بىراق وتانعا قىزمەت ەتۋ ءبارىن دە بىرىكتىرەدى
كوكشەتاۋعا كەشىگىڭكىرەپ كەلگەن مەلس ەلەۋسىزوۆتى شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى اشىق-جارقىن قارسى الدى. ويتكەنى, الماتىدان ۇشاقپەن جەتكەن مەلس حامزا ۇلى استانادان شىعىسىمەن قازاقستانداعى جالعىز ەكولوگيالىق بۋراباي كوللەدجىنە الدىمەن اتباسىن بۇرۋى زاڭدى ەدى. قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات م. ەلەۋسىزوۆ ەلىمىزدەگى «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ توراعاسى ەكەنى بەلگىلى.
ەلىمىزدىڭ تالاي بەلدى ازاماتتارىن قارسى العان ءماجىلىسحانا بىردەن ىسكەرلىك سيپات الدى. ۇمىتكەر ءوز باعدارلاماسىن باستاماس بۇرىن ەكولوگيا جانە گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى دوسبول ساعىندىقوۆ: «پرەزيدەنتتىككە كانديدات بولىپ ۇسىنىلعان ارىپتەستەرىڭىزدەن قانداي قاسيەتتەرىڭىزبەن ەرەكشەلەنەسىز؟» دەگەن سۇراق قويدى. ءبۇگىنگى جاستاردىڭ وي ءيىرىمدەرىنىڭ تەرەڭدىگى مەن بەلسەندىلىگىنە ريزا بولعان مەلس حامزا ۇلى اڭگىمەسىن شيراتا توگىلتتى.
– ءار ۇمىتكەردىڭ ءوز باعىتى بولعانىمەن, تاۋەلسىز وتانىمىزعا ادالدىق, بولاشاعىمىزعا نەمقۇرايدى قاراماۋ قاسيەتتەرى بارشامىزدى بىرىكتىرەدى, – دەگەن ول مىنبەردەگى ءبىر ساعاتتان استام ءسوزىن وسى سۇراق ءتوڭىرەگىنەن ءوربىتتى. مەن رەسمي ءتۇردە ەكىنشى رەت ۇمىتكەر بولىپ وتىرمىن. كۇش-قۋاتىم بولسا ءالى دە نيەتىمنەن تايمايمىن. ماسەلە وزگەلەردىڭ ارتىق-كەمدىگىندە ەمەس, ەلىمىزدى ەڭسەلەندىرۋ باعىتىنداعى كەمەل ويلى ازاماتتاردىڭ كوبەيە تۇسكەندىگىندە. سوندىقتان, كانديداتتاردىڭ بارشاسىنا قۇرمەتپەن قارايمىن. مەنىڭ العا قويعان ماقساتتارىم 2005 جىلعى باعدارلامامدا دا كورىنىس تاپقان. ودان اۋىتقىمايمىن ءارى ۇنەمى جەتىلدىرۋمەن كەلەمىن.
– ءسىزدى ەلىمىز ۇلكەن ەكولوگ رەتىندە تانيدى. ايتكەنمەن, مەملەكەتتىڭ بولاشاق باسشىسى جان-جاقتى بولۋى كەرەك ەمەس پە؟ – دەگەن سۇراقتى 4 كۋرس ستۋدەنتى سەرگەي تارانۋحا قويدى.
