جۇرەگى جىلى جان

كەزىندە سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ ءادي ءشا­رىپوۆ تۋرالى «جاقسىلىققا جارالعان ءجۇ­رەك» دەگەن ءسوزى بۇگىنگى ۇرپاق الدىندا قايتا جاڭالانىپ, جاڭعىرىپ وتىر. ويتكەنى «ور­حون» باسپاسىنان جارىق كورگەن ادەكەڭ ءجو­نىندەگى كىتاپتىڭ اتى مىنە وسىلاي اتالادى. كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايرات­كەرى, جاۋىنگەر-جازۋشى, بەلگىلى عالىم رەتىندە ءادي ءشارىپوۆ ەسىمىن بىلمەيتىن قازاق كەمدە-كەم. جالپى ول كىسى كوزى تىرىسىندە-اق اتى اڭىزعا اينالعان ادام. اقىن ت.مولدا­عاليەۆ «دارا تۇلعا» دەگەن ولەڭىندە: «مى­ناۋ ەلدە, اعاتاي, ءوزىڭ جايلى اڭىز كوپ», دەپ تەگىن ايتپاسا كەرەك. وسى كىتاپتان العان ماعلۇماتىمىزعا سۇيەنسەك, اڭىزعا اينالماسا, 1941 جىلى سوعىس باستالعان بەتتە, قورشاۋدى بۇزىپ شىعىپ, بەلورۋسسيانىڭ مۋحين ورمانىندا پارتيزان وتريادىن قۇرعان «ساشا-قازاقتى ء(ا.ءشارىپوۆتى) ۇستاپ بەرگەنگە ەلۋ مىڭ نەمىس ماركاسىن جانە پومەششيكتىڭ جەرىمەن قوسا ءۇي-جايىن سىيعا بەرەمىز» دەپ فاشيستەر ۇشاقتان ليستوۆ­كانى جايدان-جاي تاستاي ما؟ ءيا بولماسا, 1928 جىلى وسكەمەن قالاسى­نان جەتى تيىنعا ساتىپ العان ا.باي­تۇر­سىنوۆتىڭ «ادەبيەت تانىتقىشى» وقۋلىعىن جانىن ءشۇ­بەرەككە تۇيە ءجۇرىپ, ساق­تاپ, سونداي كىتاپتاردى تۋعان جەرى مارينوۆكا دەرەۆنياسىنىڭ بىل­قىل­داق وزەنىنىڭ جاعاسىن­داعى اعاشتىڭ تۇبىنە كومىپ, سوعىسقا اتتاناردا كۇدىك كەلتىرمەيتىن جاقىن اعايىن­دارىنىڭ بىرىنە قالدىرىپ, ەلۋ جىل ساق­تاۋى, كەيىننەن احاڭداردى اقتاعان كوميس­سيانىڭ مۇشەسى رەتىندە الگى وقۋلىقتىڭ تولىق نۇسقاسىن ەڭ ءبىرىنشى بولىپ باسپاعا ۇسىنۋى جاتقان ءبىر جىر ەمەس پە؟ 1928 جىلى «ادەبيەت تانىتقىشپەن» بىرگە سا­تىپ الىپ, بىرگە ساقتاعان م.اۋەزوۆتىڭ «قيلى زامان» پوۆەسىن رومانعا بالاعان ءادي ءشارىپوۆ ونى ورىسشاعا اۋدارتىپ, ماسكەۋ­دەن جارىق كورۋىنە ىقپال ەتۋى دە اڭىز ەمەس, شىندىق. جازۋشىلاردىڭ اڭىزعا اينالعان اتاقتى اق ءۇيى مەن سارى ءۇيىن سالدىرتقان دا ادەكەڭ ەكەن. بىراق توتاليتارلىق جۇيە جەكەلەگەن ادامداردىڭ ەرەكشە ەرلىك ىستەرىن ايتۋعا دا, جازۋعا دا جول بەرە قويماعانى بەلگىلى. سوندىقتان دا قوعام قايراتكەرلەرى مەن اقىن-جازۋشىلاردىڭ جەكەلەگەن ەستەلىك ماقالالارىندا, ەسكە الۋ كەشتەرىندە, ەل اۋزىنداعى اڭگىمەلەر بولماسا, بىلايعى جۇرت ونىڭ حالقىنا سىڭىرگەن ەرەن ەڭبەگىنەن مۇلدە بەيحابار دەۋگە بولادى. مىنە, ءادي ءشارىپوۆ تۋرالى ەرتەرەكتە جازىلعان مە­مۋارلىق ماقالالار, زامانداستار لەبىزى, ارناۋ ولەڭدەر مەن ەسسەلەردى توپتاستىرعان اتالمىش جيناق وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعانداي. 