وسى ماقساتتا اقتاۋدا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگى جانە «اتامەكەن» ۇكپ قولداۋىمەن «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن دامىتۋ» تاقىرىبىندا ينۆەستيتسيالىق كەزدەسۋ ءوتتى. 60-تان استام قازاقستاندىق بيزنەس وكىلدەرى, بانكيرلەر, الەۋەتتى ينۆەستورلار, حالىقارالىق جانە قازاقستاندىق مۇناي كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى, قۇرال-جابدىقتار وندىرۋشىلەر, قىزمەت كورسەتۋ كومپانيالارىنىڭ, ينۆەستيتسيالىق قورلاردىڭ وكىلدەرى, بيزنەستىڭ نەگىزىن سالۋشىلار مەن يەلەرى قاتىسقان ەركىن فورماتتاعى باسقوسۋدا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن دامىتۋ, جاڭا يننوۆاتسيالىق, وزىق ءوندىرىس ورىندارى مەن جوبالار جاساقتاۋ, سونداي-اق ايماق ەكونوميكاسىنىڭ باسقا سەكتورلارىنداعى جاڭا ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەردى انىقتاۋ نەگىزگى ۇستانىم بولدى.
جۋىردا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايماققا جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, وبلىس الدىنا ناقتى مىندەتتەر, ەڭ الدىمەن ايماق ەكونوميكاسىنىڭ وڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن قويعانىن اتاپ كورسەتتى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ.
– ول ءۇشىن بىزدە بارلىق جاعداي بار. «اقتاۋ تەڭىز پورتى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا بىرنەشە ارتىقشىلىقتار مەن جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. وسى جىلدان باستاپ قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدارىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن يندۋستريالىق ايماق قۇرىلدى. ايماقتىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ جوبالارى مەن جالپى سوماسى 432,3 ملرد تەڭگەدەن استام «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا, – دەدى ول.
ماڭعىستاۋ ءوڭىرى – قۋاتتى ترانزيتتىك الەۋەتكە يە. بۇل وبلىس اۋماعىندا كولىكتىك-لوگيستيكالىق حابتى دامىتۋدى باستى باسىمدىق ەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. «ارقالىق-شۇباركول», «جەزقازعان-بەينەۋ» ءجانە «بورجاقتى-ەرساي» تەمىر جول جەلىلەرىن پايدالانۋعا بەرۋ, «قورعاس-شىعىس قاقپالارى» جانە «اقتاۋ تەڭىز پورتى» اەا ءوزارا تىعىز ءىس-ارەكەتىنىڭ ارقاسىندا ەۋروپا, يران جانە پارسى شىعاناعى ەلدەرى باعىتىندا ماڭعىستاۋ ارقىلى قىتايدان قازاقستانعا جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ جاڭا لوگيستيكالىق تىزبەگى جاساقتالۋدا.
ماڭعىستاۋدا سۋ ماسەلەسى – كونە ماسەلە. ونى شەشۋدىڭ ءبىردەن-ءبىر جولى تەڭىز سۋىن تۇشىتىپ پايدالانۋ بولماق. جىل سايىنعى حالىق سانىنىڭ ءوسۋى, يندۋستريالى, ينفراقۇرىلىمدىق جانە الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جىلدان-جىلعا سۋ تاپشىلىعىنىڭ ارتا تۇسۋىنە سوقتىرۋدا. ايماقتىڭ دامۋ قارقىنىن ەسەپكە الىپ بولجام جاساعاندا سۋ قاجەتتىلىگى 2020 جىلعا قاراي شامامەن تاۋلىگىنە 70 مىڭ تەكشە مەترگە جەتەدى دەلىنەدى. قازىرگى تاڭدا ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن شەت ەل ينۆەستورلارىنان تەڭىز سۋىن تۇشىتۋ بويىنشا جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ انىقتالعان مەرزىمى كورسەتىلگەن ناقتى ۇسىنىستار بار. ەگەر ايماقتا سۋ ماسەلەسى شەشىلسە, بۇل تالاي يگىلىكتىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول اشپاق. مىسالى, سۋ كولەمىن ارتتىرا وتىرىپ, ايماقتا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ الدىڭعى كەزەكتە ايتىلادى. ايماقتا بۇگىندە اگروونەركاسىپ كەشەنى بويىنشا 34 ملرد تەڭگە سوماسىنا 15 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا, ال تۋريستىك سالا بويىنشا ازىرگە نەگىزگى ءۇش باعىت باسىمدىققا يە. ءبىرىنشىسى ىشكى تۋريزم, دەمالىس ورىندارى مەن تەڭىز جاعالاۋى ينفراقۇرىلىمىنىڭ قۇرىلىسى, سونىڭ ىشىندە اقتاۋ قالاسىنىڭ جاعالاۋىن دامىتۋ بولسا, ەكىنشىسى – كاسپي جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەر اراسىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار مۇمكىندىكتەرىمەن تەڭىز جاعالاۋىنداعى ياحت-كلۋبتاردى دامىتۋ. بۇل ماقساتتا اقتاۋدىڭ سولتۇستىك جاعالاۋ ايماعىن زەرتتەۋ شارالارى جۇرگىزىلىپ, اقتاۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارى اياسىندا وسى اۋماقتا جەر ءبولۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. ال ءۇشىنشى باعىت – «كەندىرلى» جانە «اششىسور» تەرەڭ سۋلى شىعاناعى سەكىلدى ءىرى جوبالار ارقىلى حالىقارالىق تۋريزمدى دامىتۋ.
كاسپي تەڭىزىندە قولعا الىنىپ جاتقان ءىرى جوبالار ماڭعىستاۋدىڭ مۇمكىندىگىن اشا تۇسەدى. تەڭىزدەن كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن وندىرۋگە قاتىستى تەڭىز وپەراتسيالارى ءۇشىن مۇناي-سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ماڭعىستاۋ دالاسىنان جۇزەگە اسىرىلادى. سول سەبەپتى تەڭىز پورتتارىن كەڭەيتۋ مەن دامىتۋ جۇمىستارى بارىنشا ماڭىزدى.
– كاسپي ارقىلى جۇرگىزىلەتىن بارلىق ترانزيتتىك جانە ساۋدا وپەراتسيالارى جانە تەڭىز مۇناي-گاز جوبالارىنا قىزمەت كورسەتۋ اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز پورتى, باۋتينو پورتى جانە قۇرىق پورتىنداعى پارومدىق كەشەن ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سوندىقتان, مەن سىزدەردى بۇل جوبالارعا قاتىسۋشى عانا ەمەس, ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تارتۋعا كومەكتەسۋگە جانە قولداۋعا شاقىرامىن, – دەدى ايماق باسشىسى ءوز سوزىندە.
ينۆەستيتسيالىق شارا اياسىندا قوناقتارعا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ وندىرىستىك الاڭدارى تانىستىرىلدى. ايماقتىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى نەگىزىندە 11 قازاقستاندىق بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرى ماڭعىستاۋ وبلىسى ءۇشىن ناقتى ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. ولاردىڭ اراسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن دامىتۋ, ينۆەستيتسيالىق جانە يننوۆاتسيالىق دامۋ «جاڭعىرۋ 3.0» جاڭا باعدارلاماسىن ءجۇزەگە اسىرۋ اياسىندا استانا قالاسىنىڭ جوباسى ۇلگىسىندەگى «Smart City-اقىلدى قالا» جوباسى, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ كاسىپورىندارىندا ەنەرگيانىڭ جۇمسالۋىن ءتومەندەتۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ, ينجەنەرلىك جۇيەنى اۆتوماتتاندىرۋ مەن ديسپەتچەرلەندىرۋ ارقىلى عيماراتتىڭ ەنەرگوتيىمدىلىگىن كوتەرۋ, اقپاسۋدى بيولوگيالىق تازالاۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق شەشىم مەن تەحنولوگيا, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ەلەكتروندى كوممەرتسيانى دامىتۋ, استانا قالاسىنداعى «SchoolBus» كومپانياسىنىڭ ۇلگىسىندە بالالاردى قاۋىپسىز تاسىمالداۋ, جوعارى ءجانە جوعارى بىلىمنەن كەيىنگى ايماقارالىق دامۋ تاقىرىپتارى بولدى.
ناقتى جۇمىس الاڭىنا اينالىپ, مازمۇندى جوبالار مەن ۇسىنىستار ايتىلعان كەڭەس ناتيجەسىندە ايماقتىڭ ەكونوميكالىق دامۋ باعىتتارىن ايقىندايتىن جاڭا يدەيالار ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس «كاسپي» تەحنولوگيالىق دامۋ ورتالىعى» قۇرىلاتىن بولدى. سونداي-اق, جۇلدە قورى قوماقتى «ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جوبا», «ۇزدىك وتباسى بيزنەسى», «ۇزدىك جاسىل ايماق», «تەحنولوگيانى دامىتۋ بويىنشا ۇزدىك مەتسەنات», «ۇزدىك تاعام» جانە تاعى باسقا سايىستار ۇيىمداستىرىلماق. وڭىردە تەڭىز, قۇرىلىس, اگروونەركاسىپ, تۋريزم جانە تەحنولوگيالىق سالالاردا ماماندار تاپشى. ە.توعجانوۆ ءتيىستى قىزمەتكەرلەرگە ايماققا قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا قازاقستاننىڭ جانە تمد ەلدەرىنىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا جاستار مەن دارىندى تۇلەكتەرگە 50 گرانت تاعايىنداۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى.
ينۆەستيتسيا تارتۋعا ارنالعان جيىن ءىرى قازاقستاندىق كومپانيالار مەن قاۋىمداستىقتار اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋمەن تۇيىندەلدى. ول ءوز كەزەگىندە ماڭعىستاۋ ايماعىنىڭ ەكونوميكاسىنا وتاندىق ينۆەستورلاردى تارتۋعا, جاڭا ءوندىرىس ورىندارى مەن جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
