ۇستاز – كيەلى ماماندىق

ونىڭ قادىرىن بىلسەڭ قاسيەتىڭ ارتادى جاھاندانۋ زامانىندا ۇلت­­تىق باسەكەگە قابىلەتتى بولۋدىڭ كور­سەت­كىشى – ءبىلىم دەڭگەيىمەن ولشە­نەدى. سوندىقتان, الەمدىك ءبىلىم كە­ڭىستىگىنە كىرىگىپ, ءبىلىم بەرۋ ءجۇ­يە­سىن حالىقارالىق بيىككە كوتەرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن وزەكتى ماسەلە. بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ كىلتى ۇس­تاز قولىندا. ويتكەنى, ۇستاز ەل­دىڭ ەرتەڭگى تىزگىنىن ۇستايتىن ۇرپاق تاربيەلەيدى. ادام ءتار­بيە­لەۋ – ۇلى مىندەت. ول مىندەتتى اتقارۋشى – ۇستاز. ۇستازدىڭ نەگىزگى قۇرالى – ساباق. ساباق سكريپكا اسپابى سەكىلدى: ونىمەن جاي گاممالاردى وي­ناۋعا نەمەسە پاگانينيشە ساۋساق ۇشىن سىمعا جەڭىل تيگىزىپ, ودان عا­جاي­ىپ ءۇن شىعارۋعا دا بولادى. ءاربىر ساباعى عاجايىپ اۋەنگە تولى نا­عىز ۇستاز جانە بىلىكتى ديرەكتور بولۋ كىمنىڭ دە بولسا ارمانى. مەنىڭ تۇسىنىگىمدەگى ۇستاز – رۋحى تازا, وي-ءورىسى بيىك, ۇلتى مەن وتانىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن تەر توگىپ, شىدامدىلىق پەن تا­باندىلىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋشى, ءوز بويىنداعى اسىل قاسيەتتەرى مەن ءبىلىمىن بولاشاق ۇرپاقتىڭ باقىتى مەن كادەسىنە جاراتىپ, قوعامدى ورگە وركەندەتۋشى, جا­ڭا­شىلدىقتىڭ باستاۋشىسى, ءجۇ­رە­گى – جىلى, كوڭىلى – دارقان ادام. ۇستازدان ءدارىس الماعان ادام قازىر جەر بەتىندە جوق دەسە دە بولار. بۇل ماماندىق سودان دا كيەلى. جان-جاك رۋسسونىڭ «ۇستاز بولۋ – ءوز ۋاقىتىڭدى اياماۋ, باس­قانىڭ باقىتىن ايالاۋ» دەگەن ناقىل ءسوزى جانىما وتە جاقىن. ۇستاز بىلگەنىن ۇيرەتۋشى عانا ەمەس, تۇلا بويى تۇنعان ونەگە, اق تىلەۋلى انا ءتارىزدى بارلىق ادام­نىڭ بويىنان جاقسىلىق ىزدەيتىن ىزگى نيەت يەسى. شاكىرتى وزىنەن وز­عان ۇستاز – ەڭبەگى اقتالعان ۇستاز. ويتكەنى, ءومىردىڭ زاڭى دامۋ, ىلگەرىلەۋ, وزۋ. وزىنەن وزعان شاكىرت تاربيەلەيتىن شەبەر ۇستاز ءۇز­دىك­سىز ىزدەنىستە بولىپ, قوعام سۇ­را­نىسىنا ساي ءبىلىمدى, شىعارما­شىل, ءوزىن-ءوزى دامىتىپ, جەتىلدىرە الاتىن بولۋى قاجەت دەپ وي­لاي­مىن. مەن ۇستازدىقتىڭ اۋىر ءجۇ­گىن ارقالاۋدى ءوز جۇرەگىمنىڭ قا­لاۋىمەن تاڭدادىم. مامان ۇس­تاز رەتىندەگى نەگىزگى ۇستانىمىم: با­لانى تۇلعا دەپ تانۋ, ونىڭ پىكىرىمەن ساناسۋ, وقۋشىنىڭ كىشكەنتاي قۋانىشىن, تابىسىن با­عالاي ءبىلۋ. ال ديرەكتور بولسام, نەگىزگى ۇستانىمىم: ۇستازدى سىيلاۋ, وع­ان قامقورلىق جاساۋ, باعا جەتپەس ەڭبەگى مەن بالاعا بەرگەن جۇرەگى ءۇشىن العىس ايتۋ, ىلتيپاتپەن قا­راۋ. ارينە, ديرەكتورلىق قىزمەت بەيىمدىلىكتى, بىلىكتىلىكتى قاجەت ەتەدى. كەز كەلگەن ءىستىڭ قانداي ءنا­تي­جەسى ونىڭ باستالۋىنا جانە ۇيىم­داستىرىلۋىنا بايلانىستى ەكەنىن ءومىر