مازاسىز جۇرەك يەسى

تاۋلى اۋدان تالعار ءماس­لي­حا­تى­نىڭ حاتشىسى رايا ىدى­ر­اليەۆانى ءبىرتالاي ۋاقىتتان بەرى بىلەمىن. سول بىلگەن جىل­دا­رىم­دا بۇل كىسى ەل گازەتى «ەگەمەندى» ۇزبەي وقىپ, اركەز جا­زىلۋ ناۋقاندارىندا جاناشىر بو­لۋدان جازباي كەلەدى. ارينە, بۇل القيسسانىڭ سىرالعىسى عا­نا. ايتايىن دەگەنىم, رايا مۇ­سا­قىزىنىڭ بويىنان ءاربىر ۋ­ا­قىت­تا تاۋ مىنەزدى تازا قاسيەتتەردى بايقاپ, ءتانتى بوپ جۇرەتىنىمىز. مەن عانا ەمەس, جالپى ەل. سو­نىڭ ىشىندە ۇساقشىلدىققا بوي ۇرمايتىن ەر كوڭىلدى دەگدارلىعى مەن قاي نارسەدە بولسىن ساليقا سابىرمەن استاسقان تاباندى­لى­عى ەرەكشە. ەر ازاماتتىڭ قيىن جۇگىن كوتەرىپ, ۇنەمى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قاپىل شەپتەرىندە ءجۇ­­رەتىن وسىناۋ قاجىرلى قاي­راتكەر زامانداستىڭ ماعان كەيدە ىستىق-سۋىققا بىردەي ءتوزىمدى, ءاردايىم سۇيكىمدىلىگىن ساقتاي­تىن تاۋ­گۇ­لىن­­­دەي بولىپ كورىنەتىنى بار. وسى تاۋگۇل تاعىلىم بالا­لىق شاقتىڭ بال سۋرەتتەرىن دە ۇمىتتىرمايدى, ايالى الاقاندار­دى, قامقور ادامداردى جادىنان وشىرمەيدى. اسىرەسە, «مەنىڭ جال­­عىز رايام جۇرتتىڭ 10 ۇلىنا تا­تي­دى» دەپ قام كوڭىلىن قام­شى­لاي ءوسىرىپ وتىراتىن اكەسى مۇسا. الاتاۋ باۋرايى, جامبىل اۋدا­نى­نىڭ امانكەلدى اۋىلىنداعى مەكتەپكە قولىنان جەتەلەپ ءبىرىنشى سىنىپقا اپارىپ كىرگىزەتىن ۇلكەن اتاسى ناقىسبەك. ءارىپ تا­نىت­قان, الىپپە اشتىرعان ال­عاش­قى ۇستازى ىبىرايىم. ءبارى ەسىندە, ساعىنىشىنىڭ بەسىگىندە. تاۋ مىنەزدى تاعىلىمدار مەكەنى تالعارمەن دە تاعدىرى بالا كۇننەن جىمداسىپ بىرگە ءورىلدى. پارتيا-كەڭەس قىزمەتىنىڭ ارداگەرى, سول ۋاقىتتا تالعار قالاتكوم توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ جۇرگەن اكەسىنىڭ قارىنداسى نۇر­حان تاتەسىنىڭ ۇيىنە كانيكۋلداردا قىدىرىپ كەلەدى. جەزدەسى ەستاي تىنىبەكوۆ بوكستان كسرو سپورت شەبەرى, رەسپۋبليكانىڭ ەڭ­بەك ءسىڭىر­گەن جاتتىقتى­رۋ­شى­سى. بىردە سول ۇيگە ورىس كىسىلەر كەلىپ تاق­تاي ءتۇسىرىپ, بىردەڭە دەپ سويلەپ جاتسا, كاكەن دەگەن ۇلكەن اجەسى: «نە ايتىپ جاتىر؟» دەپ سۇ­راي­تىن كورىنەدى. كوزىن اش­قا­لى قا­زاقتان باسقا ەشكىمدى كور­مە­گەن رايا دا تۇك تۇسىنبەگەن. سودان كا­كەن اجە كەشكە جۇمىستان ەستاي مەن نۇرحان كەلگەسىن: «مى­نا رايانى تالعارعا الىپ ءتار­بيە­لەپ, وقىتىڭدار. ورىس­شا ءۇي­رەن­سىن» دەپ تۇيگەن ويىن ايتادى. تال­­عاردا وقۋعا رايا دا قۇشتار, بۇل شەشىمدى سالەمشىدەن ەستىگەن مۇسا وتاعاسى دا قارسى بول­ماپتى. ءسويتىپ, جاس قىز بولاشا­عى­نىڭ جاڭا ارناسى اشىلادى. ال­تىن­شى سىنىپتان باستاپ, مەيىرىمىن اياماعان نۇرحان اپكەسىنىڭ قو­ل­ىندا, س.سەيفۋللين اتىن­دا­عى №2 قازاق ورتا مەكتەبىندە وقىپ, ونى 1968 جىلى كۇمىس مەدالمەن ءبىتىرىپ شىعىپ ەدى. سول تۇستا ۇلا­عاتتى پەداگوگ ۇستاز ابەن ءومىر­اليەۆ دي­رەك­تور بولىپ تۇرعان بۇل مەكتەپ رەسپۋب­ليكاداعى تاڭ­داۋلى ءبى­لىم وردا­لارىنىڭ بىرىنەن سا­نالاتىن. تاۋعا ءتان قاسيەتتەردىڭ ءبىرى قايسارلىق پەن تاباندىلىق بولسا, وسىلار مەكتەپ بىتىرگەن كەزدە رايانىڭ بويىنان تابىلدى. ولاي دەۋگە سەبەپ سول, مەكتەپ التىن مەدالعا ۇكىلەگەن بۇعان ويلا­ما­عان جەردەن فيزيكا مۇعالىمى اۋىزشا ەمتيحاندا ءۇش قويىپ جىبەرگەنى. سىنىپتا شاتاق شىقتى. وقۋشىلار: «ءبىزدىڭ رايا ءۇش الۋى مۇمكىن ەمەس, بۇل قاساقانا قو­يىل­عان باعا» دەيدى. سودان بۇل ىسكە قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىر­گەن قارت مۇعالىم, ماتەماتيك وتەل­باي نۇرتازين تاياعىن تا­قىل­داتىپ كەلىپ ارالاسىپ, الگى ۇشتىك تورتكە تۇزەتىلگەن. بىراق, باعا تۇزەتىلگەنمەن, تاعدىردا سونىڭ ءىزى قالدى. بۇعان دەيىن مەديتسينا ينستيتۋتىنا بارامىن دەپ جۇرگەن رايا ەندى قىرسىعىپ, فيزيكادان ەمتيحان تاپسىراتىن ينستيتۋتقا تۇسەمىن دەپ وتىرىپ الدى. «كەلەشەگى زور نارحوزعا بار­ساڭشى, ايتپەسە, ماتە­ما­تي­كا­عا بار, ساعاتى كوپ. فيزيكانىڭ ساعاتى از, قيىن بولادى» دەپ ۇگىت­تەگەن تاتە-جەزدەسىنە نامىس­شىل رايا كونبەدى. سونداعىسى – كامەلەتتىك اتتەستات الار ەمتيحاندا وزىنە قيانات جاسالعانىن, فيزيكادان ءبىلىمى بەس ەكەنىن ءدا­لەلدەپ شىعۋ. اقىرى ايتقا­نى­نان قايتپاي, قۇجاتتارىن قىز­دار پە­داگوگيكالىق ينستيتۋتى­نىڭ فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋل­تەتى­نىڭ في­زيكا بولىمىنە تاپسىردى. فيزيكادان العاشقى ەمتي­حان­دى تاپسىرعان كۇنى ءالى ەسىندە. ەمتيحان الۋشى «ءبىلىمىڭ جاقسى ەكەن» دەپ 5 قويدى. ءوز پىكىرىنىڭ دۇ­­رىستىعىن دالەلدەگەنىنە سون­دا­­عى قۋانعانى-اي. تەز ۇيگە قاي­تايىن دەپ گوگولدىڭ بويىنداعى تروللەيبۋس ايالداماسىنا كەلسە, سول جەردە مۇنى كۇتىپ, قولىندا گۇل­­شوعى بار, نۇرحان تاتەسى وتىر. – ە, مەن سەنىڭ 5 الاتىنىڭدى ءبى­لەم عوي. قاجىرلى بولسىن, شي­راسىن دەپ بىرگە كەلمەپ ەدىم. ەندى سەن 5 العاندا, ۇيگە تاكسيمەن بارايىق, – دەپ, تاتەسى ەكەۋى تالعارعا تاكسيلەتىپ تارتقان سوندا. رايا الابۇرتىپ, ەمتيحاندى قالاي تاپسىرعانىن ايتىپ اۋزى جابىلمايدى. جولشىباي وتىرعان ەكى ورىس قازاقشا سويلەگەنىن ۇناتپاي نارازىلىق ءبىلدىرىپ ەدى, تاتەسى: «نە حوتيتە, نە سلۋشايتە!» دەپ تويتارىپ تاستادى. ۇيگە كەلسە, اجەسى ءبىر قازان ەت اسىپ قو­يىپتى. ەستاي اعا كىرەر-كىرمەستەن 5 تال بارشىنگۇل ۇسىندى. وسىلاي تۇسكەن قىزدار ينس­تي­تۋتىن 1972 جىلى ويداعىداي ءبىتىرىپ, تالعارداعى ءوزىنىڭ التىن ۇيا مەك­تەبىنە جاس مامان, فيزيكا ءپا­نىنىڭ مۇعالىمى بولىپ قايتىپ ورال­دى. ءدايىم ۇيىمداس­تىرۋ­شى­لىق قابىلەتىمەن كوزگە ءتۇسىپ قالا بەرەتىن رايانى مۇعالىمدەر كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى, ودان كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى ەتىپ سايلاسىن. ۇلگىلى جاس ۇستاز رەتىندە پارتيا قاتارىنا وتۋگە لا­يىقتى دەپ تانىلسىن. ودان مەكتەپ پارتيا ۇيىمىنىڭ حاتشى­لى­عىنا سايلانسىن. سول كەزدەردەگى بەدەلدى مەكتەپ ديرەكتورلارى مۇ­قا­تاي قويسارين, اۋەلباي ساتباەۆ اعالارى دا جاسسىنباي, جاقسىلىق ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولۋىنا اركەز قايراپ سالىپ, سەنىم ارتىپ وتىرۋ­شى ەدى. سول ابزال سەنىمنىڭ ءبىر كو­رىنىسى بولار, رايا مۇسا­قىزىن 1979 جىلى وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەتىپ, موينىنا جاۋاپتى مىندەت جۇكتەدى. وسى اۋدان ورتالىعىنداعى جال­عىز قازاق مەكتەبىنىڭ جا­نىن­داع­ى ينتەرناتتا اتىراپتاعى مال­شى, شوپانداردىڭ, شالعاي اۋىل­دار­دىڭ بالالارى جاتىپ وقيتىن. بىراق ينتەرنات ءۇيى كورەر كوزگە قوراش, قاۋ­ساعان ەسكى, ەدەنى بەتون, قىستا قان­شا جاقسا دا جىلى­ماي­تىن سۋىق, اسحاناسى بولەك بولا­تىن. قاراكوز بالالاردىڭ وسىن­داي جاعدايسىز­دىق­تا جاتىپ وقي­تى­نىنا باسقا ءارىپ­تەستەرىمەن بىرگە رايا مۇسا­قى­زى­نىڭ دا جانى