وندىرىستە – ءوزىمىزدىڭ ءونىم

ىلگەرى وتكەن زاماندا سىردىڭ بويى نۋ قامىس بولعان دەسەدى. نار قامىستان تۇيەلى ادام كورىنبەيدى ەكەن. بۇگىنگى قىزىل­ور­دانىڭ سول زاماندا قامىسقالا اتانۋى دا بەكەر بولماسا كەرەك. بابالارىمىز نار قا­مىستى جىعىپ, سودان باسپانا سالعان دەيدى. سودان كىل قامىستان سالىنعان مەكەندى جۇرت قامىسقالا اتاپ كەتىپتى. قامىس بۇگىن دە بار. بىراق ءىرى ەمەس. قازىر ونى مالعا ازىق رەتىندە, ءۇي مەن سارايدىڭ توبەسىن جابۋعا پايدالانادى جۇرت. كۇز كەلە, سارعايعان قامىسقا وت تيەدى. ءسويتىپ, دىمى قالماي جانىپ كەتەدى. ال وسى قامىستى ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بولار ما ەدى؟ بول­ماعاندا شە؟! ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ءبۇ­گىن­دە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. جۇرت مۇددەسى ءۇشىن جا­سالعان باعدارلاما تەك ءىرى قالالاردى عانا ەمەس, اۋدانداردى دا قامتۋدا. سونىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىندا قولعا الىنعان زاۋىت. بۇل زاۋىت قامىس جاڭ­قالارىنان لاميناتتالعان جانە لامي­نات­تالماعان قۇرىلىسقا قاجەتتى تاقتا شىعا­رۋمەن اينالىسادى. «التىن بالا-08» جشس قولعا الىپ وتىرعان بۇل جوبانىڭ قۇنى زور. ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدە مۇنداي زاۋىت جوق. شيەلىدە تۇڭعىش رەت اشىلىپ وتىر. بۇر­­نا­عى كۇنى وسى زاۋىت ءوز جۇمىسىن جولعا قوي­دى. سولايشا, ءوزىنىڭ ءونىمىن شىعارا باستادى. كاسىپكەر جارقىن وماروۆ بۇل جوبانى 2009 جىلى باستاعان بولاتىن. زاۋىتقا سا­لى­نىپ وتىرعان جالپى ينۆەستيتسيا قۇنى 450 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. قۇرال-جاب­دىق­تار قىتايدان اكەلىنگەن. ول قوندىر­عىلاردى ورناتۋ ءۇشىن سول جاقتان ارنايى ماماندار كەلىپ, قۇرال-جابدىقتاردى قون­دى­رىپ, جۇمىس ءتاسىلىن ءبىزدىڭ ازاماتتارعا ۇيرەتىپ كەتكەن. زاۋىت قۇرىلىسى باستالعاندا اۋدانداعى مىڭعا تارتا ازامات ۋاقىتشا جۇمىس تاپقانىن ايت­قان ابزال. سونىمەن قاتار, بۇگىننىڭ وزىندە اتالعان زاۋ­ىت­تا 50 ادام تۇراقتى جۇمىس­پەن قامتىلعان. ال زاۋىت تو­­لىقتاي ىسكە كىرىسكەندە 100-گە جۋىق ادامعا جۇمىس تابى­لا­دى. بۇل دا جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەستىڭ ءبىر ءتۇرى ەكەنى انىق. بۇگىننىڭ وزىندە زاۋىت اۋدان اينالاسىنداعى اۋىلدار­دان قامىس باۋلارىن جيناپ, تاپسىرىس بەرىپ جاتىر. قازىرگە دەيىن قودامانوۆ, بەكەجانوۆ اۋىلدارى مەن «كوكشوقى» شاعىن اۋدان­دا­رىنىڭ تۇرعىندارىنان ماتەريالدى شىعا­رۋ­عا قاجەتتى قامىس قورى جينالعان. شامامەن العاندا, ءار اۋىلدان 30-40 مىڭ باۋ قامىس الىنعان. اتالعان ىسكە 450-گە تارتا وتباسى جۇمىلدىرىلعان. وسى ماقساتقا 19 ميلليون قارجى جۇمسالعان. مۇنىڭ ءوزى اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن قوسىمشا تابىس كوزى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. سوندا زاۋىت ءوز قىز­مەت­كەرلەرىنە عانا ەمەس, اينالاداعى اۋىل­دار­عا دا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ جاتىر دەگەن ءسوز. زاۋىتتىڭ ايىنا 62000 شارشى مەتر تاق­تا شىعارۋعا مۇمكىندىگى جەتەدى. ال ءونىم قا­لاي شىعارىلادى؟ ەندى سوعان كەلەيىك. ال­دى­مەن قامىس مايدالانادى. سودان سوڭ, شاڭ-توزاڭ­نان تازارتىلادى. ابدەن ۇساق­تا­لىپ, شاڭنان تازارعان قامىس ۇنتاقتارى جەلىممەن ارالاس­تى­رىلىپ, قالىپقا سالىنادى. سوسىن 280 گرادۋس ىستىققا قويىلىپ, قا­جەت­تى قوسپا­لا­رىن قوسادى. ناتيجەسىندە ءار­بىر 40 مينۋت ساي­ىن 5 تاقتا دايىن بولىپ شى­عادى. 1 تاق­تا­عا شامامەن 35 كيلوداي قا­مىس جۇمسالادى. ال تاقتانىڭ ەنى 8/10 ميلليمەتردى قۇرايدى. زاۋىت ينەدەن شىققانداي دايىن. ين­فر­ا­قۇرىلىمدىق جاعدايى تولىق شەشىلگەن. اكىم­شىلىك جانە زاۋىتتىڭ قۇراستىرمالى عيماراتتارى ساقاداي-ساي تۇر. تەمىر جول, سۋ, جارىق ماسەلەلەرىندە دە كەدەرگىلەر جوق. قىسقاسى, زاۋىت ەندى الاڭسىز جۇمىس ىستەيتىن جاعدايدا. قامىستان الىنعان اتالمىش ونىمگە شەت­ەلدىكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى اسا كۇشتى كو­رىندى. اعاشتان جاسالىنعان پليتالارعا قا­را­عاندا, بۇل ءونىم بارىنشا بەرىك ءارى ىلعال­عا ءتوزىمدى كەلەدى ەكەن. اسىرەسە, ول كەمە جاساۋ ورىندارىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. زاۋ­ىت ءونىمى دە ارزان باعامەن ساتىلماق. بۇگىن­دە بازاردا شەتەلدەردەن كەلگەن دسپ-نىڭ شار­شى مەترى 1000-1200 تەڭگەدەن ساتىلىپ جا­تىر. ال «التىن بالا-08» جشس شىعار­عان تاقتانىڭ شارشى مەترى 570 تەڭگەدەن ساتىلماق. ايىرماسى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سونىمەن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. ءبىر كەزدەرى بابالارىمىز ءۇي سوققان قامىستان قۇ­رى­لىسقا قاجەتتى جابدىق شىعارۋدى باستادى. ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ىسكە بەرەكە تىلەيىك. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا وبلىسى.