جاندانۋ

جارمەڭكە بۇدان ەكى جىل بۇرىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ باستاماسىمەن «تۋعان ەل – التىن بەسىگىم», «تۋعان جەرگە تاعزىم» اكتسيالارى دۇنيەگە كەلگەن ەدى. ونىڭ اياسىندا وبلىستىڭ بارلىق قالالارى مەن اۋداندارىندا ارزان باعامەن ازىق-ت ۇلىكتى ساۋدالاۋ, ونەر­پاز جاستاردىڭ ەل اراسىندا ءجيى بو­لىپ, ءان مەن كۇيمەن سۋسىنداتۋ, ۇلت­تىق سالت-ءداستۇردى جاڭعىرتۋ, وسكە­مەن جانە سەمەي قالالارىندا ءار اپ­تانىڭ سەنبىسىندە جارمەڭ­كە وتۋدە. وتكەن اپتادا وسكەمەندەگى رەسپۋبليكا الاڭىندا زايسان اۋدانى قو­جا­لىق يەلەرىنىڭ وندىرگەن ازىق-ت ۇلىك جارمەڭكەسى بولىپ ءوتتى. زايسان­دىق­تار 80 ءىرى قارا, 2 تۇيە, 30 قوي ەتىن, 5 جىلقى ەتىن, 8 توننا كارتوپ پەن 2 توننا قىرىققابات, 2 توننا وسىمدىك مايىن, 1 تونناعا جۋىق تالقان, تارى, جەنت, قۇرت-ىرىمشىك, باسقا دا تاۋار­لاردى الىپ كەلدى. زايسان اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك زاينۋلدين اتقارىپ جات­قان ىستەرى جايلى اڭگىمەلەپ بەردى. – وتكەن جىلى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمى 4 ملرد. 300 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. قازىر اۋداندا ءبىرشاما يگى ىستەر اتقارىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, جەكە كاسىپكەر ايدار بارىسوۆ زايسان قالاسىندا ءسۇت زاۋىتىن اشۋ ماقساتىندا جاڭا قوندىرعىلاردى ورناتا باستادى.  «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىن­دا اۋداندا قىرۋار شارۋالار جۇزەگە اسىرىلىپ, مەكتەپتەر اعىمداعى ءجون­دەۋدەن ءوتىپ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى اتقارىلدى. «بالاپان» باعدارلاماسى اياسىندا اۋدانداعى اۋىلداردا بالا­باقشا, شاعىن ورتالىقتار اشىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. ءوڭىر باسشىسى ب. ساپارباەۆ سارىتەرەكتەگى بالا­باق­شانىڭ, دايىرداعى مەكتەپ-ينتەر­نات­تىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىسىپ, جۇرت­شى­لىقتىڭ قۋانىشىمەن ءبولىستى. تابيعاتتىڭ توسىن اپاتىنان زارداپ شەككەن تاسباستاۋ اۋىلىنا بەردىبەك ساپارباەۆ بىرنەشە مارتە كەلىپ, حالىقپەن جۇزدەسۋى, قيىن ساتتە ولار­دىڭ جانىنان تابىلۋى, تۇرعىنداردى جاعدايدىڭ وڭ بولۋىنا سەندىرۋى ەل قامىن ويلاعان ناعىز باسشىنىڭ ۇلگىسى ەمەس پە! تاسباستاۋلىقتار جاڭا باسپانالارعا يە بولىپ, اپاتتان كەيىنگى اۋىل تىكەلەي ءوڭىر باسشىسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا قايتا تۇلەدى. – اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدا­رىنا كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە شىعىنعا ۇشىراعان مال باسىنىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەن 19 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرىلدى. حالىق­تىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ قالدى, مۇنداي جارمەڭكەلەر تۇراقتى ءوتىپ تۇرادى, – دەدى اۋدان اكىمى سەرىك زاينۋلدين. تاڭعى ساعات 9-دا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپاربەكوۆ جارمەڭكەنى ارالاپ, قوجالىق يەلەرىمەن اڭگىمەلەستى. كەڭ­ساي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى جەتپىسباي ءابدىراحمانوۆ جارمەڭكەگە التى ءىرى قارا, ەكى جىلقى, بەس قوي ەتىن وتىز قاپ كارتوپ اكەلگەنىن ايتتى. ءىرى قارا ەتىنىڭ 1 كيلوسى 700 تەڭگە. ال, كار­توپ­تىڭ 1 كيلوسى 60 تەڭگە. ءدال سول كۇنى ورتالىق بازاردا ءىرى قارا ەتى مەن كارتوپتىڭ باعاسى 2 ەسە قىمبات بولاتىن. اۋدانداعى ءىرى قوجالىق يەسى ەربول كەلگەنباەۆ تىركەمەسى بار «كا­م­از»-بەن 30 ءىرى قارانىڭ ەتىن اكەلىپتى. ال, تۇيە ەتىن قالا تۇرعىندارى ءاپ-ساتتە تالاپ الىپ كەتتى. ءوڭىر باس­شى­سى, اۋدان اكىمى سەرىك زينابەك ۇلىنا بۇگىنگى جارمەڭكەنى جاقسى ۇيىمداس­تىرعانى ءۇشىن العىس ايتتى. سول كۇنى رەسپۋبليكا الاڭىندا زايساندىقتار اننەن شاشۋ شاشىپ, «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا – 20 يگى ءىس» شاراسى جايلى ماعلۇماتتار بەردى. جاڭاشا وتكەن ناۋرىز وتكەن جىلى اۋا رايىنىڭ قولاي­سىز بولىپ, بىرقاتار ەلدى مەكەندەردە سۋ تاسقىنى بولۋى سالدارىنان زاي­سان­دىقتار ناۋرىز مەرەكەسىن اتاپ وتە الماعان. اسىرەسە, تاسباستاۋ اۋى­لىندا اپاتتىڭ سالدارىنان 30-عا تار­­تا تۇرعىن ءۇي جارامسىز بولىپ قال­عان ەدى. بيىل ناۋرىز تويىن ءمان­دى دە ءساندى اتاپ ءوتۋدىڭ رەتى كەلدى. 21 ناۋرىز كۇنى «شىعىس ساقي­نا­سى» كولىك دالىزىمەن زايسانعا قاراي ساپارعا شىقتىق. كۇن سۋىق, قاردىڭ قالىڭدىعى بىلتىرعىدان كەم ەمەس. تارباعاتاي اۋدانى مەن زايساننىڭ اراسىنداعى كۇرە جولدى 1 مەترگە دەيىن قالىڭ قار باسىپ قالعان. مۇنىڭ الدىندا قالىڭ جاۋعان قار مەن دۇلەي بوراننىڭ سالدارىنان جول ەكى كۇن جابىق تۇرعان. جولشىلارعا راحمەت, تابيعات سىنىنان ابىرويمەن شىعىپ, جولدى تازارتىپ ۇلگەرگەن. بيىل زايساندىقتار مەرەكەنى جا­ڭا­شا سيپاتتا وتكىزۋدى ۇيعارىپتى. سول كۇنى كەشكىلىك مادەنيەت ۇيىندە ناۋرىزعا ارنالعان ءان كەشى بولىپ ءوتتى. ونىڭ تۇساۋىن بەلگىلى ايتىسكەر اقىن سەرىك قۇسانباەۆ كەسىپ, جىردان شاشۋ شاشتى, ەسىمى ەلگە تانىمال ءانشى شاھيزادا كوپ­شى­لىككە ونەر كور­سەت­تى. ەكى ساعات بويى ءان شىرقاعان شا­ھيزاداعا جۇرتشى­لىق ءتانتى بو­لىپ, ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. اۋداندىق اكىمدىكتىڭ الدىنداعى كەڭ الاڭدا 30-عا تارتا كيىز ءۇي ساپ تۇزەگەن. ءار اۋىلدىق وكرۋگ 2-3-تەن كيىز ءۇي تىگىپتى. ونىڭ وزىندىك ءمانى بار. ناۋرىزعا ارنالعان  كيىز ۇيلەر سايىسىندا زايسانداعى ءاليا قۇس­ما­نو­ۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن № 11 كاسىپتىك ليتسەيدىڭ 8 قاناتتى كيىز ءۇيى باس ءجۇل­دەنى جەڭىپ الدى. بۇدان كەيىنگى ءجۇل­دەلى ءۇش ورىنعا اۋداندىق مەديتسينا­لىق بىرلەستىگى,  داۋلەنوۆ ورتا مەكتەبى مەن اينابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگى, 2017-اسكەري ءبولىمى, لومونوسوۆ ورتا مەكتەبى, قاراتال اۋىلدىق وكرۋگى ۇجىمدارى يە بولدى. ناۋرىزدا  اۋداندىق دەنەشى­نىق­تى­رۋ جانە سپورت ءبولىمىنىڭ باستىعى زايسانبەك قاجانوۆتىڭ جانە «سايحان» سپورت كلۋبىنىڭ ۇيىمداس­تى­رۋى­مەن ورتالىقتاعى شاعىن فۋتبول الاڭىندا توعىزقۇمالاق, ارقان تار­تىس, قولتىرەس, ۇستەل تەننيسى,  گىر كو­تەرۋ, باعاناعا شىعۋ, شاحمات, دويبى سىندى بىرقاتار سپورتتىق ويىندار ۇيىمداستىرىلسا, اۋەزوۆ مەكتەبى مەن مادەنيەت ءۇيى جانىنداعى سپورت كوماندالارى ءوزارا سىنعا ءتۇستى. سپورت مەكتەبىندە قازاقشا كۇرەستەن ءبا­سەكە تارتىستى ءوتتى. بۇل جارىس­تار­عا اۋىل, قالا سپورتشىلارى قاتىسىپ باقتارىن سىنادى. توعىزقۇمالاقتان قىزدار اراسىندا ءى-ورىندى نۇرگۇل ءازىرحانوۆا, ءىى-ورىندى كاۋسار ىنتى­ماق, ال ءىىى-ورىندى التىناي باق­باە­ۆا جەڭىپ الدى. شاحماتتان ەرلەر اراسىندا ق.نيع­ماتۋلين مەن ق.ساعىمجانوۆ كوش باستادى. وقۋشىلار اراسىنداعى بۇل سايىستا ج.قانات ۇلى, ە.ابزيەۆ, ءا.تۇرىسبەكوۆ تيىسىنشە توپ جاردى. قىز­دار ارا­سىن­داعى وسى سىندا ءى ور­ىن ت.بەيسەن­باەۆاعا, ءىى ورىن ع.تاس­قىن­با­ەۆاعا, ءىىى ورىن ە.شالعىن­بە­كو­ۆاعا بۇي­ىر­دى. ءدال وسىنداي كورسەت­كىش بويىنشا دويبى جارىسىندا ۇلدار اراسىندا ءى-ورىنعا د.قالەلوۆ, ءىى-ور­ىنعا ق.داۋىتباەۆ, ءىىى-ورىنعا ا.قاۋ­ىل­بەكوۆ تۇراقتادى. قىزدار ارا­سىن­دا گ.تاس­قىن­باەۆاعا, ق.بيداح­مە­توۆاعا جانە ق.باۋىرجانوۆاعا ەشكىم تەڭ كەلمەدى. ۇستەل تەننيسىنەن قىز­دار ارا­سىندا م.ورازوۆا, ب.ورازوۆا, ر.ورازبەكوۆا ءجۇل­دە­لى ورىنداردى يەلەنسە, ۇل­دار ارا­سىن­دا و.ابديەۆ, م.راحيموۆ, م.ەگىنباەۆ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ناۋرىز مەرەكەسىندە شاھيزادا اننەن شاشۋ شاشىپ, ونەرپازدار مىڭ بۇرالىپ بي بيلەدى. مەرەكە كۇنى كورشى قىتاي مەم­لە­كەتىنىڭ شىڭجان-ۇيعىر اۆتونو­ميا­لى رايونى التاي ايماعى سىرتقى ەكو­نوميكالىق ساۋدا مەكەمەسىنىڭ ور­ىن­باسارى جەڭىس قابدىكارىم ۇلى, شىڭ­جان-جينشينۋ-حۋانتي جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى ساۋدا سەرىكتەس­تى­گىنىڭ دي­رەكتورى ۋ-گو-بين 10 توننا كوكونىستى ەكى ەسە ارزان باعامەن ساۋدالاپ, تۇر­عىنداردىڭ العىسىنا يە بولدى. وڭداسىن ەلۋباي, شىعىس قازاقستان وبلىسى, زايسان اۋدانى.