مىنە, وسىنداي باسىمدىق بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا بارلىق دەرەكتەر بويىنشا, ەلىمىزدىڭ اوك ەكونوميكالىق تۇراقتى دامۋ سالاسىنا اينالىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا العىشارتتار جاساۋدا. «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق-تىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2011 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا اوك قارجىلاندىرۋىنىڭ جالپى كولەمى 80,9 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 105,9 پايىز بولدى. نەسيەلەۋ جانە ليزينگ ارقىلى اوك سالاسىن قارجىلاندىرۋعا بارىنشا باسىمدىق بەرىلۋدە. ماسەلەن, بيىلعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن حولدينگ تاراپىنان اوك-ءتى نەسيەلەۋگە 68,2 ميلليارد تەڭگەدەن ارتىق قارجى ءبولىندى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10,6 پايىزعا ارتىق. نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنىڭ (نس) جەلىسىن دامىتۋعا جانە ولاردى نەسيەلەۋگە اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان باستاپ «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق 4377,5 ملن. تەڭگە سوماسىنا 81 نس نەسيەلەندىردى. اۋىلدىق جەرلەردە بارلىعى 161 اۋىلدىق نەسيە سەرىكتەستىكتەرى قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا 6 مىڭنان استام اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى كىردى. اوك سۋبەكتىلەرىن نەسيەلەۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋىلشارۋاشىلىق شيكىزاتىن قايتا وڭدەۋ جانە تاماق ونىمدەرىن وندىرۋگە ارنالعان 3 جوبا 1305 ملن. تەڭگە سوماسىنا قارجىلاندىرىلدى. ليزينگ جانە نەسيەلەۋ باعدارلامالارى اياسىندا «قازاگروقارجى» اق اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن, ارنايى تەحنيكا مەن تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا 18,6 ملرد. تەڭگە نەسيە بەردى. جىلدىڭ باسىنان باستاپ بارلىعى 1027 بىرلىك اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسى, ونىڭ ىشىندە 504 تراكتور, 127 تۇقىمسەپكىشتەر, 141 كومباين, 235 اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ارنايى تەحنيكالارى جانە باسقا تەحنيكالار مەن جابدىقتار ساتىپ الىندى. اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ شاعىن نەسيەلەرگە بارىنشا قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جانە اۋىل تۇرعىندارىن شاعىن نەسيەلەۋدىڭ تۇراقتى جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن 2007 جىلى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق-تىڭ جارعىلىق كاپيتالعا 49 پايىزعا دەيىنگى قاتىسۋىمەن اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ىستەيتىن 51 شاعىن نەسيەلەۋ ۇيىمى قۇرىلدى. اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان اتالمىش قور 514 ملن.تەڭگە سوماسىنا 18 شاعىن نەسيە ۇيىمدارىن قارجىلاندىردى. شاعىن نەسيەلەۋ باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا تابىستارىنىڭ دەڭگەيى ورتا جانە ورتادان تومەن اۋىل تۇرعىندارىنا «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق فيليالدارى مەن وكىلدىكتەرى ارقىلى جالپى كولەمى 1521,7 ملن. تەڭگە بولاتىن 2097 شاعىن نەسيە بەرىلدى, ونىڭ ىشىندە 1299,5 ملن.تەڭگە بولاتىن 1824 شاعىن نەسيە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا, 84,8 ملن.تەڭگە بولاتىن 108 شاعىن نەسيە وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا, 137,3 ملن.تەڭگە بولاتىن 165 شاعىن نەسيە بيزنەستىڭ باسقا تۇرلەرىنە باعىتتالدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا قارجىلاي كومەك كورسەتۋ شارالارى, بىرىنشىدەن, بۇل سالانىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ, ءىشىنارا كوكتەمگى ەگىس جانە وراق جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلسا, ەكىنشىدەن, اۋىل شارۋاشىلىعىنا جانە قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيانى ۇلعايتۋ جانە ىنتالاندىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ماسەلەن, 2011 جىلعى 18 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا بۇل سالادا جالپى قۇنى 7 185 ميلليون تەڭگە بولاتىن 16 جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە جالپى قۇنى 3962,2 ميلليون تەڭگەنىڭ ءۇش جوباسى ۇلتتىق قوردان, 3222,8 ميلليون تەڭگەنىڭ 13 جوباسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلدى. وسى جوبالاردى ىسكە قوسۋ ناتيجەسىندە 325 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. قازىر «قازاگرو» اق كومپانيالار توبى جالپى قۇنى 54146,88 ميلليون تەڭگەنىڭ 49 ينۆەستيتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا. ونىڭ ىشىندە 41 جوبا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن پايدالانۋعا بەرىلمەك. جالپى العاندا, حولدينگ 2011 جىلى بيۋدجەتتىك نەسيە قارجىلارى شەڭبەرىندە جانە ءوزىنىڭ سەرىكتەس كومپانيالارىنىڭ قارجىلارى ەسەبىنەن كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا 78 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولدى. 2011 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى 25,4 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجىلاندىرىلعان. بولاشاقتا ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە شەشۋشى ۇلەس قوساتىن مال شارۋاشىلىعى سالاسى ەكەندىگى انىق. سوندىقتان ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدە بارلىق اۋىلشارۋاشىلىق مالدارىنىڭ تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ, مەملەكەت تاراپىنان قوماقتى قارجى بولىنۋدە. بۇل رەتتە حولدينگ ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ونەركاسىپتىك ءوندىرىسى ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا اۋقىمدى شارالاردى قولعا الدى. بۇل باعدارلاما بويىنشا جەر-جەرلەردە بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ, رەپرودۋكتور-شارۋاشىلىقتار جۇيەسىن جاساۋ جانە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار قۇرۋ جوبالارى جۇزەگە اسۋدا. 2011 جىلعى 18 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا, مال بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋ ماقساتىندا جالپى قۇنى 6,9 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 5 جوبا قارجىلاندىرىلعان. بۇل جوبالار بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلمەك. سونىمەن بىرگە «قازاگروقارجى» اق شەتەلدەردە سەلەكتسيالانعان اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال ساتىپ الۋعا ارنالعان قارجى ليزينگى باعدارلاماسىن جانە «اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىقتار جەلىسىن قۇرۋ» باعدارلاماسىن قارجىلاندىرۋدا. جوعارىدا اتالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە 2010 جىلى حولدينگتىڭ قارجىلاندىرۋمەن 2,4 مىڭ باس اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال يمپورتتالدى, ودان بۇگىنگە دەيىن 1,7 مىڭ بۇزاۋ الىندى. اعىمداعى جىلى ارنايى قابىلدانعان «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا ەتتى مال تۇقىمىن تولدەرى ەسەبىنەن ءوسىرۋ ءۇشىن انالىق ءىرى قارا مال مەن بۇقالاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن اوك سۋبەكتىلەرىن نەسيەلەۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلا باستادى. باعدارلامانىڭ ماقساتى ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن تارتۋدى ىنتالاندىرۋ بولىپ تابىلادى. اتالعان باعدارلاما دامىعان ينفراقۇرىلىمى بار مال بورداقىلاۋ الاڭدارىن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال تولدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. باعدارلامانىڭ وپەراتورلارى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق جانە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق بولىپ تابىلادى. نەسيەلەر 7 جىل مەرزىمگە بەرىلەدى, جىلدىق سىياقى ستاۆكاسى – 6%. «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 2913,2 ملن. تەڭگە سوماسىنا 420 جوبا قارجىلاندىرىلدى, ونىڭ ىشىندە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ارقىلى جالپى قۇنى 863 ملن. تەڭگە بولاتىن 46 جوبا, «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق ارقىلى جالپى قۇنى 2050,2 ملن. تەڭگە بولاتىن 374 جوبا قارجىلاندىرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق حولدينگتىڭ ەنشىلەس اكتسيونەرلىك قوعامدارى اوك سۋبەكتىلەرىنە ساتىپ الۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ ارقىلى قولداۋ كورسەتەدى. 2011 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا «قازاگروونىم» اق ارقىلى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتىپ الۋعا, قايتا وڭدەۋگە, ساقتاۋ جانە تاسىمالداۋعا 658,7 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىندى. ال ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم-شارت كورپوراتسياسى 1080,4 ملن. تەڭگە قارجىعا مەملەكەتتىك قورعا استىق ساتىپ الۋدى ءىس جۇزىنە اسىردى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.
