ءماجىلىس, كونتسەرت زالدارى قوعامدىق بىرلەستىكتەر ءۇشىن ۇنقاتىسۋ الاڭىنا اينالدى. ودان بولەك, «دوستىق ۇيىندە» ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاقى مادەنيەتكە جاقىنداي ءتۇسۋى ءۇشىن بار جاعداي جاسالعان. ولار تاتۋلىق پەن بىرلىك ءۇيىنىڭ مۇراجايىنداعى قازاق حالقىنىڭ كونە جادىگەرلەرىمەن تانىسا الادى. سونىمەن قاتار, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ تاريحي قول ەڭبەكتەرى, كيىمدەرى مەن مۋزىكالىق اسپاپتارى دا سوندا قويىلعان. مۇراجايدا قازىر 68 ەكسپونات ساقتاۋلى تۇر. وبلىستاعى ەتنومəدەني بىرلەستىكتەردىڭ مəدەني كۇندەرى, əر ەتنوستىڭ ۇلتتىق مەرەكەلەرى تۇراقتى تۇردە كەڭىنەن اتالىپ وتەدى. بۇل ايماقتاعى بارلىق ەتنوستاردىڭ اۋىزبىرشىلىكتە ءومىر ءسۇرۋىنە, قوعامدىق كەلىسىمنىڭ بەرىك نىعايۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز. قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ءار ەتنوستىڭ وكىلى حالىق اراسىنداعى دوستىقتىڭ, كونفەسسياارالىق تۇسىنىستىكتىڭ قايماعى بۇزىلماۋىنا ەڭبەك ەتىپ, اتسالىسىپ كەلەدى.
بۇگىنگى كۇنى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلىمدارى وڭىردەگى بەرەكەلى بىرلىك پەن ىنتىماقتى تىرلىكتىڭ قالىپتاسۋىنا, قوعامدىق كەلىسىمنىڭ نىعايۋىنا جۇمىس ىستەيدى. اسسامبلەيانىڭ 11 ەتنومادەني, 6 ەتنوباعىتتاعى بىرلەستىكتەرى, 145 انالار كەڭەسى, 155 قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى, 22 دوستىق كلۋبى, 1 عىلىمي-ساراپشىلىق توبى, 1 مەدياتسيا كابينەتى, وبلىستىق ءماسليحاتتا دەپۋتاتتىق توبى, مەتسەناتتار توبى, جۋرناليستەر مەن ساراپشىلار كلۋبى, جاستار قاناتى, اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبى بار.
اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ جاڭا باعىتتارىنىڭ ءبىرى – مەدياتسيا ينستيتۋتىن دامىتۋ بولىپ وتىر. بىلتىر «دوستىق ۇيىندە» مەدياتسيا كابينەتى اشىلدى. قازىرگى تاڭدا, وبلىس كولەمىندە 38 كاسىبي جانە 343 كاسىبي ەمەس مەدياتور جۇمىس ىستەيدى. وبلىستىق قحا-نىڭ اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبى «ءدىن ىستەرىن زەرتتەۋ» ورتالىعىمەن بىرگە قالا كولەمىندەگى 16 وقۋ ورنىندا ەكسترەميزمگە, ناسىلشىلدىككە, ەتنوستىق جانە ءدىني توزىمسىزدىككە جول بەرمەۋ ماقساتىندا «ماڭگىلىك ەل: نەگىزگى ولشەمدەر», «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارى, «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىن ءتۇسىندىرۋ, «قحا-نىڭ قىزمەتى مەن باسىم باعىتتارى», «بىرتەكتىلىك پەن بىرلىك: بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت», «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى سەكىلدى تاقىرىپتاردا جاستار مەن ماقساتتى توپتار اراسىندا كەزدەسۋلەر وتكىزدى. وسى كۇنگە دەيىن ۇيىمداستىرىلعان دارىستەرگە 17 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى.
«ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن عىلىمي تۇرعىدا تالداۋ, ءتۇسىندىرۋ جانە حالىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا وبلىستىق قحا جانىنداعى عىلىمي-ساراپشىلىق توپ مۇشەلەرى مەن عىلىمي قوعامداستىق وكىلدەرىنىڭ باستاماسىمەن 80-گە تارتا عىلىمي جانە عىلىمي-كوپشىلىك ماقالا جاريالاندى. سونىمەن قاتار, 4 مونوگرافيا, 3 ادىستەمەلىك جانە 2 وقۋ قۇرالى جارىق كوردى. عىلىمي-تانىمدىق باعىت بويىنشا دا كوپتەگەن جۇمىستار كوش ىلگەرىلەدى. اسىرەسە, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «ماڭگىلىك ەل» پويىزى جالپىرەسپۋبليكالىق اكتسياسى, «تاۋەلسىزدىك پويىزى» وبلىس حالقىن ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى. سونداي-اق, 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ازاماتتىق اليانسى قاۋىمداستىعى مەموراندۋمعا وتىرىپ, ءوزارا ءبىرلەسكەن ءىس-شارالار اتقارۋدا.
«دوستىق ۇيىندە» تىلدەردى وقىتۋ كابينەتى دە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋدە. كابينەتتە مەملەكەتتىك جانە اعىلشىن ءتىلدەرى وقىتىلادى. سونىڭ ءىشىندە, قازاق ءتىلى وزگە ەتنوس بالالارى مەن جاستارى ءۇشىن 63 ساعاتتىق وقۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە اپتاسىنا 2 رەتتەن جۇرەدى. سونداي-اق, ەتنومادەني بىرلەستىك وكىلدەرى قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرىنە ارنالعان ءتۇرلى شارالارعا قاتىسىپ, ءوز تانىمدارىن ارتتىرىپ كەلەدى. ەتنوس وكىلدەرىنىڭ بالالارىنا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋگە باعىتتالعان «مىڭ بالا» رەسپۋبليكالىق مادەني-اعارتۋ جوباسى اياسىندا 813 شارا ءوتكىزىلىپ, جوباعا 35 047 بالا قاتىستى. جوبا اياسىندا 1 444 بالا قازاق ءتىلىن مەڭگەردى.
وبلىستىق قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنىڭ وتىرىستارىندا جەرگىلىكتى مەكەمەلەردىڭ اتقارعان قىزمەتتەرى تۋرالى قوعامدىق تىڭداۋ جۇيەلى ءوتكىزىلۋدە. بۇگىندە وبلىستىڭ قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى جۇمىستارىنىڭ وڭ ءتاجىريبەسى رەسپۋبليكا كولەمىندە ناسيحاتتالىپ ءجۇر. ماسەلەن, 2016 جىلدىڭ قاراشاسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلگەن سەميناردا سىرداريا اۋدانىنىڭ ن.ءىلياسوۆ اۋىلدىق قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنىڭ جۇمىسى ۇلگى رەتىندە تانىستىرىلدى.
وبلىستىق انالار كەڭەسى قايىرىمدىلىق اكتسياسىن جۇيەلى تۇردە وتكىزىپ تۇرادى. ايتالىق, شاحان قالاسىندا ورىن العان قايعىلى وقيعاعا ۇشىراعان ازاماتتارعا قولۇشىن سوزىپ, «شاحان – كومەك», 1 ناۋرىز – العىس ايتۋ كۇنى مەن ناۋرىز مەرەكەسىنە وراي قايىرىمدىلىق اكتسيالارى ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق, كەڭەس مۇشەلەرى وبلىستىق اسسامبلەيانىڭ اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبىنىڭ قۇرامىندا بارلىق اۋدانداردا بولىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاندى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ەڭبەگى, ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن قوعامدىق كەلىسىم ساياساتى تۋرالى دارىستەر وقىپ, كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
«دوستىق ءۇيى» ىنتىماقتىڭ ۇياسى ىسپەتتى. سەبەبى, بەكەم بىرلىك پەن بەرەكەلى تىرلىككە باعىت العان ءار ەتنوستىڭ ءوز تاريحى مەن مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, جاعداي جاساپ وتىر. بۇل دا بولسا ۇلتارالىق كەلىسىمدى ودان ءارى دامىتۋ, ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ مادەنيەتىنە دەگەن قۇرمەتتى قالىپتاستىرۋ, ەلدەگى بەيبىتشىلىك پەن دوستىقتى ساقتاۋ باعىتىندا مەملەكەت تاراپىنان اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ جەمىسى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا
