تامىر-تانىستىق ۇعىمى ءاربىر ادامنىڭ ميىندا تامىرلاپ العان. «بارماق باستى, كوز قىستىسىز» ءىس بىتپەيدى دەيدى جۇرتتىڭ ءبارى. جەڭ ۇشىنان جالعاسقان جەمقورلىق جارتى قادام اتتاتتىرمايتىنىن ايتادى. ايتەۋىر جەمقورلىق, سىبايلاستىق جايىندا اركىم ءسوز ەتەدى. دەگەنمەن ونىڭ شىعۋ تەگىنە, جەمقورلىققا قالاي جول بەرىپ وتىرعانىنا باس اۋىرتپايدى. «بالامدى بالاباقشاعا بەردىم. كەزەكسىز وتكىزدىم, ايتەۋىر. بەرەتىنىن بەردىك تە, ورنالاستىردىق». ەلدىڭ اۋزىنداعى وسى ءسوزدى ءسىز دە ەستىدىڭىز. ونى سول باقشاعا اقشا بەرىپ اپارعان بالا دا ەستىدى. « ۇلىم ءبىرىنشى سىنىپقا باردى. اپايىنا سىيلىعىن بەرىپ قويدىم. دۇرىستاپ قاراسىن, وقىتسىن دەپ. بىردەڭە ۇستاتپاساڭ, ولار بالاعا دۇرىس قارامايدى عوي». بۇل ءسوز بالاسىنا قامقورلىق تانىتىپ, دۇرىس ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساپ تۇرعان سياقتى كورىنەر. ال شىنتۋايتىندا, جەمقورلىققا جول بەرىپ تۇر. جاس كۇنىندە ادام بالاسى ەلىكتەگىش كەلەدى. اقىن, ءانشى, سۋرەتشى بولۋدى ارماندايدى. سول ارماننىڭ جەتەگىنە ىلەسىپ, ءتۇرلى سايىستارعا, مۇشايرالارعا قاتىسادى. مۇنداي جاعدايدا دا اتا-انا ىسكە بىلەك سىبانا كىرىسەدى. قازىلاردان تانىس ىزدەيدى. «بەرەتىنىن بەرەدى». ونى بالا دا بىلەدى. تىزبەك وسىلاي جالعاسا بەرەدى. «بالاسىن قاتارىنان قالدىرماۋ ءۇشىن» اتا-انا قولىنداعىسىن ايامايدى. ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستكە كەلگەندە دە سول. وعان كەشەگى جاڭاقورعان اۋدانىنداعى جاعداي كۋالىككە جۇرەدى-ءدۇر. تەستكە كىرگەن 505 بالانىڭ 90 پايىزىنىڭ قولىندا دايىن جاۋاپ بولعان. مەملەكەتتىك قۇپياڭىز قولدا ءجۇر. «بالالارىنىڭ بولاشاعىن ويلاعان» اتا-انا قۇپياڭىزدىڭ قۇنىن تولەپ, ساتىپ العان. وقۋعا تۇسۋگە دە, جۇمىسقا تۇرۋعا دا پارا بەرەمىز. ءبىلىمسىز قالماسىن, جۇمىسسىز وتىرماسىن دەپ. قۇجاتقا قۇرىلعان زامان عوي قازىر. ەمحاناعا, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا, جول پوليتسياسىنا الدەبىر قۇجات ءۇشىن بارا قالساڭىز, سىزگە تىلەنە قاراعان كوزدەردى كورەسىز. ولاردىڭ دا الاقانى قىشىپ وتىرادى. العىسى كەلەدى. جەمقورلىق وسىلاي جالعاسا بەرەدى. «ۇستالماعان ۇرى ەمەس». ءسوزىمىز ناقتى دەرەك پەن فاكتىگە قۇرىلماسا دا, ەل بىلەتىن, ەستىپ جۇرگەن اڭگىمەنى ايتىپ وتىرمىز. وسىدان نە اڭعاردىڭىز؟ نەنى ۇقتىڭىز؟ ءبىز مىنانى تۇسىندىك: ءدال وسى پسيحولوگيامەن ءومىر سۇرە بەرسەك, جەمقورلىق ەشقاشان جويىلمايدى. سەبەبى, ءبىز بالانى كوزىن اشقاننان پارا بەرۋگە ۇيرەتەمىز. «بەرەگەن قولىم, الاعان» پرينتسيپىنە باۋليمىز. بالاباقشاعا اقشا بەرىپ بارعان, مۇعالىمى سىيلىق ءۇشىن جوعارى باعا قويعان, ۇبت سۇراقتارىن ساتىپ العان بالانىڭ جەمقور بولماسقا امالى بار ما؟! ويتكەنى ونى ءوزىمىز, ءوز قولىمىزبەن جاساپ وتىرمىز. ۇيدە بەرگەن ءتالىم مەن تاربيە وڭباي وتىر. تاعى جەمقورلىقتىڭ جولى كەسىلمەي تۇر دەپ رەنجيمىز. اۋىل مەن اۋلادا ءوسىپ كەلە جاتقان بالا ءار نارسەنىڭ ءوز باعاسى بار ەكەنىن بىلەدى بۇگىندە. ويىن بالاسىنىڭ اۋزىنان «ساتىلمايتىن نارسە جوق» دەگەندى ەستىگەندە, توبە شاشىمىز تىك تۇرعان. وسى ءسوزدى ءوز ميى جەتىپ ايتىپ وتىرعانىنا سەنەسىز بە؟ ارينە, جوق. ول «ۇيادا كورگەنىن», ساناسىنا تۇيگەنىن ايتتى. باياعىدا بىرەۋ ء«وزىڭ ديۋاناسىڭ, كىمگە ءپىر بولعاندايسىڭ؟» دەپتى عوي كۇيىپ كەتىپ. ءبىزدىڭ قوعامنىڭ كەلبەتى دە وسى ىسپەتتەس رەڭك الىپ بارادى. جەمقورلىقپەن تۇزدە ەمەس, ۇيدە كۇرەسۋ كەرەك. شاڭىراعىڭىزدا ادالدىقتى, ارلىلىقتى ايتىپ وتىرساڭىز, سىبايلاستاردىڭ دا سانى ازايار ەدى. ال مىنا كۇيىمىزبەن... ءاي, قايدام.
ەرجان بايتىلەس,
قىزىلوردا وبلىسى.
