ساحنا تورىندە – ساحا تەاترى

 جاقۇت جانارىن ەنەساي جاقتان ەلجىرەي تىگەتىن ءتۇبى ءبىر تۋىسقان ساحا ەلىنىڭ ونەرى قازاققا دا جات ەمەس. جىل ون ەكى ايدا ونەرىنىڭ ءار تارامىن قازاق پەن قىرعىزعا تانىستىرۋ ماقساتىندا ساپارلاپ قايتاتىن بايىرعى ءداستۇرى بار. سول داستۇرىمەن پ.ويۋنسكي اتىنداعى ساحانىڭ اكادەميالىق دراما تەاترى الما­تىعا گاسترولدىك ساپارمەن كەلىپ, 20-21 قازان كۇندەرى ع.مۇسىرەپوۆ اتىن­داعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ ساحناسىندا ونەر كورسەتپەك. الماتى كورەرمەندەرىنىڭ ەكى كۇن بويى ساحا ەلى ساحنا شەبەرلەرىنىڭ تاڭعاجايىپ تانىمىنان تۋعان ونەرىن تاماشالاۋعا مۇمكىندىك الۋى – مادەني ومىرىمىزدەگى ايتۋلى وقيعا. رەسەيدىڭ ەڭ ءىرى ۇلتتىق تەاترلارىنىڭ بىرىنەن سانالاتىن ونەر ورداسى قازاقستاندىق كورەرمەندەرگە ش.ايتماتوۆتىڭ «تەڭىز جاعالاي جۇگىرگەن تارعىل توبەتى» مەن ۋ.شەكسپيردىڭ «لير پاتشاسىن» ۇسىنىپ وتىر. اتاپ وتەرلىگى, بۇل ەكى سپەكتاكل دە ساحا تەاترىنىڭ قىمبات قازىناسى, ساف التىنداي بىرەگەي تۋىندىسى بولىپ ەسەپتەلەدى. الماتىعا كەلىپ, دوڭگەلەك ۇستەل باسىن­دا ەمەن-جارقىن اڭگىمە-دۇكەن  قۇرعان تەاتر ديرەكتورى, رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, ساحا رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى اناتولي نيكولاەۆ, رەسەي جانە ياكۋت اسسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, رەسەي مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اكتەر ەفيم ستەپانوۆ, ساحا ەلىنىڭ حالىق ءارتىسى يزابەللا نيكولاەۆا قازاق جۋرناليستەرىن قىزىقتىرعان كوپتەگەن ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرىپ, بۇگىنگى ساحا اكادەميالىق تەاترىنىڭ تىنىسى مەن تەاتر كەڭىستىگىندەگى ورنى تۋرالى ويىمەن ءبولىستى. تەاتر ديرەكتورى ا.نيكولاەۆتىڭ ايتۋىنشا, رەسەي قۇرامىنداعى ۇساق ۇلتتاردىڭ ىشىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۇلتتىق تەاتر قۇرۋعا قول جەتكىزۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ەرلىك. تەك رەسەيدە عانا ەمەس, الەمدىك تەاتر ۇردىسىندە جەتەك­شى ورىن يەلەنەتىن بۇل ۇجىمنىڭ بەدە­لىنە قىزىعا قارايتىندار كوپ. تەاتر­دىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ بيىك دەڭ­گەيدەگى شەبەرلىگىن الەمدىك تەاتر قاۋىم­داستىعىنىڭ ەڭ مارتەبەلى وكىل­دەرىنىڭ ءوزى ءبىراۋىزدان مويىنداپ, حالىق­ارا­لىق ساحنانىڭ سەركەسى رەتىندە تانى­عان. مۇنشاما بيىك باعا مەن مەرەيدى اسقاق­تاتاتىن ابىرويعا بۇل ۇجىم بىردەن كەنەلە قالعان جوق. بۇعان ساحا ەلىنىڭ بىرەگەي ۇلتتىق ءداستۇرى مەن مادەنيەتى, كلاسسيكا مەن جاڭاشىلدىقتى شەبەر ۇيلەستىرە بىلەتىن سۋرەتكەر رەجيسسەرلەر مەن تالانتتى اكتەرلەردىڭ ماڭداي تەرى جەتكىزدى. ساحا تەاترى رەپەرتۋاعا وتە باي. ياكۋت جانە ورىس دراماتۋرگياسىنىڭ كلاسسيك­تەرىنەن باستاپ, زاماناۋي شەتەلدىك درا­ماتۋرگتەردىڭ تاڭداۋلى شىعارمالارى بيىك تالعاممەن ساحنالانىپ كەلەدى. بۇل اكادەميالىق ۇجىم –  كوپتەگەن رەسەي جانە حالىقارالىق تەاتر فەستي­ۆالدارىنىڭ جەڭىمپازى. ساحا تەاترى – رەسەي, تاياۋ شەتەل مەن قيىر شىعىس ەلدەرى ۇلتتىق تەاترلارىنىڭ ىشىندە ەڭ جوعارى «زولوتىە ماسكي» سىيلىعىنا ءۇش مارتە قول جەتكىزگەن جالعىز تەاتر. مۇندا اندرەي بوريسوۆ, گەننادي سوتنيكوۆ, ەفيم ستەپانوۆ, يننوكەنتي لۋكوۆتسەۆ, اياال امموسوۆ سەكىلدى بەس بىردەي كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى جۇمىس ىستەيدى. ۇجىمدا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭ ىرگەلى ونەر وردالارىندا ءبىلىم العان 64 ءارتىس ەڭبەك ەتۋدە. ايگۇل احانبايقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى