تۋبەركۋلەزبەن كۇرەستە قانداي جاڭالىق بار؟

الەۋمەتتىك سيپاتى باسىم بولىپ ەسەپتەلەتىن تۋبەركۋلەز اۋرۋى جاس تا, مارتەبە دە, توپ تا تالعامايتىنىن الەم دارىگەرلەرى ءبىراۋىزدان مويىنداعالى دەرتكە قارسى بىرىگىپ كۇرەسۋدى ءتيىمدى ساناپ, ەمدەۋ تاسىلدەرىن بىرگە ىزدەستىرىپ كەلەدى. وسىدان ون جىل بۇرىن عانا تۋبەركۋلەزگە شالدىققانداردىڭ سانى جاعىنان پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ ىشىندە ەڭ الدىڭعى ورىننان كورىنگەن قازاقستاندا بۇگىنگى كۇنى 22 000 ناۋقاس ەسەپتە تۇر. وكپە دەرتى ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن عانا ەمەس, الەم بويىنشا ءتۇيىنى تولىق شەشىلمەگەن كۇردەلى ماسەلە كۇيىندە قالىپ وتىر. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددۇ)  مالىمەتىنە سۇيەنسەك, الەمدە جىل سايىن قۇرت اۋرۋىنا 8,5 ملن ادام شالدىقسا, 1,3 ملن ناۋقاس وسى دەرتتەن كوز جۇمادى. مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن تۋبەركۋلەزگە قارسى شارالار كەشەنىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى ون جىل ىشىندە قازاقستانداعى سىرقاتتاردىڭ سانى 2,2 ەسەگە, ال ءولىم كورسەتكىشى 5 ەسەگە ازايعان. ءبىر عانا الماتىنىڭ وزىندە سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 19 پايىزعا كەمىگەن. بۇل دەرەكتەردىڭ بارلىعى تۋبەركۋلەزگە بىرىكتىرىلگەن باقىلاۋ جۇرگىزۋگە بايلانىستى الماتىدا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ءمالىم بولدى. تۋبەركۋلەز دەرتى بويىنشا الەمدە تىركەلگەن ەڭ بەدەلدى ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردىڭ بەلدى وكىلدەرىنىڭ ءبارىن الماتىعا جيناۋداعى ماق­سات بىرەۋ – حالىقارالىق, قوعام­دىق ۇيىمدارمەن بىرگە تۋبەر­كۋلەزدىڭ ەپيدەميولوگيالىق كور­سەت­كىشىن ءالى دە تومەندەتە ءتۇسۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­مەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا ءدۇي­سەنوۆانىڭ مودەراتورلىعىمەن وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا, نەگىزىنەن, ورتالىق ازيا اۋماعىنداعى ەلدەرگە 2016-2035 جىلدارعا ارنالعان «ەnd تB» باعدارلاماسىن ساپالى جانە ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى تالقىلاندى. عالامدىق قوردىڭ ايماقتىق مەنەدجەرى نيكوليا كانتونىڭ ايتۋىنشا, عالامدىق قور قازاقستانداعى تۋبەركۋلەزگە قارسى ەم ءۇشىن 17,7 ملن.دوللار قارجى ءبولىپ وتىر. بۇل قارجى ددۇ-نىڭ «تۋبەركۋلەزدى جويۋ» ستراتەگياسىنا سايكەس تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەس جۇرگىزۋ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە, سىرقاتتى باستاپقى كەزەڭدە انىقتاۋعا, جاڭا مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار, قۇرىلعىلار, قاجەتتى دارىلەر ساتىپ الۋعا جۇمسالماق. تامارا دۇيسەنوۆا عالامدىق قوردىڭ بۇل جاردەمىن «بولىنگەن قارجى 30 پايىزدان 70 پايىزعا دەيىن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا, ياعني ەرتە كەزەڭنەن سكرينينگ جۇرگىزۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى, قارجى ءۇش جىلعا, 2016-2018 جىلدارعا بولىنگەن», دەپ ءتۇسىندىردى. «وكىنىشكە قاراي, تۋبەركۋلەز دەرتىنە شالدىققان ادام اۋرۋى ابدەن اسقىنعان كەزدە عانا دارىگەرگە قارالادى. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدەگى 88 پايىز ەمحانا جەرگىلىكتى تۋبديسپانسەرمەن بىرىگىپ, وكپە سىرقاتىن انىقتاۋ مەن ەمدەۋ ءىسىن باستاپ جاتىر. ەكىن­شىدەن, ستاتسيوناردا ازاماتتاردى ۇزاق ۇستاۋ ماسەلەسى بار. امەريكالىق ارىپتەستەر سىرقاتتى ستاتسيوناردا ەڭ ۇزاق دەگەندە 4 اي عانا ۇستايمىز دەيدى, ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە, جالپى تمد ەلدەرىندە, ناۋقاستار ەكى جىلعا دەيىن ەم قابىلدايدى. وسىنىڭ ءبارى اۋرۋدىڭ ۋاقتىلى انىقتالماۋىنان. سون­دىق­تان سىرقاتتى ەرتە باستان امبۋلاتورلىق ەمدەۋدىڭ پايداسى زور. ەلىمىزدە ءار پاتسيەنتكە ورتا ەسەپپەن 8 مىڭ تەڭگە جۇمسالادى. جال­­پى, بيۋدجەتتەن 48 ملرد تەڭگەگە دەيىن قار­جى بولىنەدى», دەيدى مينيستر. كونفەرەنتسياعا قاتىسقان حا­لىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ بەدەلدى ماماندارىنىڭ ورتاق پىكىرى – ۇكىمەت تاراپىنان بولسىن, حالىقارالىق قوعامدىق ۇيىمدار تاراپىنان بولسىن, بولىنگەن قارجىنى ءتيىمدى ءارى پايدالى باعىتتا جۇمساۋ قا­جەتتىگىنە سايدى. قارجى تەتىگى جۇيەلى ءارى دۇرىس باسقارىلسا, تۋبەر­كۋلەزدىڭ سەبەبىمەن ەمەس, سالدارى­مەن كۇرەسىپ, ءار ايماق وزىندىك ەمدەۋ شابلونىن قالىپتاستىرسا جانە بۇل ماسەلەگە جان-جاقتى بىرىككەن كۇشپەن جۇمىلا كىرىسسە عانا ءىس ناتيجەسىن بەرەدى. ايگۇل احانبايقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى