11 ماۋسىم, 2011

تالايدى تامساندىرعان تالدىقورعان...

1060 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن
الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى تالدىقورعان شاھارىنىڭ بۇگىنگى ءوسىپ-وركەندەۋى جايلى جۇرتشىلىق ءاردايىم جاقسى پىكىر ءبىلدىرىپ, ىقىلاسپەن ايتادى. بۇل تەگىن ەمەس. جىلدىڭ قاي ماۋسىمىندا بولسىن قايناعان تىرلىك پەن كوز قىزىقتىرار ءسان-سالتاناتىمەن ەرەكشەلەنەتىن ونىڭ ورتالىق كوشەلەرى دە اسا كورىكتى. اتاۋلارى دا كوڭىلگە قونىمدى. قازاقستان, تاۋەلسىزدىك, جەلتوقسان, ابىلايحان, ءباھادۇر باتىر قابانباي, قابىليسا جىراۋ, اباي, ءىلياس جانسۇگىروۆ, اقىن سارا تاعى باسقا ۇلتتىق شى­رايداعى ەسىمدەردى كورگەندە كوڭىل ريزا­شى­لىق­قا بولەنەدى. گۇلزار كومكەرگەن ءسان-سالتاناتى مەن تازالىعى دا كورگەن جاننىڭ مەيىرىن قاندىرادى. ارينە, ول ءۇشىن قىرۋار جۇمىس جاسالىپ, تىنىمسىز تىرلىكتىڭ تولاسسىز جالعاسىپ جاتقانى دا اقيقات. قالا تىزگىنىن قولىنا العانىنا از ۋاقىت وتكەن, ماماندىعى ينجەنەر قۇرىلىسشى, ءارى بىرەر اۋداندا باسشى قىز­مەت­تە بولعان ماحاببات بيگەلديەۆتەن بۇعان دەيىنگى اتقارىلعان جۇمىس پەن الداعى جوسپارلارى جايلى سۇراعان ەدىك. – ماحاببات سادۋاقاس ۇلى, قىزمەتى­ڭىز­گە ءاردايىم ساتتىلىك سەرىك بولسىن. گازەت وق­ىر­ماندارىنا قالانىڭ قازىرگى كەلبەتى جايلى اڭگىمەلەپ وتسەڭىز. – راحمەت. جاڭا قىزمەتتەگى مىندەتىمدى بىردەن شاھارمەن جانە تۇرعىنداردىڭ تى­نىس-تىرشىلىگىمەن تانىسۋ­دان باس­­تادىم. ەندى نەنى قولعا الۋ قاجەتتىگىن سارا­لا­دىم. كوپ جۇمىس جاسال­عا­نىن ءوزىڭىز دە بىلەسىز. ايتارىم, بۇعان دەيىن قالا اكىمى بولعان ءسا­كەن جىل­قايداروۆتىڭ ىسكەرلىگى مەن ۇيىمداستى­رۋشى­لىق قابى­لەتىنە ەرەكشە ريزا بول­دىم. جالپى, بىلىكتى كادر­لار شوعىرلانعان قالا اكىم­­دى­گى­نىڭ ۇجىمىمەن بىرگە ەلبا­سىنىڭ جولداۋ­ىندا­عى تاپ­سىرمالاردى, وبلىس اكىمىنىڭ العا قويعان مىندەتتەرىن ور­ىنداۋعا وسى­لاي كىرىسىپ كەتتىك. شاھاردىڭ ءساۋ­لەتى جاي­لى ايتۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. ال­داعى جوسپارلار مەن تياناعىن تەز ارادا كەلتىرەتىن ماسەلەلەر دە از ەمەس. وسىدان 10 جىل بۇرىن وبلىس ورتا­لى­عى­نا اينالعان تالدىقورعان قالاسى قاي جا­عى­نان بولسىن تۇرلەنە تۇسكەن, زامانا تالابىنا ساي تۇلەگەن. مۇنىڭ ءبارى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقا­سىندا مۇمكىن بولعان يگىلىكتەر ەكەنى داۋسىز. وتكەن جىلدار ىشىندە ەكونوميكاسى مەن الەۋ­مەتتىك جاعدايى جەدەل دامىپ, حا­لىق سانى وسكەن, جۇرتشىلىقتىڭ مادەني-تۇرمىستىق جاع­دايى الدەقايدا جاقسارعان. بارلىق جاعى­نان باسقا شاھارلارعا ۇقساماي­تىن ەرەكشەلىگىمەن دە قالا ءوز قوناقتارىن تامساندىرىپ, قۋانىشقا كەنەلتىپ كەلەدى. ءزاۋ­لىم عيماراتتار مەن جاسىل جەلەككە ور­انعان تالدىقورعاننىڭ كەسكىن-كەلبەتى, تى­نىس-ءتىر­شىلىگى جىل سايىن اجار­لانا ءتۇسىپ, ءوس­ىپ-وركەندەگەنى وسىنىڭ ءدا­لە­لى. سونىمەن قاتار, الەۋمەتتىك-ەكونومي­كا­لىق, مادەني دا­مۋى دا كۇن وتكەن سايىن قار­قىنداي تۇسۋدە. سوناۋ 2001 جىلى قالانى 115 مىڭ تۇرعىن مەكەندەسە, قازىر ولاردىڭ سانى 150 مىڭنىڭ ۇستىندە. – بارلىق قۇندىلىقتاردىڭ نەگىزى ەكو­نوميكاعا تاۋەلدى دەسەك, ونى وڭتايلى شەشۋ, ارينە, ينۆەستيتسيا تارتۋعا باي­لا­نىس­تى. بۇل ماسەلە جايلى قانداي جوسپار­لا­رىڭىز بار؟ – مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جول­داۋ­­ىندا ەكونوميكانى كوتەرۋ ءۇشىن وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمىن ۇلعايتۋ تاپ­سى­رىلدى. دەمەك, سالانى جەدەل دامى­تۋ­دىڭ نەگىزگى العى شارتى وندىرىستەگى ينۆەستيتسيا تيىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋمەن تىعىز باي­لا­نىستى. جاڭا عاسىردىڭ العاشقى جىلى قالا بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا 1423,7 ملن. تەڭگە قارجى تارتىلسا, 2010 جىلى تەك جاڭا ءوندىرىس ورىن­دارىن اشۋعا 20 ملرد. تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا باعىتتالىپتى. مۇنىڭ ءوزى جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلىپ, بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەردىڭ ەسەلەنۋىنە جول اشقان. سونىمەن بىرگە, اۋىل شارۋاشىلىعى سا­لا­سى مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دا­مىتۋعا دا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارىنشا ارتۋى شاھارداعى تىرلىككە وڭ اسەرىن تيگىزدى. اگرو­ونەركاسىپتە ءتورت ت ۇلىك مال باسى كو­بەيۋىمەن قاتار اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ ىسىندە دە ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتتى. قا­لادا 386 شارۋا قوجالىعى, 20 جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك پەن ءوندى­رىستىك كووپەراتيۆ, 5 مەملەكەتتىك اۋىل شا­رۋاشىلىعى كاسىپ­ور­نى بار. وتكەن جىلى ولار اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنىڭ ءونىم كولەمىن ەداۋىر ارتتىرىپ, ينتەنسيۆتى تەحنولوگيانى قولدانۋعا باسىمدىق بەرگەن. ناتيجەسىندە, 56 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندى­رۋ­شىگە 16900,0 مىڭ تەڭگە, 4 شارۋا قوجالى­عى­نا باق ءوسىرۋ ءۇشىن 2,2 ملن.تەڭگە سۋبسيديا بەرىلىپتى. ەت, ءسۇت, جۇمىرتقا, كوكونىس, جەمىس-جيدەك وندىرەتىن اۋىل شارۋا­شىلىعى قۇرى­لىمدارىنا دا مەملەكەتتىك ناقتى قولداۋ كورسەتىلگەن. قالادا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قاي­تا وڭدەۋمەن اينالىساتىن 77 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. وسى سالانى دامىتۋ ءۇشىن قايتا ءوڭ­دەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىنا كوشۋ مەن قۇرال-جابدىقتاردى جاڭارتۋ باس­تى مىندەت بو­­لىپ سانالادى. نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ با­عا­سىن تۇراقتاندىرۋ ماق­سا­تىندا قولعا ال­ىن­عان بۇل شارالار ناقتى ناتيجە بەرۋدە. تۇ­تىنۋشىلار «تالساي-ەت» كاسىپورنى مەن شا­عىن ناۋبايحانالاردا ءون­دىرىلگەن ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ تۇراقتى بو­لۋى ءۇشىن ناقتى جۇ­مىستارىن جالعاستىرۋدا. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەر­لىك سالاسىندا وندىرىلگەن ءونىم مەن كورسەتىلگەن قىزمەت ءوت­كەن مەرزىمدە بەس ەسەگە ارتىپ, 13 ملرد. تەڭگەنى قۇراپتى. بىرەر جىلدىڭ بەدەرىندە بىرنەشە شاعىن كاسىپ­ور­ىندار ءىس­كە قوسىلعان. وسىلاي­شا اتال­عان سالادان بيۋدجەتكە ءتۇس­كەن تولەم­دەر 1,5 ملرد. تەڭ­گەگە جەتكەن. بۇل سالادا 2001 جى­لى 8 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتسە, ولار­دىڭ سانى ەكى ەسەگە ارتقانىن جانە قالالىق­تاردىڭ تۇرمىسىنا كوپتەگەن يگىلىك اكەلگەنىن بايقاۋعا بولادى. ەكونوميكانىڭ لوكوموتيۆى سانالاتىن ءون­ەر­كا­سىپ سالاسىندا 21 ءىرى جانە ورتا كاسىپ­ورىندار جۇمىس ىستەپ تۇر. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ولار 26 290 ملن. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. دەمەك, ونەركاسىپتە ءونىم ءون­­دى­رۋ كولەمى 5 ەسەدەن اسقان. بۇگىنگى تاڭدا ءون­­دى­رىس وشاقتارى ءونىمنىڭ جاڭا, ەرەكشە سۇ­رانىس­قا يە تۇرلەرىن وندىرۋگە باعىتتالعان يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق باعىتپەن جۇ­مىس ىستەۋگە كوشكەن. قازىردىڭ وزىندە 66 كا­سىپورىن يسو حالىقارالىق ساپا سەرتيفي­كات­تارىنا يە بولعانىن ايتۋ كەرەك. – قۇندى قۇجاتتا ونەركاسىپتى دامىتۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىنە اي­رىق­شا نازار اۋدارىلعان. وسى تاپسىرمانىڭ ءبۇ­گىنگى ورىندالۋى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ – ەكونوميكانىڭ نەگىزى – ءوندىرىستى العا باستىرۋ ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا مەملە­كەت­تىڭ جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇ­مى­سىن توقتاتقان كاسىپورىنداردى قايتادان ىسكە قوسۋ مەن جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ جۇ­مىس­تارى قاتار جالعاسۋدا. مۇنداي اۋ­قىم­دى ىستەردى اتقارۋعا قىرۋار قارجى مەن ەڭبەك كۇ­شىن جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگى باسى اشىق اڭگىمە. ماسەلەن, بۇعان دەيىن 89 جاڭا ءوندىرىس ورنى اشىلىپ, مۇنىڭ ءوزى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇر­مىستىق جاعدايىنا وڭ اسەر ەتكەنى بايقالادى. قازىرگى كەزدە وسى ءوندىرىس وشاقتارىندا ەكى مىڭ­نان استام ادام ەڭ­بەكپەن قامتىلعان. ءاسى­رەسە, «قاينار اكب», «ينفراەنەرگو», «تەمىربەتون», «جەرسۋ پاۋ­ەر», «الاكول پلانت», «اسپمك-519», «تە­مىر-ەزكو», «گرانيتو پليۋس» سىندى ت.ب. ءىرى كاسىپورىنداردىڭ قالا­نىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋىنا قوس­قان ۇلەستەرى قوماقتى. ەكونوميكالىق كۇش-قۋات ارتقان سايىن ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارىپ, كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ كۇرمەۋى شەشىلەتىنى زاڭدىلىق. بيۋدجەتتىڭ باسىم بولىگى اتالمىش سالاعا با­عىت­تالعانىن قالالىقتار وڭ وزگەرىستەر ار­قى­لى كۇندەلىكتى ومىرلەرىنەن كورىپ وتىر. ءبىلىم مەن دەنساۋلىق سالاسى جايلى ايتسام, قالادا 29 مەكتەپ, 12 كوللەدج, 2 جوعارى وقۋ ورنى, سونداي-اق, 9 مەملەكەتتىك, 6 شاعىن ورتالىق جانە 8 جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەسى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى» شاكىرتتەردىڭ ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتى مەن باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلگىسىمەن جۇمىس جۇرگىزەتىنىن اتاپ ايتقان ورىندى. قالالىقتارعا 34 دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مەكەمەسى قىزمەت كورسەتىپ, حالىق­تىڭ ساپالى ەم الۋىنا بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان. وتكەن جىلى ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتا­رىنا 52,5 ملن. تەڭگەنىڭ ءدارى-دارمەگى تەگىن بەرىلدى. مۇنىڭ ءوزى دەنساۋلىققا دەگەن قامقور­لىقتىڭ ەداۋىر جاقسارعانىن كورسەتەدى. تالدىقورعاندا ەل نازارىن اۋداراتىن ءجا­نە ءبىر جاقسى جاڭالىق – حالىقتىق سالت-ءداس­تۇرىمىزدىڭ مايەگى سانالاتىن اق شاڭقان كيىز ۇيلەردىڭ كوشەلەردە كوپتەپ ورنالاسۋى, دەرتكە داۋا سارى قىمىز بەن شۇبات ساپىرعان ور­ىن­دار قالالىقتاردىڭ سۇيىكتى دەمالىس ورنىنا اينالعانى. قىمىزحانالاردىڭ ادام دەنساۋ­لىعى مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپ­تاس­تىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن دالەلدەۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. سونداي-اق, جىل وتكەن سايىن مادەنيەت جانە سپورت وشاقتارىنىڭ جۇمىس­تا­رى دا جاڭا مازمۇنمەن تولىعىپ, زامان تا­لابىنا ساي جاڭارىپ كەلەدى. وسكەلەڭ ۇر­پاق­تىڭ جىگەرلى, شىمىر بولىپ وسۋىنە يگى اسەرىن تيگىزەتىن بۇل ورىندار دا ەل يگىلىگىنىڭ ءبىر كورىنىسى. – ءۇي بولماي, كۇي بولمايدى دەگەن. ون­ىڭ ۇستىنە ءسىز قۇرىلىس مامانىسىز, مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدار­لاما­سىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى جايلى الداعى جوسپارلارىڭىز قانداي؟ – ەلباسىنىڭ العا قويعان باستى ماقسات­تا­رىنىڭ ءبىرى, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋگە باعىتتالعانى بەلگىلى. وسى ءۇردىس جىل­دارمەن جارىسىپ, تالدىقورعان قالا­سىندا دا جاراسىم تاۋىپ كەلدى. وتكەن ون جىل ىشىندە 225 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلىپتى. بۇل جاقسى كورسەتكىش. ال, 2008 – 2010 جىلدارعى مەملەكەتتىك تۇر­عىن ءۇي باعدارلاماسىمەن 475 پاتەرلى 14 كوپ قاباتتى ءۇي حالىق يگىلىگىنە جاراتىلىپتى. مۇ­نىڭ سىرتىندا كاسىپكەر­لەر مەن جەكە تۇر­عىندار دا تۇرعىن ءۇي قۇ­رىلىسىن جانداندى­رۋعا, شاھاردىڭ قاناتىن كەڭ جايۋىنا ىقپال ەتكەنىن كورەمىز. سونى­مەن قاتار, بوي كوتەرگەن جاڭا شاعىن اۋدان­دارداعى تۇرعىندارعا قا­جەت­تى الەۋمەتتىك تۇر­مىستىق جاعداي جاساۋ ماق­ساتىمەن ينجە­نەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جە­لى­لەر تارتىلىپ, قاجەتتى شارالاردىڭ تولىق قامتىلۋى قاراس­تىرىلعان. جىل سايىن ءما­دەني كوپشىلىك, ساۋلەتتى قۇرىلىس نىساندارى سالىنىپ, قالا بەينەسى بارىنشا اجارلانعان. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, سوڭعى جىلدارى پاي­دا­­لانۋعا بەرىلگەن ءتىل سارايى, دوستىق ءۇيى, سالا­ماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ماق­سا­تىن­داعى «جاستار» سپورت سارايى, جاڭا مەك­تەپتەر مەن بالاباقشالار قالاعا اي­رىق­شا ءسان بەرىپ, بولاشاعىنىڭ زور ەكەنىن دالەلدەپ تۇر. شاھاردا «ءۇش اتا» ەسكەرتكىشى سكۋلپتۋ­را­لىق كومپوزيتسياسىمەن ەرەكشەلەنەدى. سوناۋ XVII-XVIII عاسىر ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن, جوڭعارلارعا قارسى كۇرەستە ەرلىك پەن ەلدىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن تانىتقان ەسكەلدى بي, بالپىق بي جانە قابىليسا جىراۋداي تاريحي تۇلعالار تۇعىرتاستان لايىق ورنىن الدى. بۇل ەسكەرتكىش جاستاردى وتانسۇيگىشتىك قا­سي­ەتكە, ەل مەن جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە باۋليدى. تاۋەل­سىزدىك كوشەسىندە ءباھادۇر با­تىر قاراكەرەي قابانبايعا قويىلعان ەسكەرتكىش تە قالالىق­تاردىڭ اسقاق رۋحىن كوتەرسە, كۇي پاديشاسى نۇرعيسا مەن جىر سۇلەيى ءسۇيىنباي, اقىن سارا ەسكەرتكىشتەرى دە تال­دىقورعاندىقتاردىڭ مەرەيى دەۋگە بولادى. – وبلىس اكىمى اڭسار مۇساحانوۆتىڭ تاپ­سىر­ماسىمەن جۋىردا قالا مەن اۋىل باي­­لا­نىسىن نىعايتۋدىڭ تىڭ شارالارى قولعا الى­­نىپ, جىر الىبى جامبىل اۋد­ا­نىنىڭ جۇرت­شىلىعى تالدىقورعانعا كەلىپ قايت­قا­نىن ەستىدىك. ەندى وسى مادەني جۇزدەسۋدىڭ ءمان-ماعىناسىنا قىسقاشا توق­تالا كەتسەڭىز قايتەدى. – ءيا, اۋىل – ۇلتتىڭ التىن قۇرساعى, ءداس­تۇر-سالتىمىزدىڭ قاينار كوزى, دارىندى ازا­ماتتا­رىمىزدىڭ اسىل بەسىگى دەپ بىلەمىز. سون­دىقتان قازاق بالاسى قانشا جەردەن قالالىق بولعا­نىمەن, اۋىل دەگەندە ەت جۇرەگىن ءۇزىپ بەرۋگە شاق تۇراتىنى تابيعي زاڭدىلىق. ءبىز دە جەتىسۋ ولكەسىنىڭ جاۋھار القاسىنداي اسەم تالدىقورعان قالاسىن اۋىل رۋحىمەن ۇنەمى جاڭعىرتىپ تۇرۋدى ماقسات سانايمىز. سون­دىق­تان بيىل ۇلى جامبىلدىڭ تۋعانىنا 165 جىل تولۋى مەرەكەسى مەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيىنە وراي باتىرلار مەن اقىندار مەكەنىندەگى شىعارما­شى­لىق ادامدارىنىڭ ءبىر توبىن, ونەر ۇجىم­دارى مەن ەڭبەك جانە سوعىس ارداگەرلەرىن وبلىس ورتالىعىنداعى جاڭالىق­تار­مەن جاقىنىراق تانىسۋعا شاقىرعان بولا­تىن­بىز. الداعى ۋا­قىت­تا رۋحاني, مادەني جانە الەۋمەتتىك بايلانىس­تاردى ودان ءارى جالعاس­تىرا بەرەمىز. جامبىلدىق قوناقتارىمىز قالانىڭ ەڭ كورىكتى ورىندارىن ارالاپ, م.تىنىشباەۆ ات­ىنداعى وبلىستىق تاريحي ولكەتانۋ مۇرا­جاي­ىمەن, ءتىل سارايىندا تىلدەردى وقىتۋدىڭ جاع­دايىمەن, دوستىق ۇيىندە باۋىرلاس ۇلت­تار­دىڭ مادەنيەتىمەن جان-جاقتى تانىستى. «قۇلان­ساز» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءان-بي ءانسامبلى تارتىمدى كونتسەرتىن قويدى. شىعار­ما­شىلىق ونەر ادامدارى ءتۇرلى كەزدەسۋلەر وتكى­زىپ, وقىرماندارىمەن وي بولىسسە, قولونەر شەبەرلەرى ءوز كورمەلەرىن جايناتتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەكى جاق تا بۇل مادەني شارادان رۋحاني شۇعىلاعا بولەندى. اۋىل تىنىسىن سەزىنىپ جىگەرلەنگەن تال­دىقورعاندىقتار دا الداعى ۋاقىتتا جامبىل ەلىندە وسىنداي كەزدەسۋ ۇيىمداستىراتىن بولادى. قالا مادەنيەتىن ۋاقىت تالابىنا ساي دامىتۋ ءۇشىن بىزگە مۇنداي بايلانىستار اسا قاجەت. مۇمكىندىگىنشە وبلىس اۋماعىن­داعى وزگە دە وڭىرلەرمەن قارىم-قاتىناس جا­ساۋدى ىزدەنىسپەن جالعاستىرا بەرسەك دەيمىز. – تالدىقورعان قالاسى اسەم ءان مەن جاۋھار جىردىڭ ارقاۋىنا اينالعان. بۇل تەگىن ەمەس. شاھاردىڭ الداعى دامۋ جوس­پا­رىن كوزگە ەلەستەتىپ كورسەڭىز؟ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسى تۋرالى» جار­لىعىنا سايكەس, تالدىقورعان قالاسىنىڭ اۋما­­عىن 2015 جىلعا دەيىن دامىتۋ باع­دارلا­ماسى دايىندالعان. باس جوسپاردىڭ نەگىزىندە الداعى جىلدارداعى شاھار كەلبەتىنىڭ بۇدان دا تۇرلەنە تۇسەتىنىن كورەمىز. ماسەلەن, قالا­نىڭ شىعىس اۋدانىن يندۋستريالىق ايماققا, وڭتۇستىگىن ءون­ەركاسىپتىك نەگىزدەگى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكا­تسيا­لىق ينفراقۇرىلىمداردى دا­مى­تۋعا ارنالعان كەشەندى جوسپارلار قولعا الىناتىن بولادى. ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇرمايدى. قوعامنىڭ ءور­كەندەۋىمەن قاتار بارلىق سالانىڭ جەدەل قار­قىنمەن داميتىنى اقيقات. جاڭا ءوندىرىس ور­نى مەن جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىن­دار­دى جەتىلدىرۋ, كەڭەيتۋ جونىندە ونداعان جوبالار كەزەك كۇتىپ تۇر. مۇنى بىلاي قوي­عاندا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, كوممۋنالدىق, جالگەرلىك, نەسيەلىك ۇيلەر سالۋ جۇمىستارى جالعا­سىن تاپپاقشى. سوڭعى بەس جىلدا قاناتىن كەڭ جايعان قا­راتال شاعىن اۋدانىنىڭ بولاشاعى تىپتەن دە زور. ويتكەنى, وسى اتاۋداعى وزەننىڭ وڭ جاعا­لاۋىندا تۇرعىن اۋدان بوي كوتەرىپ, ەكونوميكا جانە بيزنەس كلاستى كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن مادەني وشاقتارىنىڭ قاتارى كو­بە­يەدى. شاھاردا بىرنەشە فۋتبول جانە ۆولەيبول الاڭدارى, تەننيس كورتى ءتارىزدى نى­سان­داردىڭ قۇرىلىستارىن باستاپ, ونى حالىق يگى­لىگىنە بەرۋ الداعى جوسپارلىق ماق­سات­تار­دىڭ ءبىرى ەكەنىن دە ايتا كەتسەم ارتىق بولماس. تالدىقورعاندىقتار ەل ومىرىندەگى ايتۋ­لى مەرەكەلەر مەن سالتاناتتاردان ەشقاشان شەت قالعان ەمەس. سوعان ساي كوشەلەردى كور­نەكى بەزەندىرۋ, گۇلزارلار جاساۋ, ساياباقتاردى لايىقتى دەمالىس ورنىنا اينالدىرۋ ماق­سا­تىندا ىزدەنىسپەن ەڭبەك ەتۋ قاجەت. ارقا توسىندەگى ەلى­مىزدىڭ جۇرەگى سانالاتىن اسەم استانانىڭ مەرەكەسى قارساڭىندا جوعارىدا اتالعان كوشە­لەردىڭ ءسان-سالتاناتىن ارتتى­رىپ, كوركەمدەۋ, ساۋلەتتەندىرۋ قولعا الى­نۋ­دا. شاعىن اۋدانداردا, مەكەمە, ۇجىمداردا, وقۋ ورىندارىندا «استانا – مەنىڭ ءومى­رىم­دە», «قازاقستاننىڭ باس قالاسى», «ءان مەن جىردىڭ ارقاۋى – استانا» ت.ب. تاقىرىپتار اياسىندا كەشتەر, دوڭگەلەك ۇستەل, جىر ءمۇ­شاي­رالارى وتكىزىلەتىن بولادى. – اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت. اڭگىمەلەسكەن كۇمىسجان بايجان. –––––––––––––– سۋرەتتە: قالا اكىمىنىڭ شا­ھار­­دىڭ باس جوسپارىمەن تانىسۋ ءساتى.
سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35