اۋىردى. سودان ءبىر كۇنى تاۋەكەلگە بەل بايلاپ, وبلىس­تىق پارتيا كو­مي­تەتىنىڭ حاتشىسى زاۋرە قادىر­وۆا­نىڭ قابىلداۋىنا كىرىپ, وسى قيىن جاعدايدى, شو­پانداردىڭ با­لا­لارىن وقىتۋداعى جايسىز­دىق­تى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن جا­سىر­ماي ايتىپ بەردى. زاۋرە ءجۇ­سىپق­ىزى بۇل جايدى ورتالىق كو­مي­تەتتىڭ ۇلتجاندى حاتشىسى وزبە­ك­الى جانىبەكوۆكە جەتكىزەدى. بۇل ەكى ورتادا رايا مۇساقىزىنىڭ ءوزى اۋاتكوم توراعاسىنىڭ ورىنبا­سارى بوپ ءوسىپ كەتكەن ساتباەۆتىڭ ورنىنا مەكتەپ ديرەكتورى قىز­مەتى­نە تاعا­يىندالادى. وسى كەزدە وزاعاڭ تال­عار­داعى جالعىز قازاق مەكتەبىنىڭ, ونىڭ ينتەرناتىندا تۇرىپ وقىپ جاتقان بالالاردىڭ جاعدايىن ءوز كوزىمەن كورمەكشى بولادى. ول كىسى كەلىپ جاعدايعا قانىققاسىن 3 قاباتتى ينتەرنات ءۇيى كوپ ۇزاتپاي سالىنىپ, جيھاز-مۇلكىمەن قوسا جارقىراتىپ پاي­دالانۋعا بەرىلەدى. اسحاناسى, اكت زالى, اجەتحاناسى مەن سۋسەبەزگىسى – ءبارى ىشىندە. وسى 320 ورىندىق تاماشا عيماراتتىڭ سالىنۋىنا ءسويتىپ رايا مۇسا­قى­زىنىڭ ماسە­لەنى قوزعاۋ ارقىلى تىكەلەي سەبەپ-سەپتىگى ءتيىپ ەدى دەسەك, ارتىق بولماس. تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن تال­عار­داعى وسى س.سەيفۋللين اتىن­داعى №2 قازاق ورتا مەكتەبىندە 500-ءدىڭ ۇستىندە عانا بالا وقىسا, قازىردە مۇنداعى وقۋشىلار كونتينگەنتى 1500-گە جەتكەن. رايا مۇسا­قىزىنىڭ قولقالاۋىمەن قا­زاق­تىڭ ءبىرتۋار ازاماتى وزاعاڭ سال­دىرعان عيمارات وسى­لاي­شا حالىق يگىلىگىنە, ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭىن ءتار­بيەلەۋگە قىزمەت ەتىپ تۇرعانى كو­ڭىل­دى ءسۇ­يىندىرگەندەي. وسىنداي ىسكەر مەكتەپ دي­رەك­تورىن 1993 جىلى جامبىل اۋدا­نى­نىڭ تۇڭعىش اكىمى ءجۇسىپالى نوكەتاەۆ ءبىلىم ءبولىمىنىڭ مەڭ­گەرۋ­شىلىگىن قالاپ العانىنا تاڭ­دانۋ­عا بولماس. ول ءبىر وتپەلى كە­زەڭ­نىڭ قيىندىعى القىمنان ال­عان, مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى 4-5 ايلاپ كەشىكتىرىلگەن كەمشىن ۋاقىت بولاتىن. سوعان قاراماستان, جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ ىسىندە ىركىلىس بولماۋىنا كۇش سالىندى. ۇستاز­دار قاۋىمى سول الماعايىپ شاقتا ۇلاعات بيىگىنەن كورىنگەنىن رايا مۇساقىزى قازىر العىسكەر سەزىممەن ەسكە الادى. قاستەك اۋىلىندا جاڭا مەكتەپ اشىلۋىنىڭ سالتا­نا­تىنا 31 تامىزدا ەلباسىنىڭ زا­يىبى سارا الپىسقىزىنىڭ كەلۋى سول قيىن جىلدىڭ جاندى جادى­رات­قان, جاقسىلىققا جىگەرلەندىرگەن جارقىن وقيعاسى بولىپ ەدى. ءبىر جىلدان كەيىن اۋداندىق ءماسليحات حاتشىلىعىنا ءبىر­اۋىز­دان سايلانعان رايا مۇساقىزى ەل ءومىرىنىڭ قىم-قۋىت تىنىس-ءتىرشى­لىگىنە دەندەپ ارالاستى. اسىرەسە, جىر الىبى جامبىلدىڭ تويلارى تۇسىندا دەپۋتاتتارعا باس بولىپ, وسى ماڭىزدى جيىن-شارالاردىڭ جوعارى دەڭگەي-دارەجەدە وتۋىنە جاتپاي-تۇرماي ۇلەس قوستى. وسى كەزدەردە ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ ءجيى-ءجيى ات ءىزىن سالۋىنا بايلانىستى مارتەبەلى مەي­ماندى قارسى الىپ, كۇتۋ شا­را­لارىنىڭ باسى-قاسىنداعى تىكەلەي ۇيىمداستىرۋشىسى بولىپ, وسىن­داي جاۋاپتى سىننان ءمۇدىر­مەي وتە ءبىلدى. جامبىل «مەنىڭ ءپىرىم ءسۇيىن­باي» دەگەن عوي. سول سەبەپتەن دە جاكەڭنىڭ تويىنان بىرنەشە كۇن بۇرىن اۋەلى ءسۇيىنبايدىڭ مۋزەيى اشى­لىپ, ونى كورۋگە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەلەدى. باسشىلار حا­لىق­تى ەلباسىعا جولاتا قوي­ماي­دى. مۋ­زەيدى كورىپ كوڭىلى تولىپ شىق­قان نۇراعاڭ الىستا تۇرعان ەلدى بايقاپ: «انا كىسىلەر مەنىڭ قا­سى­ما نەگە كەلمەيدى؟» دەپ سۇ­راي­دى. بىرەۋ تۇرىپ: «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءوزى­ڭىز­دىڭ ۋاقىتىڭىز تىعىز عوي. سون­دىق­تان, ەلمەن كەزدەسۋ قاجەت بولار ما ەكەن دەپ ويلاپ ەدىك» دەسە, ەل­باسى: «جوق, ولاي بولمايدى. قانە, شاقىرىڭ­دار» دەپ انادايدا ءيىرىلىپ تۇرعان جۇرتتى ءوزى قول بۇلعاپ شا­قىرادى. حالىق ءاپ-ساتتە بوگەن­نەن بوسات­قان سۋداي لاقىلداپ كەلىپ قا­لادى. قاريالار نۇرەكەڭدەي ەل پەر­زەنتى­نىڭ قولىن الىپ امانداسىپ, جۇزدەرىنەن نۇرى تاسىپ قۋانىپ, ءاپ-ساتتە ارقا-جارقا بولىپ: «اي­نالايىن, جارىعىم-اي, امان بول­شى, امان ءجۇرشى!» دەسىپ اق تىلەكتەرىن ايتادى. ابىر-سابىر باسىل­عاسىن ەلباسى: – اۋىلعا كەلگەسىن, سىزدەردەن ەندى ءبىر جايدى سۇرايىن. باۋىر­لارىم­سىز عوي. ماعان تەك شىن­دىق­تى ايتىڭىزدار. مەن ءبىر اڭگى­مە ەستىدىم. «حالىق اشىعىپ, كەبەك جەپ جاتقاندا مىناداي توي­دىڭ قاجەتى قانشا؟» دەگەن ءسوز تا­راپ­تى. سول جاعداي راس پا؟ – دەيدى. جۇرت تىم-تىرىس. سوندا قاس­تەكتە ءومىر بويى مۇعالىم بولعان ءبىر ارداگەر اقساقال ايتادى: – اينالايىن, نۇرەكەم, باۋى­رىم! سونداي ءبىر وتىرىك ايتىلعان سوزدەرگە بولا جۇرەگىڭ اۋىرىپ, كوڭىلىڭ بۇزىلماسىن. كەبەك جەيدى دەگەن ول بەكەر ءسوز. قۇدايعا ءشۇ­كىر, ءبارىمىزدىڭ جاعدايىمىز جاق­سى. باۋىرىمىز ءبۇتىن, باسىمىز امان. ءوزىڭ تاۋەلسىزدىكتى الىپ بەرىپ وتىرسىڭ. ەندى سول تاۋەلسىز قا­زاقستانىڭدى جەر-دۇنيەگە اباي, جامبىل اتالارىڭ ارقىلى, سونداي ۇلىلاردىڭ تويلارى ارقىلى تا­نىستىرىپ, تانىتىپ وتىرعان ءوزىڭ­نەن اينالايىق. امان بول, جارى­عىم. قاڭقۋ سوزدەرگە قاباعىڭ شىتىلماي, ەلىڭدى باسقارا بەر! وسىلاي دەپ اقساقال ەلباسىعا باتا بەرەدى. ول كىسى دە تولقيدى. جۇرت جادىراپ قالادى. كەيىنىرەك سەرىك ۇمبەتوۆ رايا مۇساقىزىنا مىنا ءبىر جايدى ايتادى. ءما­شي­نە­گە وتىرعاسىن نۇرەكەڭ بىرازعا دەيىن ۇندەمەپتى. ۇزىناعاش تۇ­سىندا قاراكوتەرمە دەگەن جەرگە كەلگەندە: «سەرىك, قاراشى انە, ەل قانداي باتا بەرىپ, تىلەۋىمىزدى تىلەپ وتىر. بىراق سەن بايقادىڭ با, انا باتا بەرگەن اعانىڭ دا ءوڭى جۇدەۋ عوي. سويتە تۇرا جاعداي ايتپاي, ءبىزدىڭ تىلەۋىمىزدى تىلەيدى. وسىنداي حالىق ءۇشىن جانىڭدى سالىپ, ەش ايانباي جۇمىس ىستەۋ كەرەك قوي, – دەپ ەلباسىنىڭ كوڭىلى بوساپتى. «وسىنداي حالىق ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ كەرەك قوي» دەگەن ەلباسى ءسو­زىن ەستىگەندە كوڭىلى جۇيرىك رايا مۇ­ساقىزى دا تولقىعان, شىن ءجۇ­رەك­تەن شىققان سول شىنايى ءسوز­دەردى وزىنە ايتىلعانداي قابىل­داعان, ءماس­ليحاتتىڭ بەتىن حالىققا بارىن­شا بۇرۋعا تىرىسقان. ال, سول جولى قىرعىز, وزبەك, قازاق پرەزيدەنتتەرى تۇسكەن قازاق ءۇيدى تىگۋدىڭ, ونداعى بارلىق كىسى كۇ­تۋ­دىڭ جابدىق-قىز­مەتىنىڭ قۇر­مەتىن دە, جاۋاپكەرشىلىگىن دە ءوزى ەنشىلەپ, ابىرويمەن اتقارىپ شىق­قان. ءتورت جىلدان كەيىن قاراساي بابانىڭ تويىندا دا سولاي بول­دى. قىرعىزستان پرەزيدەنتى ا.