تورايعىروۆتىڭ ءۇيى توزىپ تۇر

باياناۋىلعا بارعان جولساپارىمىز بارىسىندا تورايعىر اۋىلىنا سوققان ەدىك. مۋزەيدىڭ قابىرعالارى توبەدەن اققان جاڭبىر مەن ەرىگەن قار سۋىنان بازدانىپ كەتىپتى. بۇل ءۇي وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنا قارايدى ەكەن. ءتىپتى, اۋىلدا سۇلتانماحمۇتتىڭ مۋزەي-ءۇيى تۇرعانىن باسقارما باسشىسى اينۇر سارسەمباەۆانىڭ ءوزى دە بيىل ءبىرىنشى رەت كورسە كەرەك. جەكەلەي قولدانىستا ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بولماسا, مۋزەي-ءۇيدى باياناۋىلعا كوشىرىپ ساقتاپ قالۋعا بولار ەدى. بىراق اۋىل ءۇشىن ونىڭ ورنى بولەك, سۇلتانماحمۇتتىڭ كوزىندەي كورەدى. ماقتانىش ەتەدى. شاعىن عانا مۋزەيدە اقىن تۇتىنعان تۇرمىستىق بۇيىمدار, ءار جىلدارداعى فوتوسۋرەتتەرى, شىعارمالارى, باسقا دا زاتتارىن قوسقاندا 300-گە جۋىق جادىگەر بار ەكەن. جىلدا باياناۋىلدان تۋريزم كلاستەرىن قۇرامىز دەيمىز: تابيعاتى عاجايىپ تورايعىر اۋىلى سۋرەت دەرسىڭ, جارقىرعان تورايعىر كولى, اينالا بيىك قۇز-شىڭدى تاۋلار, اۋليە بۇلاق, سۇلتانماحمۇت كەسەنەسى – بارلىعى وزىنەن ءوزى ەتنوگرافيالىق-ەكولوگيالىق تانىمدىق تۋريزمگە سۇرانىپ-اق تۇر. ال مۇنداي تاڭعاجايىپ تابيعاتتى كورۋ ءۇشىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى قوناقتارىنىڭ تورايعىر اۋىلىنا كەلەتىنى ءسوزسىز. وسى كەزدەن دايىندالا بەرمەسەك بولماس. سوندىقتان اقىننىڭ اۋىلداعى مۋزەي-ءۇيىنىڭ كۇردەلى جوندەۋى, ساۋلەتتەنۋى, تارتىمدىلىعى ەتنو-تۋريزم باعىتىنداعى جوسپار-جوبالار قۇرامىنا مىندەتتى تۇردە الىنۋى كەرەك دەپ ويلايمىز. ال ناعيما سەرىكباەۆا باسشىسى, ەركىن اپەكوۆ, ارقاربەك بەيسەنباەۆ, گۇلجان ەسماعامبەتوۆا قوسشىسى بولىپ قولدان كەلگەنشە مۋزەي ءۇيىن جىل سايىن اكتەپ, تازالاپ, اۋلاعا گۇلدەر ەگەدى ەكەن. مەكتەپتە «سۇلتانماحمۇت وقۋلارى» وتكىزىلەتىنىنەن دە حاباردار بولدىق. ءاربىر تورايعىرلىق ۇلكەن-كىشىنىڭ اقىن ولەڭدەرىن جاتقا ايتاتىنىن دا كوزىمىز كوردى. ...اۋىلدان قايتاردا اقىننىڭ كەسەنەسىنە بارىپ تاعزىم ەتتىك. كەزىندە ءابىش كەكىلباەۆ اعامىزدىڭ ماڭعىستاۋدىڭ اق ءمارمار تاستارىن جەتكىزدىرىپ, قولداۋىمەن تۇرعىزىلعان كۇتىمى كەتىڭكىرەپ تۇرعان اق كەسەنەگە دە وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسى, اۋداندىق اكىمدىك نازار سالسا دەيمىز. ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇپقازىعى كەشەگى شەجىرەدە. ونى ۇمىتپاۋ – بارىمىزگە پارىز. ال وسىدان 20 جىل بۇرىن اقىننىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىندا اشىلعان مۋزەي-ءۇيىنىڭ قۇلاۋعا شاق تۇرعان قازىرگى جۇدەۋ جاعدايى وسى ىسكە جاۋاپتىلار ءۇشىن سىن. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»