ورتالىق ازياداعى تولەرانتتىلىق ماسەلەلەرى – ازاماتتىق فورۋم تاقىرىبى

الماتى قالاسىنداعى «دوستىق ءۇي­ىندە» مادەنيەت مينيسترلىگى مەن سىرت­قى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جانە قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشى­لى­عى­نىڭ ۇي­ىمداستىرۋىمەن قازاقستان رە­س­پۋبلي­كا­سىنىڭ 20 جىلدىعىنا ار­نال­عان ورتا­لىق ازياداعى تولەرانت­تى­لىق ماسە­لەلەرى جونىندەگى ازاماتتىق فورۋم بولىپ ءوتتى. فورۋمعا يران, رەسەي, قىر­عىزستان, وزبەكستان جانە تاجىك­ستان ەلدەرىنەن كەلگەن ساراپشى­لار, قازاقستان پارلامەنتىنىڭ دە­پۋتاتتارى, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ جاۋاپتى قىز­مەتكەرلەرى, مەملەكەتتىك قىزمەت­كەرلەر مەن عىلىم جانە شىعار­ماشىلىق توپ وكىلدەرى, ساراپتا­مالىق قاۋىمداستىقتار مەن ەت­نومادەني بىرلەستىكتەر ورتاسى­نان كەلگەن قوناقتار قاتىستى. حالىقارالىق دارەجەدە وتكىزىل­گەن بۇل شارا ءوز جۇمىسىن اۋەلى باق وكىلدەرىمەن ارنايى بريفينگ وتكىزۋدەن باستاپ, سول جەردە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بازا­سىندا قۇرىلعان «تولەرانتتى­لىق جانە رۋحانيلىق» اتتى يۋنەسكو كافەدراسىنىڭ تۇساۋ­كەسەر ءراسىمىن اتقاردى. ازاماتتىق فورۋمدى مادە­نيەت ۆيتسە-ءمينيسترى ع.تەلەباەۆ قۇتتىقتاۋ سوزبەن سالتاناتتى ءتۇر­دە اشىپ, ودان ءارى رەسمي وتى­رىستى جۇرگىزىپ وتىردى. قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى, اسسامبلەيا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ە.توع­جانوۆ «تولەرانتتىلىق – قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاق­ستان­دىق مودەلىنىڭ نەگىزگى قاعيداسى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, الەمدىك عىلىمعا, مادەنيەتكە تەڭ­دەسسىز ۇلەس قوسقان شىعىس جاۋ­ھارلارى ءھام قازاقتىڭ داڭق­تى ۇلدارى تۇلەپ ۇشقان قازاق دالاسىنداعى بۇگىنگى كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى مەن ءتۇرلى ءدىني كونفەسسيالار بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قازاق ەلىنىڭ ۇلگىلى رۋحاني قاتىناسى حاقىندا ماعى­نا­لى پىكىرىن ورتاعا سالدى. سونداي-اق, سىرتقى ىستەر مي­نيسترلىگىنىڭ كەڭەسشىسى د.ءجا­كە­نوۆ «قازىرگى كەزەڭدەگى تولە­رانت­تىلىقتىڭ قازاقستاندىق ءتاجىري­بەسى» تاقىرىبىندا جانە رەسەي حالقى اسسامبلەياسى اتقارۋ كە­ڭە­سى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «ەدي­نايا روسسيا» بيلەۋشى پار­تيا­سى ورتالىق كەڭەسىنىڭ ۇلت­ارا­لىق قاتىناستار جونىندەگى كو­ميسسياسىنىڭ تەڭ توراعاسى ن.بۋحونين «ۇلتتىق مادەنيەت­تەر­دىڭ ۇندەسۋى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمگە» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاسادى. قىرعىز رەسپۋب­لي­كا­سى جوگوركۋ كەنەشى اتىنان كەلگەن دەپۋتات ر.سابيروۆ تاۋەلسىز­دىك­كە قول جەتكىزگەن 20 جىل ارا­لى­عىنداعى قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرىنە توقتالىپ, الىس-جاقىن ەلدەرمەن بەيبىتشىلىك تاقىرى­بىن­دا ۇنقاتىسۋدىڭ وزىق ءتاسىل­دەرىن ۇتىمدى پايدالانا بىلگەن ەلبا­سىنىڭ ساياسي ۇستانىمىنا باۋىر­لاستىق تۇرعىدان وڭ باعا بەردى. بۇدان وزگە يران-قازاقستان اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ ءتور­اعا­سى, «قازاقستان» اتتى قوسىم­شا باسىلىمنىڭ جاۋاپتى رەداك­تورى ح.موحاممەدرەزا حۋسەين, «پايۆانت» دۇنيە ءجۇزى تاجىكتەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ي.سالوحيددينوۆ, تاتارستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.جاقسىباەۆ, بەرۋني اتىنداعى تاشكەنت تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەت­تانۋ جانە ساياساتتانۋ كافەدرا­سىنىڭ پروفەسسورى ا.كاححاروۆ, تۇركىمەن ەتنومادەني بىرلەستى­گى­نىڭ توراعاسى گ.انناكۋليەۆا, قا­زاق­ستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى ب.سۇلتانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋ­تا­تى ل.حوچيەۆا بۇگىنگى ازاماتتىق قوعامداعى تولەرانتتىلىق تاقى­رىبىندا باياندامالار جاساپ, الەمدە ۇلتارالىق قاقتىعىستار مەن ءدىني تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر بە­لەڭ العان تۇستا بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كور­سە­تىپ كەلە جاتقان قازاقستاندىق تولەرانتتىلىقتىڭ جارقىن ءۇل­گى­سىن ءسوز ەتىستى. فورۋم اياسىندا عالىمدار مەن قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ عىلىمي ساراپتا­ما­لىق كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «تولەرانتتىلىقتى قا­لىپتاستىرۋداعى ازاماتتىق قو­عام ينستيتۋتتارى», «باق ار­قىلى تولەرانتتىلىقتى ناسيحاتتاۋ», «تولەرانتتىلىق جانە ءما­دەني ارالۋاندىلىق», «تولە­رانت­­تىلىق – عىلىمي پايىمداۋ جانە تاجىريبە» تاقىرىپتا­رىن­دا بىرنەشە باعىتتىق پىكىر الماسۋ وتىرىستارى وتكىزىلدى. تولەرانتتىلىق تاقىرىبىن­داعى كەلەلى وتىرىس پەن پىكىر الماسۋلاردان كەيىن قاتىسۋشىلار ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستار اراسىنداعى كەلىسىمنىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ بىرلەسە جۇرگىزگەن عىلىمي زەرتتەۋلەرى ايقىنداعان ناتيجەسىن العا تارتا وتىرىپ, ازاماتتىق فورۋم­نىڭ قورىتىندى قارارىن قا­بىل­دادى. فورۋم قوناقتارى «سام­ۇرىق» ۇلتتار تەاترى جانە بەلگىلى ونەر قايراتكەرلەرى مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىل­دە­رى ۇيىمداستىرعان كونتسەرتتىك باعدارلامانى تاماشالادى. قانات ەسكەندىر, الماتى.