اسەمقۇلوۆ الەمى

استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا جازۋشى, اۋدارماشى, كۇيشى, كينودراماتۋرگ تالاسبەك اسەمقۇلوۆ شىعارمالار جيناعىنىڭ العاشقى بەستومدىعىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى قورىن­دا اۆتور تۋرالى بەينەبايان ساق­تالىپتى. شاراعا قاتىسۋشىلار اۋەلى قالامگەردىڭ تاسپاداعى ۇنىمەن قاۋىشىپ, اسەمقۇلوۆتىڭ اسەم الەمىنە ساپار شەكتى. سيرەك تالانتتاردى ەرتە جوعالتىپ الاتىنىمىز قانداي وكىنىشتى. ءومىردىڭ اق داپتەرىنىڭ بەتى تولماي قالعانداي كوڭىل كولى تار­تى­لىپ, اعالارى اعىل-تەگىل وي اعىت­تى, بىرگە وتكىزگەن كۇندەرىن قيماي ەسكە الدى. سەبەبى, ونىڭ جان-دۇنيە­سىنەن بىزدەرگە تەڭىزدىڭ ءبىر تامشىسىن­داي عانا بولىگى ءمالىم ەكەن. ال شىن­تۋاي­تىنا كەلگەندە, تالاسبەك تار­لان­بوز­دىڭ تارتپاسىنداعى نەبىر ادەبي جاۋھارلار جاميعاتقا ءالى تولىق جەتىپ ۇلگەرمەگەن سياقتى. ورتا­عا شىعىپ ءسوز سويلەگەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ وسىع­ان الاڭداۋشىلىق بىلدىرە كەلىپ: «ادام ومىرىندە كەيدە ەرەكشە ءبىر قۇبىلىستارمەن كەزدەسەدى. مەنىڭ تاعدىرىمدا ورنى ەرەكشە سانالاتىن سونداي ەكى تۇلعا بار. بىرەۋى – مارقۇم اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ تە, ال ەكىنشىسى – وسى تالاسبەك اسەمقۇلوۆ بولا­تىن. ول ماعان ءبىر نارسە ايت­قىسى كەلەتىن, بىراق ونىڭ وسىلاي دۇنيە­دەن ەرتە وزارىن كىم بىلگەن؟! باس قوسقاندا شەر تارقاسامىز, شىركىن, ءوز ورىنداۋىنداعى كەرەمەت كۇيلەردى سۇيسىنە ءبىر تىڭدايمىز دەپ جۇرگەندە اجال ونى ارامىزدان ەرتە الىپ كەت­تى», – دەپ قالامگەردىڭ مۇنان كەيىن­گى ۋاقىتتا ماڭگىلىك بايتاق ءومىرى باستالعانىن ايتتى. تالماي, قالماي زەرتتەيمىن دەگەن زەيىندى جاستارعا ونىڭ شىعارماشىلىعىنان شۇرايلى شىڭدار مەن شۇعىلالى سىرلار تابى­لاتىنىن جەتكىزدى. ءومىرىنىڭ سوڭىندا ول كينو ونەرىنە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى دوسقان جول­جاقسىنوۆ ەكەۋىنىڭ شىعار­ما­شى­­لىق وداعىنىڭ ارقاسىندا قازاق ۇلت­تىق كينو ونەرى تاريحىنا ەكى سۇبەلى ۇلەس – «ءبىرجان سال» مەن «قۇنانباي قاجى» فيلمدەرى قو­سىل­د­ى. شاراعا قاتىسۋشىلار ەكى تالانت­تىڭ الداعى بىرلەسكەن جوبالارى مۇنان دا كوپ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. ت.اسەمقۇلوۆ الەمى وقىرمانعا رەسپۋبليكالىق باسپاسوزدەگى «اتايى», «كارى ات», «ارىلۋ» سياقتى اڭگىمەلەرى, «شىمدان» پوۆەسى جانە مۋزىكانتتاردىڭ ومىرىنە ارنالعان «ءتالتۇس» رومانى, بۇكىلوداقتىق «مەلوديا» فيرماسىنان جارىق كورگەن «بايجىگىت كۇيلەرى» جەكە ديسكىسى, «ماڭگىلىك سارىن» انتولوگياسىنا ەنگەن – 20, «قازاقتىڭ ءداستۇرلى مىڭ كۇيى» انتولوگياسىنداعى 40-تان استام كۇيى, 2010 جىلى پاريجدە شىققان «تاتتىمبەتتىڭ مۇراسى» سد ارقىلى ءمالىم بولۋى مۇمكىن. ال ەندى اۋدارماشىلىق, جازۋشىلىق, كۇيشىلىك ونەرىنە قوسا جانە ونىڭ دومبىرا جا­ساۋ­شى مىقتى شەبەر ەكەنىن كىم بىلەدى. وسى رەتتە بەلگىلى عالىم, جازۋشى تۇرسىن جۇرتباي شەبەر ماعان ءوزى جاساعان دومبىرالارىن سىيعا تارتتى, دەدى. اۆتوردىڭ بويىنداعى التى قاسيەت­كە توقتالدى. جازۋشىلى­عى, اۋدار­ماشىلىعى, كۇيشىلىگى, ورىن­د­اۋ­شىلىعى, كينودراماتۋرگياسى, ىسمەرلىك شەبەرلىگى تۋرالى اڭگى­مەلەي كەلىپ, الداعى ۋاقىتتا وسى سالا­لار­دى جەكە-جەكە زەرتتەۋ كەرەك, تالاس­بەكتانۋ ساباعى ەندى باستالدى دەپ جاس عالىمدارعا وي سالدى. تۇر­لى­بەك مامەسەيىت سيرەك تالانت يەسى­نىڭ جاراتىلىسىن زەرتتەۋدىڭ وزىنەن كەيىنگى ۇرپاققا رۋحاني مول قازى­نا تابۋعا بولاتىنىن جەتكىزدى. جوس­پار­لانعان ونتومدىقتىڭ بيىل بەس تومىن مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن باسىپ شىعارىپ وتىرعان «قازاق ەنتسيكلوپەدياسى» باسپاسىنىڭ وكىلى جاقسى حابار ايتتى. الداعى جىلى ءدال وسى مەرزىمدە قالعان بەس تومىن قول­دارىڭىزعا تيگىزەمىز, دەدى. ال ال­عاشقى بەستومدىققا اۆتوردىڭ پرو­زالىق شىعارمالارى, ادەبيەت جانە ونەر تۋراسىنداعى ماقالالارى, مادە­نيەت­­تانۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋ­لەرى, كينودراماتۋرگياداعى ەڭبەكتەرى ەنگەن. تالاسبەك اسەمقۇلوۆ شىعار­ما­شى­لى­عىنان سۋسىنداعان شاكىرت­تەرى ارا-تۇرا ۇستاز ونەگەسىن اسپەتتەپ, تۇلعا رۋحىنا ارناپ كۇي تارتتى. شارا­نى بەلگىلى جازۋشى ديدار امانتاي جۇرگىزىپ, اۆتوردىڭ اشىلماعان سيرەك قىرلارىنا توقتالدى. بەستومدىقتىڭ تانىستىرىلىمىنا جارى زيرا ناۋرىزباەۆا قاتىسىپ, كىتاپتىڭ لەنتاسىن قيۋ ءراسىمىن قوعام قايرات­كەرى, عالىمدار م. كەمەل, ت. جۇرتباي, ت. مامەسەيىت, ۇلتتىق اكادە­ميالىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا اتقاردى. قارشىعا كۇلەن سۋرەتتە: كوپتومدىقتىڭ بەس تومى