23 قىركۇيەك, 2016

"تىل ەڭبەككەرلەرىنە جەڭىلدىكتەرى تولىق بەرىلۋى ءتيىس "

490 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىس تۋرالى ءسوز قوزعالعاندا وعان تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ جانقيارلىق ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قول جەت­كىزىلگەنىن اشىق تۇردە ايتۋعا ءالى كۇنگە باتىلىمىز بارماي ءجۇر. بالالارى مەن ءوزىنىڭ, كارى اتا-اناسىنىڭ اۋزىنداعى سوڭعى ناپاقاسىن ءۇزىپ بەرىپ مايدانعا جونەلتكەننىڭ ارقاسىندا عانا سولداتتىڭ تاماعى توق, كيىمى دۇرىس, مىلتىعى وقتاۋلى بولدى ەمەس پە؟ وسىلاردىڭ ءبىرى بولماسا جەڭىستىڭ بولۋى ەكىتالاي ەدى. مايدان سالىعى ءبىر سيىرعا 8 كگ ماي, قويىڭ جوق بولسا دا جۇننەن ەكى پار ش ۇلىق پەن قولعاپ توقىپ بەرۋ بولعانىن, ولاردى بەرمەسەڭ «حالىق جاۋى» اتانىپ, سوتتالىپ كەتۋ قاۋپى تۋاتىنىن دا قازىر بىلە بەرمەيمىز. كۇندىزگى جۇمىستان شارشاپ كەلىپ, ماي شامنىڭ ىلبيگەن جارىعىمەن شەشەلەرىمىز بەن اپالارىمىز كوزدەرىنەن جاستارى اعىپ, قالعىپ وتىرىپ, اننان-مىننان تەرگەن جۇندەرىنەن ش ۇلىق, قولعاپ توقۋشى ەدى... ەندى سول جانداردىڭ, «تىل ەڭبەككەرى» دەگەن مارتەبە العانداردىڭ ەڭبەگىن اقتاپ, ۇكىمەت تاراپى­نان جەڭىلدىكتەر جاساي الىپ وتىرمىز با؟ جوق. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقاندارعا «تەڭەس­تىرىل­­گەندەر» دەپ اۋىزبەن ايتىپ, قاعازعا جازىپ, ولاردى الداپ قويامىز دا ءىس جۇزىندە ءتۇرلى سىلتاۋمەن مايدانگەردىڭ الاتىن جاردەمى مەن جەڭىلدىگىن تولىق تۇردە بەرمەيمىز. تەك مەرەيتويلىق مەدالدارمەن عانا الداستىرامىز. ولار « ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتەرىنە جانە ولارمەن تەڭەستىرىلگەندەرگە ارنالعان جەڭىلدىكتەر مەن الەۋمەتتىك قولداۋلار تۋرالى» زاڭنىڭ 11-بابىندا قاراستىرىلعان 27 جەڭىلدىكتىڭ 5-ۋىنە عانا قول جەتكىزە الادى ەكەن. جەڭىلدىكتى تولىق بەرمەسەك, نەگە ولاردى مايدانگەرگە تەڭەلدىڭدەر دەپ جالپاق دۇنيەگە جاريا ەتتىك؟ وسى ۋاقىتقا دەيىن ءتۇرلى سەبەپتەرمەن تىل ەڭبەككەرلەرىنە جەڭىلدىكتى تولىق بەرە الماساق, ەندىگى ۋاقىتتا بەرۋگە بولادى عوي. بۇگىنگى تاڭدا رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا ولاردىڭ سانى 170 مىڭ عانا ادام ەكەن. ورتا ەسەپپەن العاندا, ءاربىر ايماققا 10,5 مىڭ ادامنان كەلەدى. مايدانداعى سولداتتى عانا قامتاماسىز ەتكەن ەمەس, ادامي ءومىرىمىزدى دە ۇزارتىپ, ۇرپاق ءوسىرىپ, كارىلەرىن باعىپ-قاققان وسىناۋ ەر مىنەزدى ەرەكشە جاندار جەڭىلدىك بەرە كورىڭدەر دەپ ەشكىمنىڭ الدىنا دا بارا قويمايدى. دەنساۋلىقتارى سىر بەرىپ, شارشاپ-شالدىعىپ جۇرسە دە ولار قىڭق دەمەيدى. الايدا, جەڭىستىڭ وتىن قولدارىمەن قاۋزاپ, بۇگىنگى ۇرپاقتى جارقىن ومىرگە جەتكىزگەن وزدەرى ەكەنىن جاقسى بىلەدى. بىراق سانالى ۇرپاق ولاردىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەسكەرۋى كەرەك قوي. قازىر ولاردىڭ ەڭ جاسىنىڭ ءوزى 80-نەن اسىپ كەتتى, ءالى دە جاقسى كۇندەردى توسايىق دەپ ولارعا قالاي ايتامىز؟ ەكونوميكالىق داعدارىس دەگەننىڭ بىرىنەن شىقساق ەكىنشىسى ەنىپ جاتادى, سوندىقتان انالارىمىزدى قاشان جارىلقايمىز دەپ ايتا الامىز؟ مىنە, وسى ماسەلەلەردى ايتىپ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆاعا ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىن­دا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم. وندا ۇلى جەڭىستىڭ كۇنى جاقىنداپ قالۋىنا بايلانىستى مايدانگەرلەر مەن تىل ەڭبەككەرلەرىن الەۋمەتتىك قولداۋ بويىنشا قانداي شارالار جاسالا­تى­نى سۇرالدى جانە تىلدا ەڭبەك ەتكەندەردى مايدانگەردىڭ جەڭىلدىگىنە تەڭەستىرۋ ماسەلەسى شەشىلەر مە ەكەن دەگەن سۇراق قويىلدى. ارينە, مينيسترلىككە بۇل ءىس قوسىمشا شىعىن بولاتىنىن بىلەمىز, الايدا, تىل ەڭبەككەرىنىڭ ماڭىزىن تۇسىنگەن ادام بۇل ماسەلەنى شەشەر دەگەن ۇمىتتەمىن. مەنىڭ ساۋالىمدى ماجىلىستەگى قكحپ فراكتسياسىنىڭ بارلىق مۇشەلەرى دە قولداپ, ءوز قولدارىن قويدى. تۇرعىن سىزدىقوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى
سوڭعى جاڭالىقتار

قالا كوركىنە اينالماق ەكو-پارك

ەكولوگيا • بۇگىن, 13:23