اۋليەكولگە احاڭ كەلدى!

اۋليەكول كەنتىنىڭ قاق ورتاسىندا ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني ۇستازى, الاش ارداقتىسى, قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ نەگىزىن قالاعان, تۇركىتانۋشى اح­مەت بايتۇرسىن ۇلىنا ەسكەرت­كىش-بيۋست اشىلدى. ەسكەرتكىشتىڭ جا­مىلعىسىن وبلىس اكىمى ارحي­مەد مۇحامبەتوۆ, اكادەميك كەن­جەعالي ساعاديەۆ جانە احمەت باي­تۇرسىن ۇلىنىڭ تۋىسقانى قازىم­بەك سپانوۆ اقساقال سىپىرعاننان كەيىن تالاسا-تارماسا گۇل قويعان, تاس ءمۇسىننىڭ تۇعىرىن سيپالاعان اۋليەكولدىكتەردىڭ ۇمتىلىسى كە­مەڭ­گەر تۇلعاعا قۇرمەتتەن بۇ­رىن احاڭا دەگەن ساعىنىشتى ءبىل­دىرگەندەي جينالعان قاۋىمدى ەرەكشە سەزىمگە بولەدى. اۋليەكولگە احاڭنىڭ ءوزى كەلىپ قالعانداي قۋانىش كوڭىلدەردى ارالاپ كەتتى. احمەت اتامىزدىڭ نەمەرەسى ايمان اپا دا كوز جاسىنا ەرىك بەردى. احمەت بايتۇرسىن ۇلى تەك اۋليە­كولدىكتەرگە ەمەس, ءيسى قازاققا, ءتىپتى جالپى تۇركى جۇرتىنا ورتاق تۇلعا. بىراق اۋليەكولدىكتەرگە احاڭنىڭ ەسىمى تىم ىستىق. ورىنبوردان ءبىلىم العان جاس احمەت 1905 جىلى اۋليەكولدەگى مەكتەپتە ۇستازدىق جولىن باستاعان بولاتىن. ەل اۋزىندا قالعان اڭگىمە بويىنشا بوزبالا احمەت جارى ءبادريسافانى دا وسى جەردەن تاپسا كەرەك. احاڭنىڭ بۇل وڭىردە وسىلاي تابانىنىڭ ءىزى قالعان. سوندىقتان بولار, قىزىل ساياسات كەزىندە سەميوزەر اتانىپ كەتكەن پوسەلكەنىڭ اۋليەكول اتى تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا قال­پىنا كەلتىرىلىپ, وسىنداعى ورتالىق ۇزىن كوشەگە احمەت بايتۇرسىن ۇلى ەسىمى بەرىلگەن ەدى. سول كوشەنىڭ بويىندا ۇلت ۇستازى ەسكەرتكىشىنىڭ بولۋى سۇرانىپ تۇرعانداي ەدى. – «كوپ تۇكىرسە – كول» دەگەن, مۇنى قازىنانىڭ قازانىنا قارات­پاي, احاڭ ۇرپاقتارى قارجى جيناپ, ءوزىمىز ورناتتىق. ەسكەرتكىشتى ارقالىق قالاسىندا تۇراتىن بەلگىلى ءمۇسىنشى ابىلبەك ۇزاقوۆ جاسادى, – دەيدى وسى يگى ءىستىڭ باستاماسىن كوتەرىپ, باسى-قاسىندا جۇرگەن احمەت ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى يبراگيم اعىتاي. ەسكەرتكىش تۇعىرىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى – 1872 جىلعى 5 قىركۇيەك, اتىلعان كۇنى  – 1937 جىلعى 8 جەلتوقسان دەپ كورسەتىلگەن. – وسىعان دەيىن احمەت اتامىز­دىڭ تۋعان كۇنى 28 قاڭتار دەپ جا­زى­لىپ كەلدى. ەسكەرتكىشكە اقي­قات تۋعان كۇنى جازىلىپ, ونىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا وسى كۇنگە ورايلاستىرىلعانى ۇلكەن جاڭالىق بولىپ تۇر. كەمەڭگەر تۇلعانىڭ ومىرىنە قاتىستى دەرەكتەردىڭ بار­لىعى دا كەيىنگى ۇرپاققا بۇرما­لانباي دۇرىس جەتكەنى ماقۇل, – دەيدى الماتىداعى احمەت باي­تۇرسىن ۇلى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى رايحان يماحانبەتوۆا. سالتاناتتى شارا «احمەت باي­تۇرسىن ۇلى جانە ماڭگىلىك ەل مۇراتى» اتتى رەسپۋبليكالىق عى­لىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. وندا ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مىر­زاگەلدى مالباقوۆ, ش.ءۋا­ليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور حانگەلدى ءابجانوۆ بايان­داما جاسادى, قوعام قايراتكەرى, اكادەميك كەنجەعالي ساعاديەۆ ءسوز سويلەدى. ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن وياتقان كۇرەسكەر, عالىم, ۇستاز احمەت بايتۇرسىن ۇلى تۋرالى عالىمداردىڭ مازمۇندى, تە­رەڭ پىكىرلەرىن جۇرتشىلىق ۇيىپ تىڭدادى. احاڭنىڭ ەكونوميكالىق جانە فيلوسوفيالىق ويلارىن ورتاعا سالعان كەنجەعالي ساعا­ديەۆ ونىڭ الەمدىك دەڭگەيگە كوتە­رىلگەن تۇلعا, دانىشپان ەكەنىن تۇجى­رىمدادى. اقىن سەرىك تۇرعىن­بەكوۆ جىردان شاشۋ شاشتى. كونفەرەنتسياعا جينالعان جۇرت الماتىداعى جانە تورعاي كەنتىندەگى ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي­لەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن احاڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنەن دەرەكتەر بەرەتىن قۇجاتتار كورمەسىن تاماشالادى. مۇنان كەيىن اۋليەكول جەرىندە احمەت اتامىزعا اس بەرىلىپ, رۋحىنا قۇران باعىشتالدى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي وبلىسى, اۋليەكول اۋدانى