– قازىرگى جانە بولاشاقتاعى ساياساتتىڭ ەڭ ءىرىسى – ەكولوگيا. وسىناۋ تولعاقتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ جۇرگەنىمدى جان-جاقتىلىققا بالايمىن, – دەدى كەزدەسۋ قوناعى. – تابيعاتتىڭ تەپە-تەڭدىگى بۇزىلۋى بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىر. ءبىز 200 جىلدان بەرى, ياعني وركەنيەتتەر قاقتىعىسىنان بەرى اۋامىزدى لاستاپ, ونى جاعۋمەن كەلەمىز. جاھاندىق جىلىنۋ, كليماتتىڭ وزگەرۋى ويلانباي قادام جاساۋدان. مۇزداقتارىمىزدىڭ 40 پايىزىنان ايىرىلدىق. اۋىز سۋدىڭ, ازىق-ت ۇلىكتىڭ تاپشىلىعى وسىدان. تابيعاتقا جاناشىرلىق, ونىڭ بايلىعىنا ۇنەمشىلدىكپەن قاراۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت. سەمەي, ارال اپاتتارىن كورگەن حالقىمىز بالقاشتىڭ, كاسپيدىڭ مۇشكىل ءحالىن كورۋگە جول بەرمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءبىز «سەمەي-نەۆادا» قوزعالىسىن قولداۋشىلاردىڭ العاشقى لەگىندە بولدىق. بالقاشتا اەس سالىنۋىنا توسقاۋىل قويدىق. مەنى وسكەلەڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى, الەۋمەتتىك دەڭگەيى, ىشكى-سىرتقى ساياساتى مەن بەدەلى بۇدان كەم تولعاندىرمايدى. مەن پرەزيدەنت بولماعاننىڭ وزىندە, العا قويعان جوسپار-جوبالارىمنىڭ ءجۇزەگە اسۋى ءۇشىن تالماي كۇرەسەتىن بولامىن.
ارداگەر ۇستاز تىنىشتىق احمەتوۆانىڭ, وقىتۋشى كاريما قانيتاەۆانىڭ, جۋرناليست باقىت سماعۇلوۆتىڭ ءتىل, ۇلتتىق رۋح, مەملەكەتتى باسقارۋ تەتىكتەرى تۋرالى سۇراقتارىنا دا ساليقالى جاۋاپتار قايتارىلدى.
– تولعانىستاعى حالىق قانا تورگە وزادى, – دەدى م. ەلەۋسىزوۆ. – بىزدە بەلسەندىلىك تومەن, جاسقانشاقتىق بار. ءالى كۇنگە سايلاۋشىلارىمىزدىڭ 20 پايىزى عانا داۋىس بەرۋگە كەلىپ جۇرگەنى وسىنى ايتقىزادى. ءوزىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىمىزدى پايدالانۋ ارقىلى ازاماتتىق مىندەتىمىزدى ورىندايمىز, ادىلدىكتى ورناتىپ ۇيرەنەمىز. مەن الداعى كۇندەرى «جاسىلدار» پارتياسىن قۇرماقپىن, كانەكي, وسىنى كىم قولدايدى؟
زال تۇگەل قول كوتەردى.
اسەرلى كەزدەسۋدى ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى اماناي سەيىتقاسىموۆ العىس سوزدەرىمەن قورىتىندىلادى.
باقبەرگەن امالبەك, كوكشەتاۋ.
ەلىمىزدىڭ تالاي بەلدى ازاماتتارىن قارسى العان ءماجىلىسحانا بىردەن ىسكەرلىك سيپات الدى. ۇمىتكەر ءوز باعدارلاماسىن باستاماس بۇرىن ەكولوگيا جانە گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى دوسبول ساعىندىقوۆ: «پرەزيدەنتتىككە كانديدات بولىپ ۇسىنىلعان ارىپتەستەرىڭىزدەن قانداي قاسيەتتەرىڭىزبەن ەرەكشەلەنەسىز؟» دەگەن سۇراق قويدى. ءبۇگىنگى جاستاردىڭ وي ءيىرىمدەرىنىڭ تەرەڭدىگى مەن بەلسەندىلىگىنە ريزا بولعان مەلس حامزا ۇلى اڭگىمەسىن شيراتا توگىلتتى.
– ءار ۇمىتكەردىڭ ءوز باعىتى بولعانىمەن, تاۋەلسىز وتانىمىزعا ادالدىق, بولاشاعىمىزعا نەمقۇرايدى قاراماۋ قاسيەتتەرى بارشامىزدى بىرىكتىرەدى, – دەگەن ول مىنبەردەگى ءبىر ساعاتتان استام ءسوزىن وسى سۇراق ءتوڭىرەگىنەن ءوربىتتى. مەن رەسمي ءتۇردە ەكىنشى رەت ۇمىتكەر بولىپ وتىرمىن. كۇش-قۋاتىم بولسا ءالى دە نيەتىمنەن تايمايمىن. ماسەلە وزگەلەردىڭ ارتىق-كەمدىگىندە ەمەس, ەلىمىزدى ەڭسەلەندىرۋ باعىتىنداعى كەمەل ويلى ازاماتتاردىڭ كوبەيە تۇسكەندىگىندە. سوندىقتان, كانديداتتاردىڭ بارشاسىنا قۇرمەتپەن قارايمىن. مەنىڭ العا قويعان ماقساتتارىم 2005 جىلعى باعدارلامامدا دا كورىنىس تاپقان. ودان اۋىتقىمايمىن ءارى ۇنەمى جەتىلدىرۋمەن كەلەمىن.
– ءسىزدى ەلىمىز ۇلكەن ەكولوگ رەتىندە تانيدى. ايتكەنمەن, مەملەكەتتىڭ بولاشاق باسشىسى جان-جاقتى بولۋى كەرەك ەمەس پە؟ – دەگەن سۇراقتى 4 كۋرس ستۋدەنتى سەرگەي تارانۋحا قويدى.
– قازىرگى جانە بولاشاقتاعى ساياساتتىڭ ەڭ ءىرىسى – ەكولوگيا. وسىناۋ تولعاقتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ جۇرگەنىمدى جان-جاقتىلىققا بالايمىن, – دەدى كەزدەسۋ قوناعى. – تابيعاتتىڭ تەپە-تەڭدىگى بۇزىلۋى بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىر. ءبىز 200 جىلدان بەرى, ياعني وركەنيەتتەر قاقتىعىسىنان بەرى اۋامىزدى لاستاپ, ونى جاعۋمەن كەلەمىز. جاھاندىق جىلىنۋ, كليماتتىڭ وزگەرۋى ويلانباي قادام جاساۋدان. مۇزداقتارىمىزدىڭ 40 پايىزىنان ايىرىلدىق. اۋىز سۋدىڭ, ازىق-ت ۇلىكتىڭ تاپشىلىعى وسىدان. تابيعاتقا جاناشىرلىق, ونىڭ بايلىعىنا ۇنەمشىلدىكپەن قاراۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت. سەمەي, ارال اپاتتارىن كورگەن حالقىمىز بالقاشتىڭ, كاسپيدىڭ مۇشكىل ءحالىن كورۋگە جول بەرمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءبىز «سەمەي-نەۆادا» قوزعالىسىن قولداۋشىلاردىڭ العاشقى لەگىندە بولدىق. بالقاشتا اەس سالىنۋىنا توسقاۋىل قويدىق. مەنى وسكەلەڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى, الەۋمەتتىك دەڭگەيى, ىشكى-سىرتقى ساياساتى مەن بەدەلى بۇدان كەم تولعاندىرمايدى. مەن پرەزيدەنت بولماعاننىڭ وزىندە, العا قويعان جوسپار-جوبالارىمنىڭ ءجۇزەگە اسۋى ءۇشىن تالماي كۇرەسەتىن بولامىن.
ارداگەر ۇستاز تىنىشتىق احمەتوۆانىڭ, وقىتۋشى كاريما قانيتاەۆانىڭ, جۋرناليست باقىت سماعۇلوۆتىڭ ءتىل, ۇلتتىق رۋح, مەملەكەتتى باسقارۋ تەتىكتەرى تۋرالى سۇراقتارىنا دا ساليقالى جاۋاپتار قايتارىلدى.
– تولعانىستاعى حالىق قانا تورگە وزادى, – دەدى م. ەلەۋسىزوۆ. – بىزدە بەلسەندىلىك تومەن, جاسقانشاقتىق بار. ءالى كۇنگە سايلاۋشىلارىمىزدىڭ 20 پايىزى عانا داۋىس بەرۋگە كەلىپ جۇرگەنى وسىنى ايتقىزادى. ءوزىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىمىزدى پايدالانۋ ارقىلى ازاماتتىق مىندەتىمىزدى ورىندايمىز, ادىلدىكتى ورناتىپ ۇيرەنەمىز. مەن الداعى كۇندەرى «جاسىلدار» پارتياسىن قۇرماقپىن, كانەكي, وسىنى كىم قولدايدى؟
زال تۇگەل قول كوتەردى.
اسەرلى كەزدەسۋدى ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى اماناي سەيىتقاسىموۆ العىس سوزدەرىمەن قورىتىندىلادى.
باقبەرگەن امالبەك, كوكشەتاۋ.