تاجىريبەسى دالەلدەپ وتىر. سوندىقتان, بۇگىنگى زامان تا­لا­­بىنا ساي مەنەدجەر ديرەكتورعا ءتان تومەندەگى باسقارۋ ۇستانىم­دارى مەن قاسيەتتەردى مەڭگەر­گەن­دە عانا تابىسقا جەتۋگە بولادى دەپ ويلايمىن. الدىمەن ادامعا سەنە ءبىلۋ جانە سىيلاۋ, ارىپتەستىك پەن ءال­ەۋ­مەتتىك ادىلدىلىك ۇستانىمى, ۇس­تاز ەڭبەگىن بايىتۋ جانە ىنتا­لان­دىرۋ, بىلىكتىلىكتى جوعارىلاتۋ, ۇيلەسىمدىلىك, شەشىمدى ۇجىممەن بىرگە قابىلداۋ, ۇنەمى جاڭارىپ وتىرۋ, كەز كەلگەن قىزمەتكەرمەن ءىستى تالداۋ بارىسىنداعى قارا­پاي­ىمدىلىق, باسقارۋدىڭ ۇجىم قىزمەتكەرلەرى قولىمەن ءىس ءجۇر­گىزۋ ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ, كابينەتتىك باسقارۋ ستيلىنە قارسى, ماسەلەنى ءوز ورنىندا تالقىلاۋدا تياناق­تى, ەستۋگە, تىڭداۋعا, شەشىم قابىلداۋعا كەزىندە تاباندىلىق كورسەتۋ, ورىنداۋشىلارعا تاپ­سىر­مالاردى ۇتىمدى بولە ءبىلۋ, قيىن ساتتەردە كىنالىنى تابۋعا ۇمتىلماي, كەمشىلىكتەر مەن اۋ­ىتقۋشىلىقتىڭ قاي تۇستان كەتكەنىن ىزدەۋ, بۇيرىق بەرىپ, تالاپ ەتۋدىڭ, باقىلاۋدىڭ ورنىنا سەندىرۋ جانە سەنىم ءبىلدىرۋ, ۇجىمدا ارقاشان جاعىمدى پسيحولوگيا­لىق احۋال قالىپتاستىرۋ, باسقا قىزمەتكەرلەردىڭ ەسەبىنەن ەكىنشى ءبىر قىزمەتكەرلەرگە جاعداي جاساماۋ, ءار ازاماتتىڭ سىڭىرگەن ەڭبە­گىن ۇجىم الدىندا تانىپ, ءبىلىپ وتىرۋعا دايىن بولۋ, ۇنەمى جا­عىمدى وزگەرىستەر جاساۋعا ۇمتى­لۋ, جاڭا يدەيالارعا اشىقتىق, ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ جاڭا يدەيالار ۇسىنۋىن داعدىعا اينالدىرۋ. سونىمەن بىرگە, ديرەكتور 4 نەگىزگى فۋنكتسيونالدىق مىندەتتى ۇنەمى ەستەن شىعارماۋى قاجەت. ءبىرىنشى, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءومىر قاۋىپسىزدىگىن جانە دەنساۋ­لى­عىن قامتاماسىز ەتۋ, ەكىنشى, مەملەكەتتىك ءبىلىم ستاندارتىن ور­ىنداۋ, ءۇشىنشى قارجىلىق-شا­رۋاشىلىق ىسىندە ءتارتىپتى ساقتاۋ, ءتورتىنشى, كادر ساياساتىن ءادىل جۇرگىزە ءبىلۋ. ۇستازدىقتان ءوسىپ ديرەكتور بولعان باسشىلار ناعىز ءوز ىستە­رىنىڭ شەبەرى, بىلىكتى دە, ءبىلىمدى ۇيىمداستىرۋشىلار دەپ بىلەم. سوندىقتان دا, مەنىڭ وي­ىمشا ديرەكتور بولۋدى ارمان­داي­تىن مۇ­عالىم تەك قانا جان-جاقتى جەتىلۋدى, ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى بولۋدى كوز­دەۋى ءتيىس. مەن قىزمەت ەتەتىن №1 الما­تى قازاق مەملەكەتتىك گۋماني­تار­لىق-پەداگوگتىك كوللەدجدە زامان تالابىنا ساي وقىتۋشىعا جان-جاقتى ماتەريالدىق, اقپاراتتىق, ادىستەمەلىك جاعداي جاسالعان. بو­لاشاقتا مۇعالىم ماماندىعى ەڭ بەدەلدى, ءارى جوعارى اقى تولە­نە­تىن ماماندىقتىڭ بىرىنە اينالۋى ءۇشىن ونى ءسۇيىپ, تالماي ەڭبەك ەتۋ قاجەت. ۇستازدىق قىزمەتتە, شاكىرت­تەرمەن قارىم-قاتىناستا ىزگى نيەتتىلىك, كىشىپەيىلدىلىك جانە ءما­دەنيەتتىلىك ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرۋ كەرەكتىگىنە كوزىم جەتتى. قىتاي فيلوسوفىنىڭ «ماعان ءجاي ايتساڭ – ۇمىتامىن, كورسەت­سەڭ ەسىمدە ساقتايمىن, ال ءوزىمدى ءىس-ارەكەتكە قاتىستىرساڭ ۇيرەنە­مىن» دەگەن دانالىعى ءبىلىم الۋ­شىنىڭ بىلىمگە ىقىلاسىن اتتى­رۋدا اقپاراتتىق-كوممۋ­نيكاتيۆ­تىك تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, وزىندىك ىزدەنىس جۇرگىزۋدى پراكتيكادا جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەندىگىن كورسەتەدى. ساپالى ءبىلىم نەگىزى – جان-جاقتى اقپاراتتىق ماتەريال­دار­دى, كورنەكى قۇرالدار مەن ۇتىم­دى تەحنولوگيالاردى, ءتيىمدى ءادىس-تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ, ءبىلىم الۋشىعا ەشبىر كىتاپتان تابا ال­مايتىن ءبىلىم بەرۋ. ويتكەنى, تەك وقۋلىقتاعى ءبىلىمدى جەتكىزۋشى مۇ­عالىمنىڭ قۇنى جوق دەپ وي­لاي­مىن. وقۋلىقتاعىنى وقۋشى ءوزى دە وقىپ الادى. سوندىقتان بۇگىن ءبىلىم بە­رۋ­دىڭ ساپالى بولۋى ءۇشىن: بىرىنشىدەن, ۇستازدىڭ جان-جاقتى اكا­دەميالىق ءبىلىمىنىڭ بو­لۋى, ەكىنشىدەن, مۇعالىمنىڭ ءوز ما­مان­دى­عى­نا دەگەن شىنايى ءسۇي­ىس­پەنشى­لىگىنىڭ جانە ەشقان­داي ديپلوممەن بىرگە بەرىلمەيتىن شىعار­ماشىلىق قابىلەتى, بالاعا دەگەن كىرشىكسىز ادامگەرشىلىك قا­سيەت­تەرى بولۋى شارت. مەن قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قا­لىپتاسقان مۇعالىمدىك مامان­دىق­قا مەكتەپتە نەگىزىنەن ورتاشا وقىعان ءبىلىم الۋشىلاردى قا­بىل­داپ, ولاردان ورتاشا مامان دايىنداپ, ولاردى ءبىلىم ۇيالا­رى­نا جىبەرەتىن قۇرساۋدىڭ بۇزى­لىپ, ۇستاز ماماندىعى ەڭ جوعا­رى ەڭ­بەكاقى تولەنەتىن ءۇز­دىك ما­ماندىققا اينالسا دەپ ار­مان­داي­مىن. ويتكەنى, جاڭا عا­سىر­دا عى­لىمنىڭ, تەحنيكانىڭ, ءون­دىرىستىڭ قارقىنداپ ءوسۋى ءبىلىم بەرۋدىڭ بار­لىق جۇيەسىن جۇيەلى دامى­تۋ­دى تالاپ ەتىپ وتىر, جاڭا ءمۇم­كىن­دىكتەرگە جول اشۋ ءۇشىن ىرگەلى وزگەرىستەر كەرەك. ءيا, قازىر جاڭا ءتيپتى مەكتەپتەر سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلىپ جاتىر. دارىندى بالالارمەن جۇ­­مىس باعدارلاماسى جۇزەگە اسۋ ءۇس­تىندە. جاستاردى شەتەلدەردە وقى­­­تۋعا مۇمكىندىك الدىق. جاڭا بۋىن وقۋلىقتار, ەلەكتروندى وقۋ­لىق­تار ءبىلىم بەرۋ ىسىنە ەنە باستادى. وسىنداي جاڭا دامۋ ءۇردىسى ال­عا باسىپ وتىرعاندا ەلباسى ن.نازارباەۆ «بولاشاقتا ەڭبەك ەت­ىپ, ءومىر سۇرەتىندەر – بۇگىنگى مەكتەپ وقۋشىلارى, مۇعالىم ولاردى قالاي تاربيەلەسە, قازاقستان سول دەڭگەيدە بولادى. سوندىقتان ۇس­تازعا جۇكتەلەتىن مىندەت اۋىر» – دەگەن ەدى. ءبىز وسى سوزگە ساي بولۋىمىز كەرەك. اسەمگۇل ءالىمجانوۆا, رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىستەمەلىك بىرلەستىك ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى.