23 ءساۋىر، 2011

يدەولوگيا – بەرەكە-بىرلىكتە

330 رەت كورسەتىلدى
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى­نىڭ كىرەبەرىسىنەن ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ: «ۇلتتىق تا­ريحتى جيىرما ءبىرىنشى عاسىر­دىڭ ولشەمدەرى شەڭبەرىندە ۇعىنۋ ۇلتتىق يدەيانى تۇجىرىمداۋدىڭ العاشقى قادامى بولىپ تابى­لادى» دەگەن ءسوزىن وقۋعا بولادى. وعان كوز توقتاتقان ادام ۇلتتىق تاريحتىڭ نەگىزىندە ق­ۇ­رىل­عان ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ جا­ڭا عاسىر دامۋىنا نەندەي ۇلەس قوسا الاتىن­دىعىن بىردەن تۇيسىنەدى. ومىرشەڭدىگىن جوعالتپايتىن، ەلدىك تۇرعىدا تاريحپەن ساباقتا­ساتىن مۇنداي تاقىرىپتار ەلور­دا­داعى مەملەكەت تاريحى ينس­تي­تۋتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بو­لىپ وتكەن «قازاقستاندىق قوعام­دى توپ­تاستىرۋ: قامتاماسىز ەتۋ جولدارى جانە مەحانيزمدەرى» ات­تى تەوريا­لىق-مەتودولوگيالىق سە­­مي­نار­دا تال­قىلانعان بولاتىن. سەمينار بارى­سىندا ۇلت تاريحى، ۇلت­تىق يدەولوگيا، ءدىن مەن ءدىل، قوعام دامۋى ۇدەرىسىندەگى ساياسات پەن ءۇردىستىڭ ءوزارا ساباقتاس­تىقتارى مەن ەرەكشەلىكتەرى جايىندا  اڭگى­مە قوزعالدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ 2011 جىلدىڭ 28 قاڭتا­رىن­داعى «بو­لاشاقتىڭ ىرگەسىن ءبىر­گە قالاي­مىز» اتتى قازاقستان حالقى­نا جول­داۋىنا، مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ قا­زاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ XVII سەسسيا­سىن­دا قوي­عان مىندەتتەرىنە سايكەس تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى­لى­گىنە جانە گۇل­دەنۋىنە جەتۋ، قا­زاق­ستاندىق قوعام­نىڭ بىرلىگى مەن توپتاسۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋ جول­دارى مەن تەتىكتەرىن عىلىمي تۇرعىدا تالقىلاۋ ءما­سەلەسى سە­مي­ناردىڭ باستى ماق­ساتى بولدى. ەلىمىزدىڭ ىشكى ساياسات سالاسىن­داعى قازىرگى دامۋ ۇدەرىستەرىنە، ۇلتتىق مەنتاليتەتتىڭ دارا سيپا­تىنا، ىرگەلى يدەولوگيانىڭ قۇرى­لىم­دىق اسەرىنە پارلامەنت ءماجى­لى­سىنىڭ دەپۋتاتى، پروفەسسور كامال بۇرحانوۆ كەڭىنەن توقتالدى. «حا­لىق تىنىش ءارى بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن ونىڭ بارلىق جاعدايىن جاساپ قويسا بولدى، قالعانىنىڭ ءبارى وزدىگىنەن رەتتەلە بەرەدى دەگەن قاتە تۇسىنىك. قوعامنىڭ بار­لىق سالا­سىنا، مەملەكەتكە يدەولوگيا كەرەك. يدەولوگيا – كوپشى­لىك بىردەي تۇسىنە بەرمەيتىن  كۇر­دە­لى جانە ءبىر مەزگىلدە كەرەكتى قۇبىلىس. ول حالىققا جاقسى ءومىر سۇرۋگە جاعداي جاسال­عان، بىراق يدەولوگيادان جۇرداي مەملەكەتتەر دە بار ەمەس پە»، دەي كەلە، بىرنەشە ەلدەردىڭ دامۋىنا يدەولو­گيانىڭ ىقپالى جونىندە از­دى-كوپتى وي تارقاتتى. «ليۆيا، باحرەين، ساۋد ارابياسى ەلدەرىندە ءىجو ادام باسىنا شاققاندا 19 مىڭ اقش دوللارىن قۇرايدى. قازاقستاندا ول 9 مىڭ دوللارعا تەڭ. ليۆيادا ادام باسىنا شاق­قان­داعى ءىجو قازاق­ستانعا قارا­عاندا ەكى ەسەگە كوپ، مەملەكەت جەر­­گىلىكتى حالىققا كوپتەگەن ار­تىق­شىلىقتار مەن جەڭىلدىكتەر بەرىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا، ەڭ ارزان نە بولماسا تەگىن گاز بەن جا­رىق سولاردا. اۆتوموبيل ساتىپ السا، مەملەكەت ونىڭ جارتىسىن ءوز موينىنا الا­دى، ال قالعان بولىگى­نە بىرنەشە جىل­عا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرەدى. ليۆيانىڭ ءاربىر جاس وتباسىنا اياق­قا تۇرىپ كەتۋ ءۇشىن مەملەكەت 60 مىڭ اقش دوللارىن بولەدى. باسقا نە كەرەك دەپ وي­لايسىز؟ بىراق ءبىر جەردە ولقى­لىق بار دەگەن ءسوز. ەندەشە حالىقتىڭ جاعدايىن جاساپ قويساڭ، ولار بەيبىتشىلىكتە ءومىر سۇرە بەرەدى دەگەن ۇعىم قاتە. ونى ليۆيا مەن باحرەين كورسەتتى. مەملەكەتكە كەرەك يدەولوگيا دەگەن وسى»، – دەدى ول. قوعامنىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرىنە مەملەكەت تاريحى ينستيتۋ­تى­نىڭ ديرەكتورى اياعان ءبۇر­كىت­باي دا توق­تالا كەتتى. «بۇگىن­گى كۇنى سولتۇستىك افريكادا، ەۋروپا مەن ازيانىڭ بىرقاتار ەلدەرىندە ورىن الىپ جات­قان جاعدايلار، قازاق­ستان قوعامىنا ودان سايىن بىرىگە ءتۇسۋ، توپتاسا ءتۇسۋ قاجەتتىگىن كور­سەتتى. وسى جولعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ءبىزدىڭ ەلدە مىعىم اۋىزبىرلىك پەن جوعارى ىنتىماق بار ەكەندىگىن تاعى ءبىر دالەلدەدى»، – دەدى ول ءوز سوزىندە. قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىن، بىرلىگىن جانە توپتاسۋىن قامتا­ماسىز ەتۋ، ۇلتتىق يدەيالاردى قا­لىپ­تاس­تىرۋ، تاۋەلسىز قازاق­ستان­داعى بىرەگەيلىك، ەتنوۇلتتىق جانە ءتىل سايا­ساتىنداعى تەوريا­لىق-پراكتيكالىق ماسەلەلەر دە وسى سەميناردا قىزۋ تالقىعا ءتۇستى. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.
سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار باعامى قايتا ءوستى

قارجى • بۇگىن، 16:12

ۇقساس جاڭالىقتار