ سول جاڭا ورتا­لىقتان حابار بەرۋىن قامتاماسىز ەتپەكپىز. بىرەر جىل بۇرىن «ەگەمەن قا­زاقستان» استانادا جاڭا قونىسقا كوشكەندە, بۇكىل ەلىمىز قۋانعان. ەندى سونداي قۋانىشتى ءساتتى بىزدەر دە باسىمىزدان كەشپەكپىز. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قازىر­دىڭ وزىندە ءبىزدىڭ ەفيرىمىزدەن كورىنىس تاپقان. ەندى ارنايى تۇسىرىلگەن 20 سە­ريالى دەرەكتى فيلمدەر جەلىسىن باس­تايمىز. بيىل بىزدە تاعى ءبىر اتاۋلى كۇن بار. ول قازاق راديوسىنىڭ  90 جىلدىعى ەدى. ءوزىمىز كوزىن كورگەن انۋاربەك باي­جانباەۆتىڭ,  ءتىپتى كۇنى كەشە رەسپۋبليكا كولەمىندە 80 جىلدىعى اتالىپ وتكەن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ, ارا­مىز­دا جۇرگەن ارداقتىلارىمىز ەرمەك سەر­كەباەۆ, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, نۇر­عالي ءنۇسىپجانوۆ, ساۋىق جاقانوۆانىڭ جانە باسقا ءبىرتۋارلاردى قارا شاڭى­راقتا باسىن قوسىپ, تويىن ارنايى اتاپ ءوتۋ جوسپارىمىزدا بار. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنەن اسقان قاسىمحان ەرسارين اعا­مىز باستاعان ارداگەرلەرىمىزدى قۇر­مەتتەۋ دە – پارىزىمىز. كەزىندە ءسىز­دەردىڭ گازەتتەن ءبولىنىپ شىعىپ, قازاق دالاسىنداعى ەلەكتروندى اقپارات قۇ­رالدارىنىڭ قارلىعاشى بولعان قازاق راديوسىنىڭ تويىنا بارشالارىڭىز اتسالىسادى دەپ ويلايمىن. – البەتتە, ەڭبەكتەرىڭىزگە جەمىس تىلەيمىز. اڭگىمەلەسكەن قورعانبەك امانجول, الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن  ورىنباي بالمۇرات.