«حات قورجىن»

وقىرمان ...جاقسىلىعىن جەتكىزەدى قارت وقىرماندارعا قامقورلىق جاقىندا ن.بايعانين اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق بالالار كىتاپ­حانا­سىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمى قالاداعى قارتتار ۇيىنە ات باسىن بۇردىق. ونداعى ماقسات – قاريالارعا رۋحاني  كومەك كورسەتۋ بولاتىن. وسىندا كىتاپحاناشى بولىپ قىزمەت اتقاراتىن جانات بەكەنتاەۆا­نىڭ وتىنىشىنە وراي ءبىزدىڭ كىتاپحاناشىلار ادىستەمەلىك كومەكتەر كورسەتىپ,  مامان رەتىندە ءىس-تاجىريبەلەرىمەن,  اقىل-كەڭەستەرىمەن ءبولىستى. كىتاپ­تاردى نومىرلەۋ, تىزىمگە ەنگىزۋ, وقىرمان فورمۋليارىن جاساقتاۋ سەكىلدى جۇمىستاردى كورسەتتى. سونىمەن قاتار ءارتۇرلى جانرداعى كىتاپتار مەن گازەت-جۋرنالداردى سىيعا تارتتى. – ءبىزدىڭ ينتەرناتتا 270-تەن استام قارت كىسى بار. سولاردىڭ ءجۇز جەتپىسكە جۋىعى كىتاپحانانىڭ تۇراقتى وقىرمانى. ولار كىتاپحاناعا كەلىپ, ءوز قاجەتتەرىن وسى جەردەن ىزدەيدى. الايدا كەيدە ولاردىڭ ءوتىنىش­تەرىن تاۋىپ بەرە الماي جاتامىن, سەبەبى بىزگە كىتاپحانا ءۇشىن مەملەكەتتەن قارجى بولىنبەيدى, مىنا كىتاپتاردىڭ ءبارى سىيعا بەرىلگەن كىتاپتار عانا, – دەدى جانات بەكسۇلتانقىزى. وبلىستىق بالالار كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى گۇلجاينار قالدينا ءار بولمەگە كىرىپ, قارتتارعا سىي-سياپاتتارىن ۇسىندى. بۇل قارتتار ۇيىندە قاريالىق جاسقا جەتپەسە دە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار دا بار ەكەن. از دا بولسا كورسەتىلگەن سىي-قۇرمەتكە ولار بالاشا قۋاندى. كاميلا يدريسوۆا, ن.بايعانين اتىنداعى كىتاپحانانىڭ مامانى اقتوبە ...قۋانىشىن بولىسەدى 76 تۋىندىنى تارتۋ ەتتى اتىراۋ وبلىستىق ش.ساريەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت جانە قولدان­بالى-ساندىك ونەر مۋزەيىندە تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا وراي, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى تارتۋ ەتكەن تۋىندىلاردان جاساقتالعان «مۋزەيلەر ىنتىماقتاستىعى» اتتى كورمە ءوتتى. بۇگىندە جىل باسىنان بەرى جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى اتىراۋ وبلىستىق ونەر مۋزەيىنە 76 تۋىندىسىن تارتۋ ەتىپ وتىر. كۇن وتكەن سايىن قۇندىلىعى ارتقان بۇل ەڭبەكتەرىندە قىلقالام شەبەرلەرى ادامزات بالاسى ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن جويمايتىن وزەكتى تاقىرىپتاردى ارقاۋ ەتكەن. مۋزەي قورىنا تارتۋ ەتىلگەن تۋىندىلاردىڭ دەنى  بەلگىلى سۋرەتشى ساحي رومانوۆتىكى. كورمەنى تانىستىرۋ ساتىندە  قىلقالام شەبەرلەرى تۋىندىلارىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە سەبەپشى بولعان سەمەي پوليگونى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس پەن تۋعان جەر تۋرالى بەينەكورسەتىلىم كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىل­دى. بۇنىڭ ءوزى مۋزەيلەر ىنتىماقتاستىعىن ماقسات ەتكەن ۇجىم­داردىڭ ۇتىمدى جوبانى قولعا العانىن ايقىنداپ بەرگەندەي ەدى. تۇرسىن قاليموۆا اتىراۋ ...پىكىر بىلدىرەدى عيبراتتى عۇمىربايان جاقىندا استانا قالاسىنداعى «شاڭىراق مەديا» جشس باسپاسىنان بەلگىلى جۋرناليست سادۋاقاس جۇباتوۆتىڭ «اسىلدىڭ تۇياعى» اتتى كىتابى جارىق كوردى. بۇل كىتاپتا ەلىنە ابىرويلى قىزمەت ەتكەن ۇلاعاتتى ۇستاز قايىرعالي يشان ۇلى ماقۇلوۆتىڭ ورنەكتى ءومىرى ءسوز بولادى. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەيتىن حالىق دانالىعى وسىندايدا ايتىلاتىن بولار. ءاربىر قالام ۇستاعان جورنالشى ءوزى كورگەن, ەستىپ-بىلگەن, ومىرىندە ونەگەلىك ءىز قالدىرعان جان تۋرالى اڭگىمە قوزعاپ جاتسا, ءبىر مىندەتىن ورىنداعانى دا. مەنىڭ دە قايىرعالي اعانىڭ قاراپايىم, بىراق ماعىنالى ءومىرى جايلى ءسوز ارناعىم كەلگەنى وسىنداي ماقساتتان تۋعان ەدى», دەپ باستالاتىن كىتاپ بەس بولىمنەن تۇرادى. «ەر توپىراعىنا تارتادى» اتالاتىن ءبىرىنشى بولىمىندە كەيىپكەردىڭ تۋعان جەرى تۋرالى ءسوز بولسا, «ماقۇلدىڭ يشانى» اتالاتىن ەكىنشى بولىمىندە باتىس وڭىرىندەگى نارىن قۇمىندا ءومىر سۇرگەن قايىرعاليدىڭ اكەسى يشانعالي جايلى, ونىڭ ارتىندا قالدىرعان تاپقىر اڭگىمەلەرى, ادىلدىك ءۇشىن, شىندىق ءۇشىن قارا قىلدى قاق جاراتىن ازاماتتىعى تۋرالى ايتىلادى. «ولمەيتۇعىن ارتىندا ءسوز قالدىرعان», «ءبىز بىلەتىن قايرەكەڭ», «اۋلەتىڭ وسسە ەل بولار» دەپ اتالاتىن بولىمدەرگە اتتارىنىڭ ءوزى ايتىپ تۇرعانداي, كەيىپكەردى كوزى كورگەندەردىڭ, اۋلەت ۇرپاقتارىنىڭ ەستەلىك اڭگىمەلەرى ارقاۋ بولعان. قايدا جۇرسە دە تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش سەزىمىن جوعالتپاعان اق جۇرەكتى اسىل جان تۋرالى اسەرلى شىعارماعا قۋاندىق. عيبراتى مول عۇمىرباياندىق  كىتاپتى  جاس ۇرپاققا تاعىلىم بولار تۋىندى دەپ ەسەپتەيمىز. بايان مۇحامبەتاليەۆ, مادەنيەت قايراتكەرى استانا  ...ماقتان تۇتادى دەرتكە – شيپا, جانعا – قۋات سارىارقانىڭ توسىندە سارى قىمىز ساپىرىپ, بابادان كەلە جاتقان اتا كاسىپتى جانداندىرعان «ساعىپ» شارۋا قوجالىعىن ءوڭىر تۇرعىندارى عانا ەمەس, كورشىلەس ەلدەردىڭ تۇتىنۋشىلارى دا جاقسى بىلەدى. دەرتكە – شيپا, جانعا – قۋات ۇلتتىق سۋسىن –  قىمىز ءوندىرىسىن وركەندەتۋ جولىندا تەر توگىپ جۇرگەن شارۋاشىلىقتىڭ تاسى بۇل كۇندە ورگە دومالاپ تۇر. شارۋاشىلىقتاعى قامبار اتا تۇقىمىنىڭ سانى 400-دەن اسقان.  بۇدان بولەك, جۇزدەن اسا ءىرى قارا بار. بۇگىنگى كۇنى «ساعىپتىڭ» ونىمدەرى شەكارانىڭ ارعى جاعىنداعى تۇتىنۋشىلاردىڭ دا جوعارى باعاسىن الىپ ۇلگەردى.  پاۆلودارلىق كاسىپورىننىڭ قىمىزى مەن قۇرتى رەسەي جانە قىتاي مەملەكەتتەرىندەگى ساۋدا ورىندارىندا ساتىلىمعا شىعارىلدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن شارۋاشىلىق استانا قالاسىندا وتكەن «قاراوتكەل» كورمەسىنىڭ التىن مەدال يەگەرى,  ياكۋتياداعى «قىمىز  قۇدايلار سۋسىنى» حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, 2013 جىلى «قازاقستاننىڭ ەڭ ۇزدىك تاۋارى» بايقاۋىندا ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەگەن. وسىلايشا, زاماناۋي قۇرالدار كومەگىمەن الەمدىك تالاپتارعا ساي قىمىز وندىرەتىن «ساعىپ» شارۋا قوجالىعى بيىك شىڭداردى باعىندىرىپ كەلەدى. قۇندىز قابىلدەنوۆا پاۆلودار وبلىسى ...العىس ايتادى كىشكەنتاي جۇلدىزدار قۋانىشى ەرتىس جاعالاۋىندا «اقشىڭ» كورپوراتسياسىنىڭ دەمەۋشىلىك كورسەتۋىمەن سەمەيلىك بۇلدىرشىندەر زور قۋانىشقا كەنەلدى. ناقتى ايتقاندا, 322 بالاقان مەرەكەلىك كونتسەرت كورىپ, وزدەرى دە ونەرلەرىن ورتاعا سالدى. ولاردىڭ بارلىعى دا  قالامىزداعى ءان-بي ستۋديالارىنان ونەرلەرىن شىڭداپ, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق ونەر سايىستارىنان جۇلدەمەن ورالىپ جۇرگەن جاس تالانتتار. «تەك قانا جۇلدىزدار» دەگەن اتپەن مەرەكەلىك كونتسەرت وتكىزۋدەگى ماقسات – سەمەيدە حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ونەر بايقاۋلارىنا بارىپ, گران-پري جانە جۇلدەلى ورىندارمەن ورالىپ جۇرگەن تالانتتى بالالاردى قالا جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىتۋ. شارانىڭ ويداعىداي وتۋىنە ۇلكەن قولداۋ كورسەتىپ, ارنايى بەزەندىرىلگەن ساحنا جاساتىپ, 300-دەن استام بالاعا مەرەكەلىك كوڭىل كۇي سىيلاعان «اقشىڭ» كورپوراتسياسىنىڭ باسشىسى, شىعىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى قۇرمانباي مارات سەرىكجان ۇلىنا وسىندا كەلگەن اتا-انالار مەن بالالاردىڭ اتىنان زور العىسىمىزدى ايتامىز. ءساتجان قاسىمجان ۇلى شىعىس قازاقستان وبلىسى