تاۋ تۇلعادان تاعىلىم تارقاتقان

  «قۇنانباي» ءفيلمى حاقىندا قازاقتىڭ كوكجيەگى مۇنارلى كەڭ-بايتاق دالاسى مەن كوگىلدىر  اسپانىنا كوز سالساڭ تاڭداناسىڭ, تامساناسىڭ, اربالاسىڭ. كەڭدىگى مەن كەربەز سۇلۋلىعىنا  سۇيسىنۋگە كوز جانارىڭ شەكتەۋلى, جىرلاۋعا قىزىل ءتىلىڭ  قىسقا بولاتىن ساتتەر بار. «ۇستىدە كوك اسپان, استىدا قارا جەر جارالعاندا ورتاسىندا كىسى وعىلى جارالعان» دەپ بابالارىمىز بەكەر ايتپاعان. تۇڭعيىق كوك اسپان مەن جەر-انانىڭ قاسيەتىنەن جارالعان تۇراننىڭ ۇرپاعى بولعانىڭا مارقاياسىڭ. تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىپ سىرىن قارشادايىنان باعىپ وسكەن شىڭعىستاۋدىڭ شىنجىر بالاق, شۇبار ءتوس قىران سەرمەندەسى,  تاۋ تۇلعا – قۇنانباي بولسا, اينالاسىنا توپتاسقان قالىڭ الاش اسپان مەن جەردىڭ اراسىندا ماڭىپ ۇشقان اق بۇلتتار ءتارىزدى سەزىلەدى كەيدە. قاز-باۋىر بۇلتتاي قالىقتاپ كوشكەن قاۋىم ەلى اعا سۇلتاننىڭ  جانىنا سايا سەۋىپ, كولەڭكەسىمەن قورعايدى, نوسەرىن توكسە كوكوراي بالاۋسا ءوسىپ-ونەدى, جايقالىپ جەمىسىن بەرەدى, كەي مەزەتتە, جاي ويناتىپ, قارا بۇلتتاي باسىنا ۇيىرىلە كەتەدى. ءبىز «قۇنانباي» ءفيلمىنىڭ باستالعان تۇسىنداعى اعا سۇلتان­نىڭ – باستى رولدەگى دوسحان جول­جاقسىنوۆتىڭ اتىراپقا كوز جىبەرىپ تولعانىپ تۇرعان ساتىنەن وسىنداي وي تۇيدىك. دارقان دالا توسىندە اقشاڭقان ۇيلەر تىگىلگەن. بارلىق پەن بايلىقتى پاش ەتىپ, وڭكەي ءبىر كەلىستى دە كەلبەتتى قازاقتار اعا سۇلتاننىڭ اۋىلىنا بەتتەپ كەلەدى. قۇنانباي ولاردى يىعىندا ەپولەتى بار, ەتەگى جىرىق ءساندى كوك شاپان كيىپ, موينىنداعى اعا سۇلتان ەكەنىن مەڭزەيتىن مەدالونى بار جانە سول جاعىندا قايقى قىلىشى بەلىنە ءىلىنىپ, ساپتا تۇرعانداي سالتاناتپەن قارسى الادى. ول باراق باستاعان وڭكەي ءبىر يگى جاقسىلاردىڭ الدىندا ەسەپ بەرەيىن دەپ تۇرعان جوق, اكەسى وسكەنبايدىڭ اسىنا جينالعان جۇرتتىڭ جاقسى ءسوزىن ەستىمەك ەدى. الايدا, كوك اسپاننىڭ ەركە دە ەركىن بۇلتى سياقتى با­راق سۇلتان قۇنانبايدىڭ مىنا تۇرى­سىنا بۇرشاقتاي قاتقىل ءسوزىن اشىق اسپاننىڭ استىندا تۇرىپ-اق توبەسىنە توگە سالۋدان تايىنبايدى. باراق: «ەسەنسىڭ بە, قۇنانباي؟ جاۋعا باراتىنداي جاسانىپ اپسىڭ عوي!» دەگەندە اينالاداعى ەل دۋ كۇلەدى. قارالى تۋ ىلىنگەن قارالى اۋىلعا ايبىنىن كورسەتە كەلگەن باراققا اعا سۇلتان ءلام دەمەي سوزدەن توسىلادى. پاراساتتى زەرە اجە انالىق بازىناسىن ايتادى: «ەكەۋىڭ تاتۋ بولساڭدار, قاتىن جەسىر, بالا جەتىم قالماس ەدى عوي!» دەپ. وسى انالىق وسيەت قازا ۇستىندە قازاق دالاسىنىڭ قوس كوكجالىنا جايدان-جاي ەسكەرتىلگەن جوق... قۇنانباي اكەسىن ءبىر جىل جوقتاعان اياۋلى جەڭگەلەرىنە ءوز تاراپىنان العىسىن ايتىپ, اق ءۇيدىڭ بەلدەۋىنە ىلىنگەن قارالى تۋدى ورتاسىنان قاق ءبولىپ سىندىرىپ, وتقا تاستايدى. بۇدان سوڭ فيلمدە بىرنەشە رەت قايتالانىپ كورىنىس تاباتىن وڭشەڭ قاراكەر, توبىلعى تورى ارعىماقتاردىڭ جەر تارپىپ شاپقان سۇلۋ شابىسى, سۋىت شابىسى كامەرالىق باياۋ­لاتۋ ادىسىمەن اياقتارىن اسەم تاس­تاپ, ماعىناعا تولى مانەرىمەن قارا جەردىڭ قىرتىسىن قازىپ شاپقانى – قازاق بالاسىنىڭ ات ۇستىندەگى ومىرىنە, سونداي-اق قۇنانبايدىڭ اتتان تۇسپەي بيلىك ەتكەن  تارتىسقا تولى ەل باسقارعان جىلدارىن يشارامەن بەرگەنى كينوگەردىڭ شەبەرلىگى. رەجيسسۋرا مەن وپەراتورلىق ەڭبەك­تىڭ جەمىسى وسىنداي ءساتتى فراگمەنتتەردەن مول كورىنەدى. مۇنداي ءساتتى كورىنىستەر, سيمۆوليكالىق يشارالار فيلمدە از ەمەس. قازاق ومىرىندە ماڭىزدى مانگە يە قاسيەتتى  اس سالتىنان كورىنىستەردى بەرۋى دەگدارلىق پەن مارتتىكتىڭ, اتا-بابا جولىن سىيلاۋدىڭ اي­شىقتى بەلگىسىندەي. استىڭ سىي-كادەسىن, جول-جوراسىن روماننان وقىعانىمىز بولماسا, ءدال مۇنداي كەلىستى تۇردە ەشقانداي فيلمنەن كورمەگەن ەكەنبىز, سول سەبەپتەن كوز الدىمىزعا ەلەستەتۋ دە وڭاي سوقپاس. ال مىناداي كەڭ اۋقىمداعى كورىنىستەر كورەرمەندى تەبىرەنتىپ, سول استىڭ قاق ورتاسىندا ءوزىڭ دە بىرگە جۇرگەندەي اسەرلەنەسىڭ,  اتالار رۋحىمەن ءبىر مەزەت سىرلاسقانداي بولاسىڭ, تاعىلىم تۇيەسىڭ. جورعا ءمىنىپ تاباق تارتاتىن لىپىلداپ تۇرعان داياشىلار, استاۋ تولى كا­دەلى اس ەتنوگرافيالىق دالدىكپەن بەينەلەنگەن. داستارقان باسىندا تونتايدىڭ ءبىر ءازىل ءسوزىن سۇڭعىلا قۇنانباي ءوز بەدەلىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن, اسىرەسە, ماناعى باراقتىڭ ايتقانىنا قارىمتا جاۋاپ سياقتى عىپ, استىرتىن پايدالانادى. «ءاي, تونتاي, سەن سىرتىمنان قۇنانباي «مەرگەن» دەپ كەلەمەج عىپ ءجۇر دەيدى عوي؟ كوزىمنىڭ كەمىستىگىن ايتقانىڭ با؟ تاپ وسى جەردە جونىڭنان تاسپا تىلدىرسەم بولا ما؟» دەپ ءوزىنىڭ ايبىنىمەن ول بەيشارانى قالتىراتىپ قانا قويماي, وسى توڭىرەكتەگى قاڭقۋ ءسوزدى ءبىرجولا تىيىپ تاستاۋ ءۇشىن جانىنداعىلاردى جاسقاپ, ەسكەرتە سويلەيدى. ال تونتاي بولسا, باياعى قوڭقاي قۇساپ, قۇراننىڭ ەمەس, قۇنانبايدىڭ بەدەلىن دارىپتەي جونەلەدى. «مەرگەن» دەگەن قالماقتىڭ ايتقانى بولىپ, اتقانى ءتيىپ جاتاتىن شەشەن, دانا ادامدارىنا بايلانىستى ايتىلعان ءسوز دەپ, ونىسىن جاۋگەرشىلىكتە قالماقتان تۇسكەن كەيۋانانىڭ ۋاجىمەن دالەلدەيدى. وسى جاۋاپتىڭ نەگىزگى استارى – التى الاشتان جينالعان يگى-جاقسىلارعا  قۇنانبايدىڭ دارەجەسى مەن دارگەيى مۇلتىكسىز وقتاي ءتۇزۋ, بيلىگى تۋرا ەكەنىن تۇسپالداۋ.  سويتسە دە,  حان تۇقىمى باراق: «ءاي, قۇنانباي, اياقتىعا ءسوز بەرمەۋشى ەڭ, انە, شانشاردىڭ قۋىنان جەڭىلدىڭ» دەپ تاعى دا قارادان حان بولعان اعا سۇلتاندى ءدۇيىم جۇرتتىڭ كوزىن­شە كۇلكى ەتەدى. باراق سۇلتان تونتايعا ەڭبەگىن سول جەردە تولەپ, قۇل­دىق ۇرعان حالىقتىڭ (تونتاي دا حالىق قوي) تاباعىنا قۇنانبايدى تابا­لاعانداي اقشا تاستايدى, مىنە, ەلىڭ وسى, ونىڭ دا كومەيى بار دەگەن­دەي يشا­رامەن, باسقالار ونى قايتا­لايدى. جالپى, باراق سۇلتان مەن قۇنانباي وبرازى قاراما-قارسى بەرىلىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ قاسيەتتەرىن اشا تۇسۋگە ۇتىمدى پايدالانىلعان.  بۇل ەپيزودتا قۇنانباي ىشىنە ءبىر نارسەنى ءتۇيىپ قويدى: قاراشاسىنىڭ وزىنە دەگەن نيەتى دۇرىس ەكەن. بەدەلى مەن اتاعى, اقىلى مەن شەشەندىگى ايتەۋىر ارتقى كۇنگە شىن قالاتىن بولسا, تەگى سونى جەتكىزەتىن وسى قاراپايىم ادامدار – تونتايلار سياقتى حالىق قوي, ال باراقتارمەن ۇزەڭگى باۋى ۇزىلگەن جەرگە دەيىن بارۋعا قارقارالى وكرۋگىنىڭ اعا سۇلتانى, قارادان شىعىپ حان اتانعان قۇنانبايدىڭ جالعىز كوزى كامىل جەتەدى. تاعدىر وعان تاريحتىڭ الماعايىپ الاساپىران كەزىندە اق پەن قارانى ساپىرىپ الماسىن دەپ, قوس قاراشىعىنىڭ ءبىرىن عانا قالدىرعانى كەزدەيسوق