جالپى, حالىقارالىق پاتريوتتىق «باتىرلار جولىمەن» اتتى جوباعا ءبىزدىڭ وڭىردەگى ارحيۆ, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى 2010 جىلدان باستاپ قاتىسىپ كەلەدى. قازىر پاۆلودارلىق «مايدان جولى» ىزدەۋشىلەر وتريادى «باتىرلار جولىمەن» جوباسىنا وتە جاقسى تانىس. مىسالى, «مايدان جولى» ىزدەۋشىلەر وتريادىن باسقارعان جۇمابەك ءحامزيننىڭ ايتۋىنشا, نەۆەل قالاسىندا لەبياجى اۋدانىنىڭ تۋماسى, پولكوۆنيك ابىلقايىر بايمولدينگە قولادان بيۋست ورناتىلىپ, جاۋىنگەرلەر زيراتى قالپىنا كەلتىرىلدى. قالانىڭ ەسكەرتكىش تۇرعان الاڭى بايمولدين ەسىمىمەن اتالادى. پسكوۆ وبلىسىنىڭ نوۆورجەۆ قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى جەڭىس الاڭىنا اقتوعاي اۋدانىنىڭ تۋماسى پاۆەل دۋبوۆويدىڭ قولا ءمۇسىنى ورناتىلادى. پاۆەل دۋبوۆوي 28 پانفيلوۆشىنىڭ ەرلىگىن قايتالاپ, جانىنداعى 28 ساربازبەن بىرگە بورودين بيىكتىگىن قورعاعان, 1944 جىلعى ناۋرىزدا ەرلىكپەن قازا تاپقان.
ال بيىل وبلىستان جولعا شىققان بۇل وتريادتى ەندى ەكسپەديتسيانىڭ قاتىسۋشىسى, وتستاۆكاداعى مايور باقىتجان وتەپوۆ باسقارۋدا. ىزدەۋشىلەردىڭ ۇرانى: «ءبىز پانفيلوۆشىلار ۇرپاعىمىز – ءبىز ميلليونبىز». بيىلعى ساپار ماسكەۋ تۇبىندەگى موجاي باعىتىندا جالعاسادى. جەرلەس جاۋىنگەر پەتر مەلنيكوۆتىڭ مۇردەسىن تۋعان جەرىنە جەتكىزۋ, سونداي-اق, ىزدەۋشىلەر كالۋگا قالاسىندا كىشى ءجۇز حانى – ارىنعازىنىڭ ومىرىنە قاتىستى مالىمەتتەر مەن ءمايىتىن ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرادى. ىزدەۋشى وترياد مۇشەلەرىن وبلىستىق مەملەكەتتىك مۇراعات, قورعانىس ىستەرى ءجونىندەگى دەپارتامەنت, «ايبىن» قورعانىس كۇشتەرى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ, گ.پوتانين اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ وكىلدەرى, چەرنوبىل اپاتىنىڭ زارداپتارىن جويۋعا قاتىسۋشىلار مەن اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى شىعارىپ سالدى. سوعىس ارداگەرى بەكبولات حازىروۆ «پانفيلوۆشىلار» ىزدەستىرۋ جاساعىنىڭ كومانديرىنە ءوزى جازعان «ليۋدي نەسگيباەموي ۆولي» اتتى كىتابىن سىيعا تارتتى.
– ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاسقا قاتىسقان ءجۇز مىڭداعان جاۋىنگەردىڭ ەرلىگى وشپەستەي ءىز قالدىردى. ولاردىڭ كوبىسىنىڭ مۇردەسى ءالى سوندا جاتىر. مىنە, سول ۋاقىتتان بەرى ءۇش ۇرپاق ءوستى. ەرلىك – ەلگە مۇرا, ۇرپاققا ۇران. ىزدەۋشىلەردىڭ باستاعان بۇل جۇمىستارى وسىنىڭ ايعاعى, – دەدى بەكبولات اعا حازىروۆ.
– ەشكىمنىڭ كوڭىلىندە «بىزگە وسى قاجەت پە؟» دەگەن سۇراق بولماۋى ءتيىس. اتالار جولى – ۇرپاعىنا مۇرا. ءالى كۇنگە دەيىن سوعىستان قايتپاعان سولداتتاردى كۇتەتىندەر ءجۇر ارامىزدا. قانشاما تاعدىر ءجۇر جۇرەگى جارالى. اكەسىن, ۇلىن, سۇيىكتى جارىن ءومىر بويى ىزدەۋمەن جۇرگەن جاندارعا ىزدەۋشىلەر كوڭىلدەرىنە ءۇمىت سىيلايدى, – دەدى وبلىستاعى ىزدەستىرۋ قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى جۇمابەك قامزين.
بۇعان دەيىن, «مايدان جولى» ىزدەستىرۋ جاساعى حالىقارالىق «باتىرلار جولىمەن» شاراسى اياسىندا پسكوۆ وبلىسىندا سوعىستا ەرلىكپەن قازا تاپقان قازاقستاندىقتاردىڭ قۇرمەتىنە مەموريالدىق كەشەن دە تۇرعىزدى. ىزدەستىرۋ بارىسىندا بەلگىلى بولعانىنداي, بۇل جەردە مايداندا قازا تاپقان 700-گە جۋىق جەرلەس جاۋىنگەرلەردىڭ مۇردەلەرى جاتقان كورىنەدى. ياعني, الدا ءالى ىزدەستىرۋ جۇمىستارى جالعاسادى دەگەن ءسوز. مەموريالدىق كەشەندە ءاليا مولداعۇلوۆاعا ارنالعان قۇلپىتاس تا ورناتىلدى.
تاعزىم دەگەن وسى. ويتكەنى, ىزدەستىرۋ وتريادىنىڭ مۇشەلەرى سوعىس تاريحىن جازۋدى جالعاستىرادى. بۇگىنگى ۇرپاق اتالار ەرلىگىن, وتكەن شەجىرەنى دە ءبىلىپ, سەزىنگەندەرى دۇرىس. جيىنعا قاتىسۋشىلار وسىلاي دەپ تاراستى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى
سۋرەتتى تۇسىرگەن رۋفينا تورپيششەۆا