قۇرىلىس ساپالى بولسا, تۇرمىس ساپالى

قۇرىلىس سالاسىنىڭ  ساپاسىنا باقىلاۋ جاساۋ بۇگىندە شارتتىلىق ەمەس,  تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن ينۆەستورلاردى شىنىمەن دە الاڭداتاتىن  ماسەلە بولىپ وتىر. 2010 جىلى جوبالاردى قاراۋ قورىتىندىلارى بويىنشا مەملەكەتتىك ساراپشىلار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ءۇشىن 235 ميلليارد تەڭگە ۇنەمدەپ, بۇتىندەي العاندا قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرى بويىنشا بولاشاق قۇرىلىستاردىڭ جيىنتىق قۇنى 705 ميلليارد تەڭگەگە تومەندەتىلگەن. «جوبالاردى ۆەدومستۆودان تىس مەملەكەتتىك ساراپتاۋ» رمك-ءنىڭ باس ديرەكتورى بىرلىك ەرەجەپوۆ تومەندە وسى جانە قۇرىلىس سالاسىندا ورىن العان وزگە دە ماسەلەلەر جونىندە اڭگىمەلەيدى.   – بىرلىك بەكمىرزا ۇلى,  ساراپتاما – قۇرىلىس ۇدەرىسىنىڭ اجىراماس بولىگى. جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ مەملەكەتتىك ساراپتاۋدان كەدەرگىسىز بىردەن ءوتىپ كەتۋى ءجيى بولىپ تۇرا ما, الدە... – ءسوز ورايىندا, مەملەكەتتىك  ساراپتاما­نىڭ نىسانداردى جوبالاۋدا ورىن الۋى مۇمكىن كەمشىلىكتەردىڭ الدىن الۋ, نىساندار­دىڭ قۇرىلىمدىق جانە تەحنولوگيالىق قاۋىپ­سىزدىگىن  جانە نىسانداردا  بەلگىلەنگەن جۇمىس كولەمى مەن قارجى شىعىندارىنىڭ شىنايى­لىعىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتتەر­دىڭ بۇتىندەي ءبىر كەشەنىن شەشۋگە باعىت­تالاتىنىن ەسكە سالا كەتۋ قاجەت. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا «مەمساراپتاما» رمك ماماندارى مەن ونىڭ وڭىرلىك بولىمدەرى 4829 جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاردى (جسق) قاراپ, ءبىزدىڭ ساراپشىلا­رىمىزدىڭ تۇزەتۋلەرى مەن ەسكەرتۋلەرىن ەنگىزگەننەن كەيىن ولاردىڭ بار بولعانى 4718-ءى عانا وڭ قورىتىندىلار  الا  الدى. ورتاشا  العاندا  5 پايىز  جاعدايدا  عانا جسق ۇساق ەسكەرتۋلەرمەن ساراپتامادان وتەدى, ال قالعان جوبالار ايتارلىقتاي جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى. مەملەكەتتىك ساراپتامادان كەيىن جوبالاۋ ۇيىمدارى مەن تاپسىرىس بەرۋشىلەر ۇسىنعان قۇرىلىستىڭ جوبالىق قۇنىن جالپى العاندا 416 ميلليارد تەڭگەگە, سونىڭ ىشىندە, مەملەكەت قارجىلاندىراتىن جوبالار بويىن­شا 277 ميلليارد تەڭگەگە تومەندەتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. جالپى, مەملەكەتتىك ساراپتاۋدان ءوتۋ – ول ۇجىمدىق جۇمىس. ساراپتاما قورىتىندىسى نەگىزىنەن  تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ جوبالاۋ­شى­­لار­مەن بىرگە قۇجاتتاردى قانشالىقتى ساۋاتتى, ءدال جانە ۋاقىتىلى دايىنداۋىنا بايلانىستى بولادى. – مەملەكەتتىك ساراپشىلار جوبالاۋ­شى­لار­دىڭ سمەتالىق ەسەپتەۋلەرىن تومەن­دەتۋ مەن قۇرىلىستى ارزانداتۋدىڭ رەتىن قالاي كەلتىرەدى؟ – نەگىزىنەن قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قۇ­نىن ارزانداتۋ جوبالىق شەشىمدەردى وڭتاي­لاندىرۋ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, ارزانداتۋلار جوبالاردا باي­قالعان نەگىزسىز جانە ماقساتسىز شىعىنداردى الىپ تاستاۋ, ماتەريالدار مەن جابدىقتاردى اسىرا باعالاۋلار كولەمىنە تۇزەتۋلەر, سول سياقتى جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاعى باسقا دا بۇرمالاۋلار مەن كەمشىلىكتەردى جويۋ ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ قازىرگى بار جۇيەسى بويىنشا جوبالىق جۇمىستاردى باعا­لارى تومەندەتىلگەن كونكۋرستىق وتىنىشتەرى بار كومپانيالار ۇتىپ الادى. سونىڭ سال­دارىنان ولار كەيىن سۋبمەردىگەرلىككە كاسىبي قۇرامى تومەن جانە الىنعان مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا دايىندىقتارى جوق ۇيىمداردى تارتا وتىرىپ, وزدەرىنىڭ شىعىندارىن بارىن­شا  قىسقارتۋعا تىرىسادى. سوڭعى ون جىلدا مۇنداي ۇيىمداردىڭ, سول سياقتى «ءبىر كۇندىك فيرمالاردىڭ» سانى ايتارلىقتاي ءوسىپ كەتىپ وتىر. بىراق مۇنداي  «باسەكەلەستىك» جوبالىق ونىمدەردىڭ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتە العان جوق. ونىڭ ۇستىنە كوپتەگەن تاپسىرىس بەرۋشىلەر جوبالاۋشىلاردىڭ  ساراپتامادان  ءوتۋى  ءۇشىن قاجەتتى ۋاقىتتى دا قوسا الۋ ارقى­لى, جوبالاۋشىلار ءۇشىن شىندىققا ۇيلەس­پەيتىن مەرزىمدەر بەلگىلەي وتىرىپ, جوبالاۋ­دىڭ نورماتيۆتىك  ۇزاقتىعىنا  قاتىستى تالاپتارعا نازار اۋدارمايدى. وسىنداي وبەكتيۆتى جانە سۋبەكتيۆتى سەبەپتەرگە بايلانىستى جوبالاۋشىلار جۇمى­سىندا كەمشىلىك پايدا بولادى, ال ول قۇرى­لىستىق جانە جوسپارلى-كولەمدىك جوبالار بويىنشا دۇرىس شەشىمنىڭ قابىلدانباۋىنا, ايتارلىقتاي قارجىلىق جانە ماتەريالدىق شىعىندارعا, سالىنعان نىسانداردىڭ ساپاسى­نىڭ جانە ولاردى پايدالانۋ قاۋىپسىزدىگىنىڭ تومەندەۋىنە اپارىپ سوقتىرادى. – ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, مۇنداي احۋالدى قالاي وزگەرتۋگە بولادى؟ – نىسانداردىڭ ساپا جاعىنان ءمىنسىز بولىپ ىسكە قوسىلۋىنىڭ ماڭىزى وتە زور. سول ءۇشىن دە ءبىز باستاپقى ساتىدا-اق جوبانىڭ  ءتيىستى ساپاعا ساي بولۋىنا قول جەتكىزۋگە ۇمتىلامىز. بىراق, ولار قۇرىلىس الاڭدا­رىندا كوبىنە-كوپ جاقسى دەۋگە كەلمەيتىندەي  دارەجەدە  جۇزەگە اسىرىلىپ جاتادى. ساراپ­شى وڭ باعالاعانداي دارەجەگە جەتپەيتىن عيماراتتار مەن قۇرىلىستار پايدالانۋعا بەرىلەدى. جەتكىلىكتى دەرلىك كۇشتى دايەكتەرى بولماعان جەردە جانە مەملەكەتتىك ساراپتاۋ­دىڭ قوسىمشا قۋاتتاۋىنسىز بەكىتىلگەن جوبا­لىق شەشىمدەردەن باس تارتۋعا جول بەرۋگە بولمايدى. سوندىقتان تاپسىرىس بەرۋشى­لەردىڭ, جوبالاۋشىلار تاراپىنان وزىندىك نورما باقىلاۋ قىزمەتى مەن اۆتورلىق  باقى­لاۋ­دىڭ  جوبالاردى  باسقارۋ  ساپاسىنا  دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت. بۇگىنگى تاڭداعى جوبالاۋ جانە قۇرىلىس رىنوگى ينۆەستيتسيالىق جوبانى باسقارۋدىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەۋدەن باستاپ, قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا, مەردىگەرلەردىڭ قارجىنى ماقساتتى پايدالانۋىنا, نىساندى پايدالانۋعا بەرۋگە شىعارىپ, وعان سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋگە دەيىنگى كەشەندى كوزقاراسىن ۇسىنا الاتىن ينجينيرينگتىك كومپانيالار قىزمەتىنە دەگەن سۇرانىستى تۋىنداتىپ وتىر. ەگەر تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ بەلگىلى ءبىر نىسانعا سالاتىن قارجىلارى بار بولسا, كاسىبي ينجينيرينگتىك كومپانيالاردىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋ ولار ءۇشىن الدەقايدا قولايلى. – مەملەكەتتىك ساراپشىلار تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن جوبالاۋشىلارعا قاتەلىك­تەرگە قالاي جول بەرمەۋگە بولاتىنى تۋرالى كەڭەستەر بەرە الا ما؟ – ارينە. بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك ساراپتا­مانىڭ ءوز سايتى بار, سول ارقىلى  جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتقا مەملەكەتتىك ساراپتاما جاساۋدىڭ قانداي ساتىدا تۇرعاندىعىن ءبىلىپ وتىرۋعا بولادى. وندا ءبىزدىڭ ساراپشىلار جوبالاردا انىقتاعان سايكەسسىزدىكتەر مەن كەمشىلىكتەر كورىنىس تاۋىپ, ول بويىنشا بەرىلگەن قورىتىندى شىعارىلىپ وتىرادى. ەكىنشىدەن, ساراپتامادان وتۋگە قۇجاتتار پاكەتى تاپسى­رىلعان كەزدە تەك باقىلاۋ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تاپسىرىس بەرۋشىگە اقىل-كەڭەستەر دە قاراستىرىلادى. ءبىز ءوز ساراپشىلارىمىزدىڭ جۇمىسىن اشىق ءارى ءمولدىر قىلۋعا تىرىسامىز. ۆەدومستۆو ىشىندەگى كوپتەگەن ۇدەرىستەر وڭتايلان­دىرىلعان, قۇجاتتاردى كەلىسۋگە بولىنەتىن مەرزىمدەر مەيىلىنشە قىسقارتىلعان, ەلەك­ترون­دى قۇجات اينالىمىنا كوشۋ جۇزەگە اسىرىلدى جانە باسقا دا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى. – بۇگىندە قازاقستان ءۇشىن قانداي ماڭىزدى جوبا ساراپتامادان وتۋدە؟ – ءبىز ءۇشىن ءاربىر نىسان ماڭىزدى. تال­دىكول جيناعىش-كولىنىڭ اعىندى سۋلارىن تازارتۋ جوباسى كوكەيكەستىلەردىڭ بىرىنەن سانا­لادى. بۇل ەلوردادا بەس جىل بويىنا جۇزەگە اسۋى ءتيىس. العاشقى ءۇش جىلدا قازىرگى زا­مانعى تازارتۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ تازارتىلعان  سۋدىڭ  ەسىل وزەنىنە قۇيى­لۋىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل رەتتە سۋ بارلىق سانيتارلىق تالاپ­تارعا سايكەس كەلەتىندەي ولشەمدەرگە جەتكىزىلەتىن بولادى. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە كول ايدىنىن 2021 گەكتاردان 411 گەكتارعا دەيىن ازايتا وتىرىپ, تالدىكول سۋ جيناعىشىنىڭ ءوزىن بىرتىندەپ جويۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسى­رىلادى. – مەملەكەتتىك ساراپشىلاردىڭ كۇش-جىگەرى بولاشاقتا قانداي جۇمىستارعا باعىتتالماقشى؟ – قازىرگى كۇنى بارلىق تەحنولوگيالىق كۇردەلى جوبالار – ونەركاسىپ, دەنساۋلىق ساق­تاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت پەن سپورت  نىسان­دارى مەن الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم  جوبا­لارى  مەملەكەتتىك  ساراپتامادان وتۋدە. ولار­دىڭ ءبارى دە ەڭ جاڭا ينجەنەرلىك تەحنولوگيالارمەن جاراقتانعان. بۇل سياقتى مەگانىسان­دارمەن جۇمىس ىستەۋ ساراپشىلاردى وزدەرىنىڭ كاسىبي دەڭگەيلەرىن كوتەرۋگە  ىنتالاندىرادى. ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىز تۇراقتى تۇردە شەتەلدەردە تاعىلىمدامادان ءوتىپ تۇرادى, ال رەسەيلىك, ۋكراينالىق جانە بەلارۋستىك ارىپتەس­تەرىمىز بىزدەرگە كەلىپ تۇرادى. وسى سياقتى قالىپتاسقان  ءوزارا تاجىريبە الماسۋلار بولاشاقتا دا جالعاسا بەرمەكشى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن سەيفوللا شايىنعازى.