ەمەس ءتارىزدى. وسىنى, اسىرەسە, ادىلەتتىڭ اۋىر سوقپاعىن كوپ جاعدايدى كوكىرەك كوزىمەن باجايلاعان قۇنانباي, حاندىق بيلىك قۇلاپ, وتارشىل ءداۋىر باستالار ءولىارا ساتتە حالقىن اداس­تىرماي قايرات قىلعان تەگەۋرىندى تۇلعا ەكەنىن فيلمدەگى باستى-باستى جەلىلەردە انىق تانىتادى. تالانتتى اكتەر دوسحاننىڭ كەسكىن-كەلبەتى, مىنەز-بولمىسى, قۋانىشى مەن كۇيىنىشى, ءار تاراپتاعى وقيعالارعا بايلانىستى قۇنانبايلىق دانا سوزدەردى شىنايى رۋحتا ايتا الۋى – وسى كينونىڭ باستى جەتىستىگى دەۋگە بولادى. ال ونىڭ اينالاسىنداعى تاريحي كەيىپكەرلەردى سومداعان  دارىندى اكتەرلەر ويىنى دا  قۇنانباي وبرازىنىڭ ءحىح عاسىرداعىداي, كورەرمەنگە قالتقىسىز ورالۋىنا زور سەپتىگىن تيگىزگەن. مىسالى, وسى فيلمدەگى كولوريتتى وبرازدار: ايدوس بەكتەمىروۆ (باراق سولتاباي ۇلى), نۇرسيپات سالىقوۆا (زەرە اجە), قاراكوز سۇلەيمەنوۆا (ۇلجان), توكەن ارالباەۆ (سۇيىندىك) پەن سەكەربەك جابىقباەۆ (بايسال). وسى رولدەر قازاق كينوسىنىڭ سوڭعى جىلدارداعى ايتا قالارلىق جەتىستىگى. باسى ارتىق شۇبالاڭقى سۋرەتتەر مەن سوزدەردەن ادا, ءاربىر كورىنىس, ءاربىر ەپيزود نەگىزگى التىن ارقاۋدان اۋىتقىماي, ءبىر عانا قۇنانبايدىڭ توڭىرەگىنە سونشالىقتى شەبەر ورنالاسقانى كورەرمەنگە رۋحاني راحات سىيلايدى. مۇنىڭ كوپتەگەن سەبەپتەرى بار. دالدىكپەن كورسەتىلگەن دەتالدار, كەڭىستىكتىڭ ءار قىرىنان ءتۇسىرىلۋى, اكتەرلەردىڭ ءتۇر-تۇلعاسى, ۇلتتىق ناقىشى باي كيىم-كەشەكتەر, قاي جاعىنان قاراساڭ دا مەن قازاقپىن دەپ تۇرعان فيلمدەگى بارلىق اسىل بۇيىمدار: ۇيلەر (وردا, جولىم ءۇي, قوس), ىدىس-اياقتار, سالتاناتقا باي قازاق تۇرمىسىنىڭ ايناسى دەۋگە بولادى. ال ەڭ نەگىزگى التىن ارقاۋ – وسى كينونىڭ مازمۇنىندا. جازۋشى تالاسبەك اسەمقۇلوۆ پەن دوسحان جولجاقسىنوۆتىڭ كينوستسەناريى جەڭىل-جەلپى اڭگىمەلەردەن ىرگەسىن اۋلاق سالعان ەكەن. ونداعى ءاربىر ءسوز بەن ءاربىر وقيعانىڭ ءبارى دە ەل يەسى, قازاقتىڭ بودان كەزىندە بيلىك ۇستاعان ءبىرتۋار  قايراتكەرى قۇنانبايدىڭ تۇلعاسىن اشاتىن بولعاندىقتان, ءارى سول ۋاقىتتاعى ونىمەن ۇزەڭگىلەس ءومىر سۇرگەن بارلىق كوپتەگەن اتاقتى ادامداردىڭ ومىرىنە جارىعىن تۇسىرەتىنى سەبەپتى ءفيلمنىڭ ستسەناريى اسا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن جازىلىپتى. سونداي-اق, قازاقتىڭ بولاشاق ۇلى اقىنى – ابايدىڭ اكەسى كىم ەدى دەسەك, ول وسى كينودا جوعارعى دەڭگەيدە كورىنگەن. ءبىزدىڭ ۇرپاق  ابايدى ارداقتايدى. الايدا, ودان بۇرىنعى ءداۋىر قاراڭعى ما؟ ابايدىڭ اكەسى قاتىگەز فەودال ءداۋىرىنىڭ تەجەۋسىز ءامىرشىسى مە؟ وسىنداي كەپتەگى كەڭەستىك كەزەڭدەگى سىڭارجاق تۇسىنىككە بۇل فيلم ساۋلە سىزدىقتاتىپ, كورەرمەننىڭ كوكجيەگىن كەڭىتىپ, جاس بۋىنعا قازاقتىڭ ارعى تاريحىنان سىر ۇسىنعان تارتىمدى ەكران ءونىمى بولدى دەپ ايتا الامىز. اباي تۋرالى بۇرىنعى شىعارمالاردا انا وبرازى ءاردايىم العا شىعىپ كەلگەن. بۇل فيلمدە قازاق ومىرىندەگى دانا اكە بەينەسى سومدالىپ, كورەرمەندى قۋانىشقا بولەدى. ءبىز كۇدىكسىز قۇنانبايدىڭ تاريحي تۇلعاسىن وسىنداي باي مازمۇندا جازىپ شىققان كوركەم كينوستسەناريدى العاش كورىپ وتىرمىز جانە تۇتاستاي ونىڭ ءومىرىن كەڭ قامتىعان فيلم دە وسى ەكەنىنە داۋ بولماۋعا ءتيىس. البەتتە, ءارتۇرلى وقيعالار مەن تاريحي احۋالدارعا بايلانىستى «اناۋ ولاي ەدى» دەيتىن كوپتەگەن پىكىر الۋاندىعى بولا بەرەدى, بىراق مۇنداي ۇساق-تۇيەك لەبىزدەردىڭ «قۇنانباي» ءفيلمىنىڭ جەتكەن جەتىستىگى تۇرعىسىنان تەكسەرگەندە ماڭىزى شامالى. ەڭ باستىسى, ءساتتى رەجيسسۋرا, كوتەرگەن جۇگى تاريحي جاعىنان سالماقتى مازمۇندى ستسەناري, ءابجىل وپەراتورلىق شەبەرلىك, سوسىن كينونىڭ التىن وزەگىندەگى نىسانالى ماقساتتىڭ  شەبەرلىكپەن ورىندالعانى قۇندى دەپ سانايمىز. فيلمدە ءۇش ۇلكەن جەلى بار. ولار: قودار مەن قامقا وقيعاسى, قۇن داۋى (سالمەن بايدىڭ ءولىمى), قۇنانبايدىڭ تۇرمەدەگى كەزەڭى. ال ويكە سال, بيلەر سوتى, قودار مەن قامقانىڭ ءولتىرىلۋى, ءتۇسىپتىڭ جەر سۇراۋى, سارىبايدى اتقا سۇيرەتۋ, يتجەككەنگە ايدالعاندار, سونىمەن قاتار, ات بايگەسى,  اس كەزىندەگى ارۋدىڭ تايلاق تارتۋ سالتى, ءانشى-كۇيشى, ءبيشى مەن جىرشى, جالپى ەتنوگرافيالىق كارتينالار وسى ءۇش جەلىنىڭ بويىندا شەبەرلىكپەن جىمداسىپ ءوربيدى. بارلىق وقيعا قۇنانبايدىڭ قوعامدىق قىزمەتىمەن تىعىز بايلانىستا كورىنىپ, ونىڭ تاريحي ورىنى, ادامي-كىسىلىك بولمىسى,  ازاماتتىق تۇلعاسىنىڭ جارقىراپ جان-جاقتى اشىلۋىنا قىزمەت ەتكەن. ءفيلمنىڭ سيۋجەتتىك جەلىسى بىرىنەن-ءبىرى ساپالىق دەڭگەيدە ۇدايى ءوسىپ, قارىشتاپ,  ءوزارا بايلانىس, تارتىس ۇلعايىپ, شارىقتاۋ شەگىنە دەيىن كوتەرىلىپ كەپ, ەڭ اقىرىندا ءوزىنىڭ ۇلى شەشىمىنە قول جەتكىزەدى. ءبىز ءفيلمنىڭ سوڭىندا  بىلايعى ومىردە تەكەتىرەسىپ جۇرگەنىمەن, قيىن-قىستاۋ ساتتە ءبىرىن-ءبىرى ساتپاي,  ەل بىرلىگىن ارداقتاعان  باراق پەن قۇنانبايدىڭ ۇلى دوستىعىنا كۋا بولامىز. وسىلايشا باسەكەلەس  ەكى تۇلعانىڭ ءبىرىن-ءبىرى قورعاعانى, تىزە قوسىپ, بىلەك بىرىكتىرگەنى دۇشپانعا الدىرمايتىن قامال بولىپ, قۇنان­بايدىڭ سىبىرگە ايدالماي امان قالۋىنا سەبەپ بولعانى   كوركەم شىندىق اياسىندا ادەمى ادىپتەلىپ, كورەرمەندى اۋىزبىرشىلىككە ۇندەپ,  جاس ۇرپاققا تەرەڭ تاعىلىم بەرەدى. دالا سىرتتانى قۇنانباي بابا­لاردىڭ ۇلى جارعى, ادەت-عۇرىپ زاڭى  بويىنشا ەلدى ات ۇستىندە بيلەگەنى, قامشىمەن باسقارعانى فيلمدە كوپتەگەن تاماشا ەپيزودتار ارقىلى  مەڭزەلەدى. ايتكەنمەن,  انەت بابا, كەڭگىرباي بيدەن جەتكەن بۇل ۇلى  ءداۋىر  قۇنانبايمەن اياقتالىپ, تۇيىندەلمەك. ەندى ەلدى وقۋ-بىلىممەن باسقاراتىن جاڭا زامان تۋادى. فيلم سوڭىندا اتتان تۇسكەن جاياۋ قۇنانباي سونى يشارا ەتكەندەي. اكە مەن بالانىڭ دالاداعى قۇدايدىڭ ءۇيى – مۇنارالى مەشىت-مەدرەسەگە  قاراي قادام باسقان ءساتىن وسىلاي پايىمدادىق. قۇنانباي جالامەن ايدالىپ بارا جاتقاندا اتقا ءمىنىپ, ارتىنان قوشتاسقالى كەلگەن  زەرە انا  ۇلىنىڭ موينىنا قاسيەتتى تۇمار  تاققان بولاتىن. ەندى وسى تۇماردى قۇنانباي ءوز قولىمەن بالا  ابايدىڭ موينىنا تاعادى دا: «مەن الاشتىڭ اتىن جەتەكتەپ اكەپ كەرمەگە بايلادىم, شەشىلمەستەي. مەن الاشتىڭ نايزاسىن بەلدەۋگە قىستىردىم, الىنباستاي ەتىپ. سودان سوڭ قۇزدىڭ شەتىنە وسى قۇجىرانى سالدىم», دەپ ونى ۇلكەن جولعا, يماندىلىق پەن  عىلىمنىڭ قىرقاسىنا قاراي شىعارىپ سالادى. اباي: «نەگە, اكە! قۇزدىڭ شەتىنە؟!» دەگەندە, قۇنانباي: «ا, بالام, ول سەنىڭ ەندىگى شەشەتىن جۇمباعىڭ!» دەيدى. كينورومان  اباي ءومىرىنىڭ باس­تالۋىنا دەيىن قۇنانباي ءوزى تاپ بولعان كۇردەلى زاماننىڭ كۇرمەۋلى جۇمباعىن شيەلەنىستىرمەي قالاي شەشكەنىن نانىمدى سۋرەتتەيدى. كوركەمدىك يىرىمدەر ارقىلى «قۇنانباي» ءفيلمى  قازاق كينوسىن جاڭا بەلەسكە كوتەرگەن كەزەڭدىك تۋىندى بولدى دەپ تولىق ايتا الامىز. جاس ابايدىڭ تاعدىرى قالاي بولدى, ول بارشامىزعا «اباي جولىنان» ماعلۇم ەمەس پە؟! ال دالا شونجارى, سوناۋ تونىكوكتەن جالعاسقان ابىز-ءبيدىڭ سوڭعى تۇياعى, ۇلى ابايدى ومىرگە كەلتىرگەن قۇنانباي اكە بەينەسى بارشا جاۋھار قاسيەتىمەن, ونەگە-وسيەتىمەن تاۋەلسىز ۇرپاققا ەكران ارقىلى جەتۋى قازاق ونەرىنىڭ كوركەمدىك شۇرايعا  تاعى دا سونى سوقپاق سالعانىنىڭ ايقىن ايعاعى. بۇل كينونىڭ قانشا قارجىعا تۇسكەنىن ءبىز بىلمەيمىز (مۇنسىز كينو تۇسىرىلمەيدى, ستسەناري مىڭ جەردەن جاقسى بولسا دا), الايدا, الەمدىك كينەماتوگرافتىڭ بارلىق مۇمكىندىگىن دە, تاجىريبەسىن دە وزدەرىنە ۇتىمدى پايدالانىپ, قازاق كينوسىن تاعى ءبىر ساپالىق دەڭگەيگە شىعارا العان رەجيسسەرلىك, اكتەرلىك, وپەراتورلىق, ستسەناريستىك, ت.س.س. بارلىق ەڭبەكتى باعالاۋعا, كورەر­مەندەر اتىنان العىس ايتۋعا ءتيىس­پىز. «قۇنانباي» ءفيلمى تەك كوم­مەرتسيالىق تابىستى كوزدەپ ءتۇسى­رىلمەگەنى انىق. سەبەبى, وسى ءفيلمدى كورۋ مەن تالداۋدىڭ ايىرماشىلىعى بار. مازمۇنىنا, سونداي-اق بۇكىل كينوداعى وقي­عالارعا قاراپ وتىرساڭىز, ايتار ءسوزىڭ بۇدان دا كوپ بولماسا, از ەمەستەي سەزىلەدى. ايتۋعا تۇرارلىق قيىننان قيىستىرىلعان سيتۋاتسيا­لار, ءساتتى ەپيزودتار قانشاما! ءبىز وسى تۇرعىدان سوم شىعارما  «قۇنان­باي­دى» كينورومان دەپ باعالاپ وتىرمىز. بۇل كينو قازىرگى قازاق كينە­ماتوگرافياسىنىڭ ءسوزسىز  ۇلكەن تابىسى. قازاق ءومىر-تۇرمىسىن بىلگىسى كەلەتىن قاي ەلگە دە يمەنبەي كورسەتۋگە لايىقتى. اسىرەسە, ءوزىمىز ۇنەمى قايتالاپ كورۋگە ءتيىسپىز, ويتكەنى, بۇل تاماشا تۋىندىدان  ۇرپاقتىڭ  الاتىن ءنارى, ءتالىم-تاربيەسى, ساباعى از ەمەس. سوندىقتان دا قالىڭ وقىرماننىڭ كوكەيىنەن شىققان وسى ءبىر كينو الەمىندەگى كەمەل شىعارمانىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلعانى وتە دۇرىس بولعان. تەرەڭ تولعانىستان تۋعان بۇل تۋىندى ول مارتەبەگە ابدەن لايىق. نەسىپبەك ايت ۇلى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى