ەلباسى ۇسىنىسى قولداۋ تاپتى

G20 – الەمدەگى ەكونوميكاسى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ ءىرى باس­قوسۋى ەكەنى بارشا الەم­گە ءمالىم. توقسانىنشى جىل­دارى گەرمانيادان باستاۋ العان بۇل باسقوسۋدىڭ دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى مەن ساياسي تۇ­راقتىلىعىنا اسەر ەتەر ىقپا­لى زور. ءبىز جەر كولەمى مەن قاز­با بايلىعى مول مەملەكەت بولعا­نىمىزبەن, ەكونوميكاسى الەم­دىك قارىم-قاتىناستارعا ەرەك­شە اسەر ەتەتىن مەملەكەت بول­ماساق تا, ءبىزدى ارنايى وسى جيىنعا شاقىرتۋىنىڭ ءوزى كۇن ساناپ العا وزىپ كەلە جاتقان­دىعىمىزدى, ورتالىق ازيادا ساناسارلىق ەل دەڭگەيىنە كوتەرىلگەندىگىمىزدى بىلدىرەدى. حالىقارالىق كەڭىستىكتە ءوزىنىڭ گەوساياسي ورنى ايقىن­دالا باستاعاندىقتان, G20 ۇيىمى بيىل قىتايدا وتكەن باسقوسۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قاتى­سۋىن قوش كورىپ, دۇنيەدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەر مەن الەم تىنىسىنا ءوز پىكى­رىن قوسۋ مۇمكىنشىلىگىن العا تارتتى. ارينە, مۇنىڭ ءبارى قا­زاق­ستاننىڭ شيرەك عاسىر شەڭ­بەرىندە اتقارعان حالىقارالىق ەڭبەگى مەن جيناعان بەدەل, ابىرويى­نىڭ ناتيجەسى. قازاقستان ءوزىنىڭ ەۋروپاعا جۋىق سايا­سي ورنەگىمەن, ەۋرازيا­لىق ەكونوميكالىق قوعامداس­تىقتى قۇرۋ ساياساتىمەن, الەمدە يادرولىق قارۋدى توق­تاتۋعا قوسقان وراسان ۇلەسىنىڭ ارقاسىندا حالىقارالىق بەدەلگە يە بولدى. ايتا كەتەيىك, بۇل جيىندا كوپتەگەن حالىقارالىق كۇر­دەلى ماسەلەلەر تالقىلاندى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدى ماسەلە, ول – الەمدىك ەكونو­ميكالىق ءتارتىپ تۇرعىسىندا قازاق ەلىنىڭ باسشىسى ورتاعا سالعان ماسەلە. مەملە­كەت باسشىسى الەمدىك قالىپ­تاسقان قارجىلىق ءتارتىپتىڭ جاھاندىق دامۋعا جاعداي جاسا­ماي­تىندىعىن العا تارتتى. ماسەلەن, ءبىر عانا ۆاليۋتا – دوللاردىڭ باسىمدى­عىنا نەگىزدەلگەن قارجىلىق ءتارتىپتىڭ, اسىرەسە, دا­مۋشى ەلدەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭارۋ جو­لىنا كوپتەگەن كەدەرگى كەل­تى­رەتىندىگىن, باسىم دەرجا­ۆالاردىڭ ءالسىز مەملەكەتتەرگە قاتىستى ەكونوميكالىق ەكسپانسيالاۋ ساياساتىنىڭ جاڭا ءبىر قىرىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن جاريا ەتتى. الەمدىك ەكونوميكالىق تارتىپتە دامۋشى ەلدەردىڭ ىلگەرىلەۋىنە جاعداي جاسالىپ, تيىسىنشە ونىڭ شيكىزاتى مەن رەسۋرستارىن دامىعان ەلدەردىڭ جۇتىپ قويۋىنا جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن ەلباسى كۇن تارتىبىنە قويدى جانە بۇل ۇسىنىسقا «ۇلكەن جيىرمالىقتىڭ» باسشىلارى قىزۋ قولداۋ ءبىلدىرىستى. ارينە, جاھاندىق ماسەلەلەر ءبىر مەزەتتە شەشىلە قالادى دەپ ويلاماۋىمىز كەرەك. وسىنداي ماڭىزدى ۇسىنىستار دەر ۋاقىتىندا قويىلسا عانا الەمدىك ءتارتىپتىڭ جاقسارۋىنا جانە ادىلەتتىلىك پرينتسيپىنە بوي الدىرۋىنا ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. وسى رەتتە, الەمدىك ەكونوميكا مەن ساياسي بۋىرقانىستاردىڭ بەلەڭ العان تۇسىندا ناقتى ىسكە شاقىرىپ, كۇردەلى ماسەلەنى نازارعا الۋعا شاقىرۋ كۇللى الەمنىڭ قازاقستانعا دەگەن كوزقاراسى مەن ۇستانىمىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. سايىن بورباسوۆ, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور الماتى