كىتاپ – جان ازىعى

مەن ۇزاق جىلدان بەرى ورتا مەكتەپتە, كەيىنگى كەزدە گيم­نا­زيا­دا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپان­دەرىنەن ساباق بەرىپ كەلەمىن. وسىعان بايلانىستى بۇعان دەيىن جيناقتالعان كەيبىر ءىس-ءتاجى­ريبەمدى «ءتالىم» بەتى ارقىلى ءارىپ­­تەس­­تەرىممەن بولىسكىم كەلەدى. وسى كەزەڭ ارالىعىندا ءار ساباققا جان-جاقتى ءارى تىڭعىلىقتى ءازىر­لىك­تەرمەن كەلۋدى اينىماس ادەتىمە اينال­دىردىم. ەشۋاقىت­تا ەنجار­لىق پەن سەلقوستىق تانىت­پاۋعا تىرىس­تىم. بالالار مەن جەت­كىن­شەك­تەردىڭ جان دۇنيە­سى وتە نازىك ءارى سەزىمتال كەلە­دى. ساباقتى سال­عىرت بەرىپ تۇر­عانىڭ­دى بىردەن باي­قاپ قويادى. سون­دىقتان مەكتەپ­تەگى كەز كەلگەن ءپاننىڭ مۇعالىمى وقۋشىلار الدىن­دا ءوزىن تەك ساباق بەرۋشى عانا ەمەس, ەڭ بىرىنشىدەن, ۇلا­عاتتى ۇستازى, اقىلشىسى, انا­سى, ءتىپتى دوس-قۇر­بىسى مەن سىر­لا­سى رەتىندە تانى­تا السا – بۇل وقۋ­شى­نىڭ دا, وقىتۋ­شىنىڭ دا جارتى باقىتى دەۋگە بولادى. بالامەن بىرگە قۋانىپ, بالا­مەن بىرگە سەرپىلە الساڭىز, ءتالىم بەرۋ مەن قابىلداۋ ارا­سىن­داعى باي­لانىستار دا سوعۇر­لىم تەرە­ڭ­دەي تۇسەتىنىنە ءوز ءتاجى­ري­­­بەم ار­قىلى دا دالەلدەر كەل­تىرە الا­مىن. ۇستازدىق جولعا ءۇل­كەن ءسۇ­يىس­پەنشىلىكپەن قاراي ءبىلۋ­دىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىن­دا دەپ ەسەپتەيمىن. وسى ۇستا­نىم مەنى ساباعىما قاشاندا سىن تۇر­عىسى­نان قاراي ءبىلۋ داع­دى­سىن ور­نىق­تىردى. بۇل ارا­دا وقۋ­شى­نىڭ بو­يىندا ويلاۋ تەح­نولوگياسى مەن تەتىگىن قالىپ­تاس­تىرۋدىڭ بەرەر پايداسى مول. مۇنداي جاع­دايدا جاس جەتكىن­شەك­تەردىڭ وزىنە دەگەن سەنىمى ارتا تۇسەدى. ءارى ولار ءوز مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلى ەمەس, مول ەكەنىنە كوزىن جەتكىزە الادى. ەڭ باستىسى, جات­تان­دى­لىق­­تان بويىن اۋلاق سالا ءبىلۋ قا­سيەتى قالىپتاسادى. كەز كەل­گەن ۇستازدىڭ باستى پارىزى – وقۋ­شى­عا ساپالى ءبىلىم بەرۋ جانە سانا­لى تاربيە تارماقتارىن ءسىڭى­رۋ. بىلىك­تىلىك داعدىلارىن مەڭ­گەرتۋ. الايدا, مۇنىڭ ءوزى جەتكى­لىك­سىز. بۇعان قوسا, ولاردىڭ ءوز بەتىن­شە ىزدەنۋلەرىنە جانە شىعار­ما­شى­لىقپەن جۇمىس ىستەۋگە داع­دى­لانۋى­نا قول جەتكىزە العان مۇ­عا­­لىم­­نىڭ مەرەيى قاشاندا ۇستەم. بۇل ادىستەر مەن تاسىلدەر, ءاسى­رەسە, گۋمانيتارلىق سيپاتتاعى ءپان مۇعا­لىم­دەرىنە اسا قاجەت. بۇل وراي­­دا شاكىرتتەرىمە قازاق ادە­بيە­­تى­­نىڭ وكىلدەرى عانا ەمەس, سونى­­مەن بىرگە, شەت ەل ادەبيەتى كلاس­سيك­­تەر­ى­­نىڭ تۋىندىلارىن وقۋعا كە­ڭەس بەرىپ ءجۇرمىن. ونىڭ پاي­دا­سى مول. مۇنداي جاع­داي­دا وقۋ­شى­لار­­دىڭ وي-ءورىسى كەڭە­يىپ, ءومىر­گە كوز­قاراسى مەن ۇستا­نى­مى اي­قىن­­دالا تۇسەدى. قازىر ينتەر­نەت, كومپيۋتەر زامانى. ءومىر تالا­بى وسىن­داي, ايتسە دە, وسكەلەڭ ۇر­پاق­­تىڭ ين­تەر­نەت­تەن قابىل­داعان دە­رەك­­­تەرى مەن ماتەريالدارى كوركەم ادە­­بيەت­­تىڭ بەرەتىن رۋحاني ءلاززاتى مەن اسە­­رىنە تاتىمايدى دەگەن ويدا­مىن. قازىرگى كەزدە وركەنيەتتى, دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە كىتاپ وقۋ داعدىسىن قايتادان تەرەڭدەتۋ مەن جاڭعىرتۋعا باعىت الۋى تەكتەن-تەك بولماسا كەرەك. «كىتاپ – جان ازىعى» دەگەن قاعيدا قاي داۋىردە دە ماڭىزىن جويمايدى. كىتاپ­تار – قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ­دىڭ تاپتىرماس كوزى. بۇدان ار­تىق قوسىمشا ادىستەمەلىك قۇرال تابى­لا قويۋى دا ەكىتالاي. سون­داي-اق, ساباق كەزىندە كوركەم شى­عار­مانى وقۋشىلارمەن بىرىگە وتى­رىپ, تالقىلاۋدىڭ دا بەرەر تاعى­لىمى مول. بۇل ادەبيەت ءپانى سابا­عىنداعى باستى ءتاسىلدىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس. وسى تۇرعىدا قانيپا بىتىباەۆانىڭ اتاۋلى زەرتحاناسىنا ۇسىنىلعان ءىس-تاجىريبەم رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وڭ باعالانعان بولاتىن. بۇگىنگى وسكەلەڭ ۋاقىت تالابى ۇستازدارعا دامىتا وقىتۋمەن بىرگە سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ, مودەل­دىك جانە دەڭگەيلەپ سارا­لاپ وقىتۋ تالاپتارىن قويىپ وتىر. قازىرگى كەزدە وسى وزىق ءادىس­تەمەلەردى تاجىريبە جۇزىندە قالاي قولدانۋ كەرەكتىگى جونىندە ايماقتىق جانە رەسپۋبليكالىق سەمينارلاردا ارىپتەستەرىممەن وي-پىكىر الماسقان ەدىم. «بىلىمدىدەن نە پايدا, بىلگەنىن كوپكە ايتپاسا, ۇيرەتكەننەن نە پايدا, قارىمتاسى قايتپاسا» دەگەن­دەي, «ەگەمەندە» تۇراقتى ءتۇر­دە شىعا باستاعان «ءتالىم» بەتى ار­قىلى تاجىريبە الماسىپ تۇرساق, مۇنداي يگى ءىستىڭ قاي-قايسىمىزعا دا بەرەرى كوپ دەپ بىلەمىن. قۇرماناي جاكەشەۆا, اقتوبە قالاسىنداعى №21 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى اقتوبە وبلىسى