1941-1945 جىلدارداعى قان مايداندا «پارتيزان ساشا-قازاق» دەگەن اتى اڭىزعا اينالعان ءادي ءشارىپوۆ – بۇل كەزەڭنىڭ شىندىعىن «پارتيزان قىزى», «ورمانداعى وت», «تون», «قاپاستاعى جۇلدىزدار», «اكە قابىرى باسىندا», «ارباسۋ», «ەلبرۋس ەتەگىندە» سياقتى اڭگىمە-پوۆەستەرى مەن «ساحارا قىزى», «دوس سىرى» اتتى روماندارىنا ارقاۋ ەتكەنمەن, ءوزىنىڭ جەكە باسىنان وتكەن قيامەت-قايىم كۇندەرىن قاعاز بەتىنە تۇتاس­تاي تۇسىرە الماي كەتكەن قالامگەر. 1937 جىلى 25 جاسىندا «قاجى-بايدىڭ تۇقىمى», «جاپون شپيونى», «ىلياسپەن (جانسۇگىروۆ) بايلانىسى بار» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, كومسومولدان شىعارىلعاننان كەيىن, فاكۋلتەت دەكانى بولىپ وتىرعان ورىس جىگىتىنىڭ كو­مەگىمەن دەر كەزىندە باس ساۋعالاپ, تۇركىمەن­ستاننىڭ كراسنوۆودسك قالاسىنا بارىپ جانىن ساقتاپ قالماعاندا, ءتىرى قالار-قال­ماسى ەكىتالاي ەدى. بىرگە وقيتىن كۋرستاسىنا ايتقان ءومىر تاريحى كوپ ۇزاماي ءوز باسىنا سوققى بولىپ تيگەننەن كەيىن ادەكەڭنىڭ ەكى ەلى اۋىزعا, ءتورت ەلى قاقپاق قويعانى انىق. ءومىرىنىڭ جارتىسىن جاۋاپتى قىزمەتتەرگە ارناعاندىقتان, اكەلەرى كەڭەس وكىمەتىنىڭ اتا جاۋى سانالاتىن قايرانباي قاجىنىڭ ۇرپاعى ءادي شارىپوۆكە ۇنەمى اۋزىن باعىپ ساق جۇرمەسە بولمايتىن ەدى. سوندىقتان دا بولاشاق قايراتكەرگە ومىرباياندىق رومان جازۋ بۇيىرماعانى اقيقات. 1938 جىلى الماتىعا قايتا ورالعان ءا.ءشارىپوۆ قازىرگى قازپي-دە ءۇزىلىپ قالعان وقۋىن اياقتاۋعا مۇمكىندىك الادى. ونىڭ 1940 جىلى اسكەري كوميسسارياتتىڭ باستىعىنا كىرىپ, وزىنە جالا جاپقان ادامنىڭ دا سوندا جۇرگەنىن كو­رىپ: «اسكەر قاتارىنا قايدا جىبەرسەڭىزدەر دە بارايىن, تەك ءبىر ءوتىنىشىم, مىنا ت. دەگەن ازاماتتان اۋلاق جۇرەتىن اسكەري بولىمگە جىبەرىڭىزدەر» دەگەن ءوتىنىشى بويىنشا جاۋ تىلىنان ءبىر-اق شىعۋى دا كەزدەيسوق ەمەس ەكەن. مىنە, قولىمىزداعى كىتاپ جاي عانا ەستەلىكتەر جيناعى ەمەس, عۇمىرباياندىق ەستەلىك-رومان دەۋگە تۇرارلىق دۇنيە. كىتاپتىڭ ءبىرىنشى بەتىن اشاتىن «ورحون» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى د.ءاشىمحانوۆتىڭ ال­عىسوزىنەن كەيىن ءسابيت مۇقانوۆتىڭ «ەڭ­بەگىنە ساي ەڭبەك» اتتى 1962 جىلى جازىل­عان ماقالاسى بەرىلىپتى. مۇندا نەگىزىنەن ءادي ءشارىپوۆتىڭ جۇماعالي ساين تۋرالى مونوگرافيالىق ەڭبەگىنە تالداۋ جاسالادى. دەسە دە, ادەكەڭنىڭ بەلورۋسسيا جەرىندە «ساشكو قازاق» (بەلارۋس ۇعىمىندا «ەرتەگىلىك باتىر» – س.م.) اتانىپ, پارتيزان وتريا­دىن باسقارسا, ج.سايننىڭ ۋكراينا جەرىندە پارتيزان وتريادىن باسقارعاندىعىن ادەمى قيىستىرىپ اكەلگەن جازۋشى ەكى قايرات­كەردىڭ جۇرشىلىققا بەلگىسىز قيىن-قىستاۋ كۇندەرىنەن دە سىر شەرتەدى. ال ءبىر مايداندا سوعىسقان ا.مەدۆەدوۆ, ۆ.دوبروۆولسكي سياقتى پارتيزان-جاۋىنگەرلەردىڭ, سوعىس ارداگەرى, پروفەسسور س.كەنجەبەكوۆتىڭ, ەلشى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ل.پاكۋشتىڭ, جازۋ­شى-قالامگەرلەر د.سنەگين, ۆ.كليازمين, ز.تانحيموۆيچ, ۆ.دوبروۆولسكي, ك.ال­­تايسكي, ا.براگين, ن.روۆەنسكي, ن.جانتۋرين, س.باقبەرگەنوۆ, ە.ستۆورين, گ.بەلگەر, ە.گۋسلياروۆ, س.كۇزەمباەۆا, ر.قويشىباەۆا, مۇرات اۋەزوۆتىڭ ەستەلىكتەرىندە عيبراتتى ءسوز مول. جالپى جيناققا ەنگەن الپىستان استام اۆتوردىڭ بىردە-بىرەۋىندە باسى ارتىق بوس ءسوز جوق, بارلىعىنىڭ ءسوزى تەك قانا جاقسىلىقتان, تەك قانا ونەگەلى ءومىردى سۋرەتتەۋدەن تۇرادى. سوندىقتان دا كىتاپتى وقىپ وتىرعاندا, ءاربىر ماقالا جەكەلەپ تالداۋعا جەتەكتەيدى. جيناقتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – الدىمەن قازاقشا جازىلعان ماقا­لا­لار توپتاستىرىلىپ بەرىلگەن, ال جوعارىدا اتى اتالعان اۆتورلاردىڭ ورىس تىلىندە جا­زىلعان ماقالالارى قايراتكەر ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى كەزەڭىن بەينەلەيتىن سۋرەتتەردەن كەيىن بولەك جيناقتالىپتى. سوڭىندا ورىس­شا-قازاقشا جازىلعان حاتتار مەن جارىق كورگەن ەڭبەكتەرىنىڭ جالپى ءتىزىمى بەرىلگەن. 1944 جىلى جارالانىپ, ەلگە ورالعاننان كەيىن اۋەلى قازاق كسر وقۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ودان 1963 جىلعا دەيىن وقۋ ءمينيسترى, 1963-1966 جىلدارى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنبا­سارىنان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, 1966-1971 جىلدارى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, 1971-1979 جىلدارى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سياق­تى جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارا ءجۇرىپ, «جۇ­ماعالي سايننىڭ ءومىرى مەن تۆورچەستۆوسى», «قازىرگى ءداۋىر جانە قازاق ادەبيەتى دامۋى­نىڭ پروبلەمالارى», «قازاق ادەبيەتىندەگى ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق», «سىرباي ءماۋ­لەنوۆ تۆورچەستۆوسى» اتتى مونوگرافيالىق زەرتتەۋ ەڭبەكتەر جازىپ, شەتەلگە شىققان ساپارلارىن بەينەلەيتىن «الىس جاعالاۋ­لار» اتتى وچەركتەر جيناعىن شىعارادى. قاشان كوزى جۇمىلعانشا وسى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنان قول ۇزبەي ءوتتى. وسى كەزەڭ سۋرەتتەرى كورنەكتى اقىن-جازۋشىلارىمىز ق.قايسەنوۆتىڭ «قامقور­شىمىز بولدى», س.ماۋلەنوۆتىڭ «باتىل ادىمدار», م.ءالىمبايدىڭ «ءور دە ءوتىمدى ەدى», ءا.نۇرشايىقوۆتىڭ «جاۋىنگەر جازۋ­شى», ع.قايىربەكوۆتىڭ «ادەكەڭ 80 جاستا», ت.مولداعاليەۆتىڭ «دارا تۇلعا», ر.توق­تاروۆتىڭ «ۇلت تاعدىرىنا ءۇن قوسقان», ج.مولداعاليەۆتىڭ «ونەگەلى ءومىر», ءا.جۇ­ماباەۆتىڭ «امان ەردىڭ اتى شىعادى», ع.قابىش ۇلىنىڭ «اق جولمەن جۇرگەن ازامات», م.راشەۆتىڭ «سەكسەننىڭ بەسەۋىندە», ف.وڭعارسىنوۆانىڭ «ساعىندىم, اعا, ءسىزدى!», ب.تىلەگەنوۆتىڭ «قايراتكەر حاقىندا بىرەر ءسوز», م.قالدىبايدىڭ «ەلدەن شىققان ەر تۇلعا», ع.سادىق ۇلىنىڭ «سوعىستا پارتيزان, ومىردە قايراتكەر», ن.نۇراحمەت ۇلىنىڭ «تاريحتا ورنى بار ازامات», ءا.بوريەۆتىڭ «وجەت بوپ وسىڭدەر» سياقتى ماقالالارىندا ءارتۇرلى قىرىنان ءسوز بولادى. اتالعان قا­لامگەرلەردىڭ ءبارى دە ومىردە بولعان وقيعا­لاردى, وزدەرىنە عانا ەمەس, تۋعان حالقىنا جاساعان ادال قىزمەتى مەن قارىمدى قام­قورلىعىن بۇكپەسىز شىن جۇرەكپەن جازعان. «دۇنيەدە پارتيزاندار عانا مىقتى بولادى» دەپ ويلايتىن ءوز اتى دا اڭىزعا اينالعان پارتيزان-جازۋشى قاسىم قايسە­نوۆ­تىڭ 1945 جىلى ادەكەڭمەن العاش تانى­سۋى قىزىق. ارينە قاسىم اعا العاشىندا اتاقتى پارتيزان كومانديرىنە سىناي قارا­عان بولۋ كەرەك. سەبەبى, پارتيزان-جازۋشى ادەكەڭنىڭ كەسەك تۇلعاسىنا, الاقانداي كوزىنە, قۇلاقتىڭ بىتىمىنە قاراپ وتىرىپ, «ناعىز پارتيزاننىڭ ءوزى ەكەن» دەپ, سۇيسىنە سيپاتتاما بەرۋى وسى ويىمىزدى ايعاق­تايدى. گەنەرال-مايور, اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى م.قالماتاەۆتىڭ «اعانىڭ حاتى ۇرانىم ەدى» ماقالاسى دا ادەكەڭ تۋرالى تىڭ ماعلۇماتتارعا تولى. ال كورنەكتى عالىمدار م.قاراتاەۆتىڭ, ت.ءنۇرتازيننىڭ, س.قيراباەۆتىڭ, ك.نارىباەۆ­تىڭ, ش.ەلەۋكەنوۆتىڭ, ت.كاكىشەۆتىڭ, ءا.نا­رىمبەتوۆتىڭ, ب.ۋاقاتوۆتىڭ, ح.