اقاەۆتى قارسى العاندا گۇل شوقتارىن رايا مۇساقىزى ۇسىن­دى. «پرەزيدەنتتەردى قارسى الىپ, قاراساي بابامىزدىڭ ەسكەرتكىشىن اشىپ جاتقان سەن ەكەۋمىز باقىتتىمىز عوي, رايا» دەگەن سون­داعى سەرىك ابىكەن­ ۇلى­نىڭ ءسوزىن­دە دە كوپ ماعىنا بار ەدى. جەتى جىلدان كەيىن رايا مۇ­سا­قىزى تالعارعا قايتىپ ورال­دى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى بو­لىپ. يدەولوگيالىق جۇمىس­تار­دىڭ تىزگىنىن ۇستادى. الەۋ­مەت­تىك سالا, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, سپورتتا باسشىلىقتىڭ جاڭا ءما­نەرى بىردەن بايقالعان. وسى كەزدە اۋدانداعى المەرەك, جاڭالىق, جالعامىس, ەركىن, بىرلىك, بەساعاش اۋىلدارىندا جاڭا مەكتەپتەر بوي كوتەردى. كەڭدالا مەن المالىق اۋىلدارىندا ەسكى بالاباقشالار جوندەلىپ, ەسىكتەرىن مەكتەپ رەتىندە ايقارا اشتى. بۇل ماقساتقا وبلىستان اقشا بولىنۋىنە قول جەتكىزگەن رايا مۇساقىزى بولاتىن. البەتتە, تالعار كەزەڭىندەگى جەمىستى ەڭبەكتىڭ جاقسى مىسال­دارى جەتىپ ارتىلادى. ءبىز سونىڭ ءوزىمىز كوزبەن كورگەن ءبىر-ەكەۋىنە عانا توقتالايىق. رايا مۇساقىزى جاڭا قىزمەتكە كەلگەن كەزدە ال­دىنان ءبىر پروبلەما شىققان. تال­عار مەن پانفيلوۆتاعى 2 مۋ­زىكالىق مەكتەپ جانە وقۋ-ءوندى­رىستىك كومبيناتى مەكەمە رەتىندەگى تىزبەدەن شىعارىلىپ, سالىق تولەۋ قۇقىعىنان ايىرىلىپ, جا­بىلعالى تۇر ەكەن. ولار ج­ا­بىلسا, قانشاما مۇعالىم جۇمىس­سىز قالماق, وقۋشىلاردىڭ كا­سىپتىك ءبىلىم الۋىنا ورنى تولماس نۇقسان كەلمەك. عيماراتتارى جەكەشەلەنىپ, الدەبىرەۋلەر مايشەلپەككە كە­نەلمەك. اۋدان اكىمى كەنجەبەك ومارباەۆپەن اقىلد­ا­سىپ ەدى, كەن­جەكەڭ: «ويپىرماي, مۇنى قالاي شەشسەك ەكەن؟ ءوزىڭ ءبىر رەتىن تاپساڭشى» دەپ الا­قا­نىن ۋقالا­دى. ءىستى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە تاس­تا­عانى. سودان رايا مۇساقىزى وب­لىس­تىق ادىلەت باس­قار­ماسىمەن سويلەسىپ, قانشاما ماشاقاتپەن اتال­عان مەكەمەلەر­دىڭ زاڭدى تۇل­عا رەتىندەگى قۇقىق­تارىن قاي­تارىپ الىپ ەدى. ءالى كۇنگە دەيىن العىسقا كەنەلىپ, ىڭ-شىڭسىز تا­بىس­تى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان وسىناۋ مۋزىكا مەكتەپتەرىن, وقۋ-ءون­دىرىس­تىك كومبي­نا­تىن سوندا قۇتقارىپ قالعان رايا مۇساقىزى ەكەندىگىن بىلەتىندەر نەكەن-ساياق. بىراق ول كىسى ءۇشىن ماسەلە ەڭبەگىن ەلدىڭ بىلگەنىندە ەمەس, ماسەلە – ورتاق يگىلىككە تيتتەي دە بولسا پايداسى تيگەندىگىندە. تۇياق ەسحوجينا اپاي اشقان «نۇر» وتباسى­لىق بالالار ۇيىنە بۇرىنعى بالا­باقشا عيما­را­تىن الىپ بەرۋدە دە قارلىعاش قا­ناتى­مەن سۋ سەپكەندەي شارا­پاتى بولعانىن بىلەمىز. باۋىرجان مو­مىش ۇلى, تۇ­رار رىس­قۇلوۆ سىندى ءبىرتۋار­لار­عا بايلانىستى ءىس-شارا­لار, «اق­بيداي» سپارتا­كيا­داسى, ەلباسى جولداۋلارىن ناسيحاتتاۋ, پرەزي­دەنت­تىڭ سارابدال ساياساتىن حا­لىق­قا جەتكىزۋ تۇرعىسىنداعى ەسەپسىز كوپ جۇمىستاردى ءجۇر­گىزۋ­دە دە وزىندىك قولتاڭباسىمەن تا­نىلدى. وبلىستىق رەيتينگتە تال­عار اكىمدىگى ۇنەمى العاشقى ءۇش­تىك­تەن كورىنىپ وتىرسا, مۇندا رايا مۇساقىزى سىڭىرگەن ەڭبەكتىڭ از ەمەستىگى ايداي اقيقات. سوڭعى بىرنەشە جىل بويى رايا مۇساقىزى اۋداندىق ءماسلي­حات­تى باسقارىپ كەلەدى. تىنىم­سىز دەپ تە ايتپايمىز. كۇن­دە­لىكتى جۇمىستى ازاپقا دا اينال­دىرمايدى. ءار ءما­سە­لەنى كەڭىنەن تولعاپ, ورايلى با­بىمەن شەشەدى. اۋدان ءومىرىن, ءتۇيت­كىلدى جاي­لار­دى جاقسى بىلەدى. اقسا­قال­دار­عا, ازاماتتارعا ارقا سۇيەيدى. ەل پارلامەنتىمەن, تالعار اۋدا­نى­نىڭ اكىمى تالعات ءومىر­اليەۆ­­پەن تىعىز بايلانىستا جۇ­مىس ىستەيدى. ءماسليحات حاتشىسى رەتىندە جۇمىسىنىڭ ءبىسمىللاسىن تال­عاردىڭ دەپۋتاتتىق دەلەگاتسيا­سىنا ەل پارلامەنتىنىڭ جۇمى­سىن تانىستىرىپ, باتاسىن الۋدان باس­تاعانى دا بىلگەندىك ەمەس پە! سەناتور ءنۇسىپجان نۇر­مام­بەتوۆ, ءما­جىلىس دەپۋتاتى ءۋالي­حان قاليجان­دارمەن ءجيى حابار­لا­سىپ, اقىل-كەڭەستەرىنە قۇلاق اسىپ تۇرادى. كەزىندە ءوزى باۋلىپ قاناتتان­دىر­عان دينار نوكە­تاەۆا ءسىڭلىسىنىڭ پارلامەنت ءما­جى­لىسىندە قايراتكەر­لىك تانىتىپ جۇرگەن قا­رىم-قابى­لەتىنە قۋانادى. وتاعاسى دۇيسەن احمەت ۇلى اعا­مىز «نۇر وتان» پارتياسى اۋ­دان­دىق بولىمشەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى. ۇلدارى داۋرەن, ءداۋ­­لەت, دانيارلار ەرجەتىپ, ءوز جول­دارىن تاپقان. اتاسى مەن اجەسى نەمەرەلەر دەگەندە ىشكەن اسىن جەرگە قويادى. بۇل عانا ەمەس, سوڭعى ون-ون بەس جىلداعى تالعاردىڭ الەۋمەت­تىك-مادەني ءومىر تىنىسىن رايا مۇساقىزىنىڭ ۇلاعاتتى قىزمەت ورنەكتەرىنسىز كوزگە ەلەستەتۋ قيىن. ءبىزدىڭ كەيىپكەردىڭ تاۋداي تا­زالىعىنىڭ, تاۋگۇل تاعىلى­مى­نىڭ ەڭ باستىسى وسى بولسا كەرەك. قورعانبەك امانجول, الماتى وبلىسى.