اعزادا دەرت, دەنەدە تىرتىق قالمايدى

قوستانايدا بالالار حيرۋرگياسىنىڭ جاڭا پاراعى اشىلدى بارلىق ءىس تە ساتىمەن بولادى. وب­لىستاعى بالالار حيرۋرگياسىنىڭ جاڭا پا­راعى اشىل­دى. ناۋرىز ايىندا وبلىس­تىق بالالار اۋرۋ­حا­ناسىنا بەلگىلى حيرۋرگ, مەديتسينا عى­لىم­دارىنىڭ كانديداتى فازىلبەك تەمىرحانوۆ باس دارىگەر بولىپ كەلدى. وبلىستىق اۋرۋحانادا ءبولىم مەڭ­گەرۋشىسى بولىپ قىزمەتىن ات­قارىپ ءجۇر­گەندە-اق ول بالالار اۋرۋ­حانا­سىن­داعى سۋ جاڭا ەندوۆي­دە­واپ­پاراتتىڭ بەكەر قاڭتارىلىپ تۇرعانىن بىلەتىن. جاڭا قىزمەتكە كەلىسىمەن وسىنداعى حيرۋرگتەردى جيناپ الىپ, جۇمىستى جا­ڭاشا باس­تاۋدى, اپپاراتتى دا­يىنداۋدى ۇسىندى. لا­پاروسكوپيالىق ءادىستى ۇرشىق­شا ءۇيىرىپ يگەر­گەن وتە تاجىريبەلى حي­رۋرگ­­تىڭ وزدەرىنە باسشى بولىپ كەلگەنىنە وسىن­­داعى ارىپتەس­تەرى­نىڭ قۋانعانىن كور­سەڭىز. قانشا وقىعان­مەن وپەراتسيا ستولىندا قاتار تۇرىپ, كانىگى ماماننان ۇيرەنگەندەي قايدان بولسىن. مىنە, سونىڭ ءساتى كەلدى. وبلىستا تۇڭ­عىش رەت بالا­لار­عا ەندو­ۆيدەواپپاراتپەن وپە­راتسيا جاسالدى. اۋرۋحاناعا ون ءۇش جاسار بالا اۋىر ناۋقاسپەن ءتۇستى. اناسىنىڭ ايتۋىنشا, بالانىڭ دەرتى قوزىپ, ءىشى اۋىرىپ, ءتۇيىلىپ جاتىپ قالا بەرگەن. دارىگەرلەر جان-جاقتى تەكسەرە كەلگەندە بالانىڭ ءوتى تاسقا تولىپ كەتكەندىگىن انىقتادى. وپەرا­تسيا­نى لاپا­رو­سكوپيالىق ادىسپەن جاساۋدى با­لا­نىڭ اناسىنا ۇسىنىپ, ونىڭ ارتىق­شى­لىقتارى ءتۇسىندىرىلدى. فازىلبەك ءسابيت­بەك­ ۇلى قا­سى­نا اۋرۋحاناداعى حيرۋرگيا بولىمشەسى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى يگور بەلوبرجيتسكيدى الىپ, وپەراتسيانى ءوزى جاساپ شىقتى. ەسكى ادىسپەن بالانىڭ دەنەسىن تىلۋگە تۋرا كەلەر ەدى, ال جاڭا اپپاراتپەن ءۇش جەردەن تەسكەنى جەتكىلىكتى بولدى. ەندى كەشىككەندە قا­بىنعان ءوت باۋىردى دا زا­قىمدايتىن ەكەن. ءوتتى الىپ تاستاپ, اعزا­دا­عى قابىنۋ كەتكەننەن كەيىن بالا ءوزىن ءبىر­دەن جەڭىل سەزىنە باستادى, اينالاسى ءبىر اپتانىڭ ىشىندە اۋرۋىنان ايىعىپ, ءۇيى­نە قايتتى. – ەگەر وپەراتسيانى بۇرىنعى ەسكى ءتا­سىل­مەن جاساعانىمىزدا بالاعا ءبىر-ەكى كۇن ءدارى قۇيۋمەن بولار ەدىك, ونىڭ قيمىلداپ, تۇرۋى دا كەشەۋىلدەيتىن ەدى. ايىعىپ كەتۋى اۋىر, ءارى ۇزاق ۋاقىتتى الاتىنى دا ءسوزسىز. بۇل قاي جاعىنان العاندا دا ءتيىمسىز. جاڭا ادىسپەن جاساعاننان كەيىن ناۋقاس ءوزىن جەڭىل سەزىنەدى, جارا تەز بىتەدى. ادەتتەگى, وپەراتسيا جاساعان­دا دەنەنىڭ تىرتىعى قالىپ قوياتىن. ول كەيىن تارتىلىپ, ادام ىڭعايسىزدىقتى سەزىنەدى. ال جاس ءسابي وسە كەلە الگى ءۇش تەسىكتەن ونىڭ دەنەسىندە تىر­تىق قالمايدى, – دەيدى باس دارىگەر فازىل­بەك تەمىرحانوۆ. ەندوۆيدەواپپاراتتىڭ تاعى ءبىر ار­تىق­شىلىعى بار. ونىمەن دارىگەرلەر ناۋقاس­تىڭ دياگنوزىن ءدال قويۋعا مۇمكىندىك الا­دى. ءتىپتى ۋدز اپپاراتى كورسەتە الماعان ىشكى اعزاداعى اۋرۋ تۇرلەرىن انىقتاپ بەرەدى. جاقىندا وبلىستىق بالالار اۋرۋحا­نا­سىنا ءبىر ايلىق نارەستە اۋىر حالدە جەتكىزىلدى. بالانىڭ ۇلكەن دارەتىنە قان ارا­لاسىپ تۇسەدى. فازىلبەك سابيتبەك ۇلى بۇل جولى دا شەشىمدى ءوزى ايتتى. «ارىپتەستەر, ناۋقاستى ەندوۆيدەواپپاراتپەن تەكسەرۋ كەرەك, بۇل ىشتەن تۋعان ىشەك اقاۋى بولۋى مۇمكىن» دەدى. دارىگەرلەردىڭ بارلىعى دا بۇل قورىتىندىنى ماقۇلدادى. ءسابيدى ەندوۆيدەواپپاراتپەن تەكسەرگەندە, راسىن­دا, ىشەك اقاۋى بولىپ شىقتى. ىشەكتەگى ارتىق وسكىن قابىنعان كەزدە قاناعان. زاماناۋي اپپاراتتىڭ كومەگىمەن ءسۇت پىسىرىمدەي ۋاقىتتا-اق دارىگەرلەر ارتىق ءوس­كىندى سىلىپ تاستادى. نارەستە امان قال­دى. دارىگەرلەر كەڭىردەگىندەگى ىسىكتى وسى اپپاراتپەن الىپ تاستاعان بالا دا ءتورت كۇندە جۇگىرىپ ويناپ كەتتى. ءبىر ايدىڭ ىشىندە عانا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىندا جيىرمادان اسا بالاعا لاپاروسكوپيالىق, ياعني تەسىكتى ادىسپەن وپەراتسيا جاسالدى. مۇنداعى دارىگەرلەر دە گيپپوكرات انتىنا بەرىك جاندار. يگور بەلوبرجيتسكي وسى قىمبات اپپارات الىن­عاسىن-اق يزرايلگە وقۋعا بارىپ كەلگەن بولاتىن. الايدا ءبىر دارىگەرگە, ونىڭ ۇستىنە جاس حيرۋرگكە جاڭا ءادىستى جاڭا اپپاراتپەن باستاپ كەتۋ قيىنعا سوققان ەدى. مىنە, ەندى فازىلبەك سابيتبەك ۇلىنىڭ كەلۋى ۇلكەن ءىستىڭ باستالۋىنا مۇرىندىق بولدى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا پەر­زەنتىنىڭ ناۋقاسى جانىنا باتقان اتا-انا سوڭ­عى ءۇمىتىن ارقالاپ جەتەدى. جانساقتاۋ ءبولىم­شەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەۆگەني سولوۆەۆ, ءتا­جى­ريبەلى دارىگەر لاريسا دانچەنكو, حيرۋرگ دميتري گەراسيموۆ جانە وبلىستىڭ باس پە­دياترى سارا الدابەرگەنوۆا بار مۇمكىندىكتى سالىپ بالانى اجالدان اراشالاپ قالادى. دەگەنمەن, اۋىر پاتولوگيامەن تۇسەتىن ءبىر جاسقا دەيىنگى نارەستەلەردى ەمدەۋ كۇردەلى جۇمىس. – قازىر ءبىزدىڭ اۋرۋحاناعا ىشتەن اقاۋ­مەن, كەمىس بولىپ تۋعان ءبىر جاسقا دەيىنگى نارەس­تەلەردىڭ بارلىعى دەرلىك اۋىر حالدە تۇسەدى. بەت سۇيەكتىڭ, اياق-قولدىڭ قيسىقتىعى, ەرىننىڭ, تاڭدايدىڭ جىرىعى جانە ىشكى ورگانداردىڭ كەمىستىگى سابيگە كۇردەلى ەمدى قاجەت ەتەدى. تابيعي اقاۋدىڭ كۇردەلىلىگى سونداي, كەيدە بالا شەتىنەپ كەتەدى. بولاشاق انا جۇكتىلىككە بارىنشا جاۋاپكەرشىلىكپەن قا­راۋى كەرەك. كەيدە الەۋمەتتىك تۇرمىستاعى قيىن­دىقتار دا انانىڭ كۇتىمىنە جاعداي تۋعىزبايدى. جۇكتى­لىك كەزدە تۇماۋمەن اۋىرۋ, دەنساۋلىقتىڭ نا­شارلىعى نارەستەنىڭ كەمدىگىنە اكەلىپ سوعا­دى. ونىڭ ۇستىنە ىشەتىن سۋ­دىڭ, اۋانىڭ لاس­تا­نۋى­نان بولاتىن زارداپ­تار­دى دا جوققا شى­عارمايمىز, دەيدى فا­زىل­بەك سابيتبەك ۇلى. وسىنداي قيىندىقتاردىڭ بارلىعىنا قا­زىر دامىعان ەلدەردەگى مەديتسينانىڭ وزىق ۇلگىلەرىن اكەلىپ پايدالانۋ, زاماناۋي مەدي­تسي­نالىق قۇرال-جابدىقتار الۋ جانە مامان­دار­دىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى ارقاسىندا قارسى تۇرا الاتىنىمىزدى ايتادى دارىگەرلەر. وب­لىس­تىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى تاعى دا وزىق ۇلگىدەگى وسىنداي ءۇش اپپارات العالى وتىر. سونىمەن قاتار, الىس اۋداندارداعى, ەلدى مەكەندەردەگى ناۋقاستاردى ورتالىققا جەتكىزۋ ماسەلەسى تاعى دا پىسىقتالاتىن بولادى. ول ءۇشىن سانيتارلىق ۇشاقپەن قوسا ەندى تىكۇشاق تا قوسىلادى. ونىڭ ۇستىنە جاڭا تۋعان ءسابيدى انانىڭ قۇرساعىنداعىداي تەمپەراتۋرامەن ۇستاپ جەتكىزەتىن كامەراسى بار سانيتارلىق اۆتوكولىك الۋ دا ويدا بار. وسى­نىڭ بارلىعى انا مەن بالانىڭ اماندىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. وتكەن جىلى وبلىستا ءار مىڭ بالاعا شاققاندا 14 نارەستە كوز جۇمعان ەدى, ۇستىمىزدەگى جىلعى كورسەتكىش تە مۇنان جوعارى بولعان جوق ءارى ول بۇرناعى جىلدارعا قاراعاندا تومەن. 2015 جىلى ءبىر جاسقا دەيىنگى نارەستەلەردى ءار مىڭ بالاعا شاققاندا 8-گە دەيىن تومەندەتۋ تۋرالى ەلباسى تاپسىرماسى وسىنداي ىزدەنىستەر ار­قاسىندا مۇمكىن بولارىنا قوستانايلىق ءدارى­گەر قاۋىمىنىڭ سەنىمى مول. ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قوستاناي.