ادىباەۆتىڭ, س.يساەۆتىڭ, ب.ابىلقاسىموۆتىڭ, ب.ماي­تانوۆتىڭ, س.نەگيموۆتىڭ, ا.ىسىماقوۆانىڭ, ش.تاعاەۆانىڭ ماقالالارى پارتيزان-جازۋ­شىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشى­لىعىنىڭ سان تاراۋىنا شولۋ جاسايدى. قازاقشا جازىل­عان ماقالالار سوڭىندا ءادي اعانىڭ ادال جارى ءارى ارتىنداعى جوقشىسى رەتىندە ەلەۋ­لى ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن كلارا جاعىپار­قىزىنىڭ دا «اياۋلى ادەكەم» اتتى ەستەلىگى شىنايى جۇرەك تەبىرەنىسىن بىلدىرەدى. «مايداننان ورالعان كۇندەردە» دەپ اتالاتىن تايىر جاروكوۆ پەن ونىڭ ايەلى ءمۇنيرا تۋرالى پارتيزان-جازۋشىنىڭ ءوز ەستەلىگى دە ساتىمەن بەرىلگەن. ەلگە ساعىنىپ جەتكەندە, ەكى بالاسىنىڭ قازاسىن ەستۋ, ارينە ءادي شارىپوۆكە وڭاي سوقپايدى. وسىنداي اۋىر قايعىنى بىرگە بولىسكەن, قاشان كوزى جۇمىلعانشا ارا-قاتىناستارى ۇزىلمەگەن ت.جاروكوۆ ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى ادال دوستىق وقىرمانىن ويلاندىرارى حاق. جازۋشىنىڭ تۋىستارى ب.ابلانوۆ, ن.تۇڭ­عىشباەۆا, ر.شۇلەمباەۆالار, قىزى ءاليانىڭ دا ەستەلىكتەرى ىستىق ىقىلاسپەن جازىلعان. ورىس تىلىندەگى ماقالالار سو­ڭىن­دا جازۋشىنىڭ مايدان ومىرىنەن سىر شەرتەتىن «يستوريا ودنوگو پولۋشۋبكا» (اۋدارعان ي.ششەگوليحين) دەگەن پوۆەسىنەن بەرىلگەن ءۇزىندى دە جيناقتىڭ تانىمدىق سيپاتىن ارتتىرا تۇسكەن. ءادي اعاعا «جازىعىڭ سول», «سەكەم-سەزىك» دەگەن اتپەن جىر شۋماقتارىن ارناعان قارت قالامگەر مۇزافار الىمباەۆتىڭ «ءور دە ءوتىمدى ەدى» دەگەن ماقالاسىنداعى قاي­راتكەر-عالىمنىڭ جوعارعى قىزمەتتە ءجۇر­گەن كەزىندەگى ءوزى ينيتسياتور بولىپ سال­دىرعان قۇرىلىستارى تۋرالى ايتقانىنا نازار اۋدارىپ كورەيىكشى. ولار: 1. الماتى ىرگەسىندەگى الماتى ساناتورياسى. 2. كوكشە­تاۋداعى «وقجەتپەس» ساناتورياسى. 3. قىر­عىزستانداعى «قازاقستان» دەمالىس ءۇيى. 4. ۇكىمەت جانىنداعى مەديتسينالىق-ساناتو­ريلەر بىرلەستىگى ءۇيى (№4). 5. ءتورتىنشى باسقارمانىڭ شيپاحاناسى جانە مەديكتەرگە ارنالعان ەكى تۇرعىن ءۇي. 6. قازاقستان جازۋ­شىلارىنىڭ الماتىداعى شىعار­ما­شىلىق ءۇيى. جامبىل كوشەسىندەگى ەكى تۇرعىن ءۇي. 7. الماتىداعى كراسين جانە اباي كوشەلەرى مۇيىسىندەگى بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇي (تۆورچەستۆو قىزمەتكەرلەرىنە بەرىلگەن). 8. شىعار­ماشىلىق ءۇيى قاسىنان جازۋشىلارعا ءبول­دىرگەن ونشاقتى ساياجاي ءۇيى. 9. الماتىنىڭ كالينين كوشەسى بوي­ىنداعى ەڭ العاشقى رەسپۋبليكالىق پيونەرلەر سارايى. ال اكادەميك ك.نارىباەۆ ءوز ەستەلىگىندە تىكەلەي ادەكەڭنىڭ ارالاسۋىمەن سەمەيدە مەديتسينالىق جانە مال دارىگەرلىك ينس­تيتۋتتارى, ورالدا اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتى, قاراعاندىدا مەديتسينا جانە كووپەراتيۆ ينستيتۋتتارى اشىلعاندىعىن اتاپ كورسەتەدى. اكادەميك س.قيراباەۆ 50-جىلداردىڭ كۇشتى ناۋقانى وتكەننەن كەيىن مينيستر ادەكەڭ قازاق مەكتەپتەرىن قايتا اشۋ, قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ىسىنە ەداۋىر باستاما جاساعاندىعىن, الماتىدا جابىلىپ قالعان № 12 مەكتەپ قايتا اشىلعاندىعىن, اۋىل بالالارىن وقىتاتىن مەكتەپ-ينتەرنات (№ 4) ۇيىمداستىرىلعانىن, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىتۋدى جاقسارتۋ شارا­لا­رىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كەڭەس ءوت­كىزىپ, ادەكەڭنىڭ ءوزى بايانداما جاساعانىن, كەڭەس شەشىمىمەن «قازاق ءتىلى مەن ادە­بيە­تى» جۋر­نالى شىعا باستاعانىن, سو­نىمەن بىرگە جوعارىداعى تىزىمگە قاتىستى ماسە­لەلەردىڭ قالاي ورىندالعانىن اشاتىن مول دەرەكتەر كەلتىرگەن. ادەبيەت جانە ونەر ينستي­تۋتىنىڭ دي­رەكتورى بولىپ جۇرگەندە ءارى باسشى, ءارى عى­لىم دوكتورى رەتىندە قان­شاما ادامعا جول سىلتەگەنى تۋرالى ت.كاكىشەۆ «قام­قورشى» دەگەن ماقالاسىندا انىق جازادى. بۇلار­دىڭ ءىش­ىن­دە كەيىننەن بىلىكتى عا­لىم­دارعا اينالعان ب.ابىل­قا­سى­موۆ, ت.بايمولداەۆ, ا. بۇل­­دىباەۆتىڭ ەڭ الدىمەن قا­بىل­دان­عانىن, بۇلاردان كەيىن «ج.دادەباەۆ, ب.بالاجانوۆ, ق.ەرگوبەكوۆ, ب.ابدىعازيەۆتى اتاسام, ءادي ءشارىپوۆ قابىلداعان ادامداردىڭ كىمدەر ەكەنى ايقىندالا تۇسەر دەپ ويلايمىن» دەيدى عالىم. قالامگەر ءابىلماجىن جۇماباەۆ 2008 جى­لى جازعان ەستەلىگىن: «ادەكەڭ ۇزاق ومىرىندە قانداي ءبىر جاۋاپتى قىزمەتتى اتقارىپ جۇرسە دە, تىرشىلىكتە ارتىنان ءوز بوروزداسىن تار­تىپ, وعان جايقالتىپ ەگىن وسىرەتىن ديقان ءتارىزدى حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان نەبىر كەرەمەت يگىلىكتى ىستەردى تىندىرعان قازاق­تىڭ نار تۇلعالى ازاماتى ەدى» – دەپ قو­رىتىندىلاسا, 1992 جىلعى ەستەلىگىندە رامازان توقتاروۆ: «ادەتتە ءبىز باتىردى الىس­تان, ەرتەگىدەن, كونە تاريح قاتپارلا­رىنان ىزدەيمىز, ول دا كەرەك شى­عار, بىراق كوبىنە-كوپ سول ءادي اعا سىندى الىپ تۇلعالى با­تىرلار قاسىمىزدا ءجۇر­گەنىن كوپ جاع­داي­دا اڭعارا بەرمەيمىز. اڭ­عا­را بەرمەگەن سوڭ, ايالاي دا بىلمەي جا­تامىز. ادەكەڭ قىزىل ءورت-مايدان وتىندە ءجۇرسىن, بەيبىت تىرلىكتىڭ ب ۇلىكشىلەرىمەن ولىسپەي-بەرىس­پەيتىن جەكپە-جەك ايقاسقا دا شىقسىن, سونىڭ بارىندە ەشقاشان ءوزىنىڭ جەكە با­سىن قورعاپ, ۇلت تاعدىرى شەشىلەتىن الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەر­دەن ءبىر ساتكە دە تىسقارى قالىپ كورگەن ەمەس. ول ءۇشىن كورىپ وتىرسىزدار, قۇربان­دىق­تىڭ قانداي تۇرىنە بولسا دا ويلانباستان بارا بەرگەن. ءادي ءشا­رىپوۆ سەكىلدى ۇلتىنىڭ تاعدىرى مەن بيىك يدەال ءۇشىن كۇرەسە الا­تىن ۇل تۋدىر­عان قازاق حالقى ەشقاشان داع­دارىسقا ۇش­ى­راماق ەمەس», – دەپ اياقتايدى. راسىندا, وسى كىتاپتى وقىپ وتىرعاندا ءادي ءشارىپوۆتىڭ ونەگەلى ءومىر جولىمەن تانىسقان سايىن قازاقتىڭ نەبىر مارعاسقا ۇلدارىنىڭ دا كۇرەسكەر تۇلعاسى كوز ال­دىڭىزعا ەلەستەپ وتىرادى. وسى ارقىلى ومىردەن قانداي ادامدار وتكەن دەگەن ويعا قالاسىز. 2012 جىلى 19 جەلتوقساندا قازاق ءما­دە­نيەتىنىڭ اسا ءىرى تۇلعاسى, جازۋشى, عالىم, قو­عام قايراتكەرى ءادي ءشارىپوۆتىڭ تۋعانى­نا 100 جىل تولادى. « ۇلىم دەيتىن ەل بولماسا, حالقىم دەگەن ۇل قايدان تۋادى» دەگەن ءسوز بۇگىندە ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. قو­لىڭىزداعى «جاقسىلىققا جارالعان ءجۇ­رەك» اتتى كىتاپتى وقىساڭىز, كوپ قينال­ماي-اق وسى سۇراقتىڭ ەكەۋىنە دە تولىق جاۋاپ الار ەدىڭىز. جايشىلىقتا ونەگەلى ادامداردىڭ ءومى­رىن بۇگىنگى ۇرپاق بويىنا ءسىڭىرۋ قاجەت دەگەن ءسوز كوپ ايتىلادى. ونىڭ سەبەبى سونداي كەڭ تىنىستى كەسەك تۇلعانىڭ باتىر ءارى باتىل ادامداردىڭ ارامىزدان سيرەپ بارا جاتۋى, ونىڭ ورنىندا جالپىلداعان جا­عىم­پاز­داردىڭ كوبەيۋى اتاقتى تۇلعا تۋرالى كەرەعار تۇسىنىك تۋعىزادى. سون­دىقتان دا بۇگىنگى ۇرپاق ساناسىنا باتىل سىڭىرەتىن تازا ۇلگى, تازا ونەگە ءادي ءشا­رىپوۆتىڭ بولمىس بىتىمىنەن عانا تۋاتىنى ايداي اقيقات. سول سەبەپتى وسىنداي تۇل­عالارىمىزدىڭ وكشە ىزىنەن كوز جازباي, ولاردىڭ بىرسوزدىلىگىنەن, قۇبىلماي­تىن قۇل­قىنان ۇيرەنۋ, كىسىلىگىنەن, ەلىن, جەرىن سۇيە­تىن, ۇلتىن سۇيەتىن ۇلكەن ۇستا­نى­مىنان ۇر­پاق الاتىن ۇلگى ەشقاشان ەسكىرمەيدى. اڭگى­مە سونى جالپاق ەلگە جايىپ, ءۇرىم-بۇتا­عىمىزدىڭ سۇيەگىنە سىڭىرۋدە جاتىر. رۋدا زايكەنوۆا, قازاقتىڭ مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.