زاڭدىلىقتى بۇزۋعا جول جوق

اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى سەرگەي كۋلاگين تاياۋدا وتكەن «اقمولا وبلىسىنىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتى» ايماقتىق فورۋمىندا جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, استانا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ جەر ماسەلەسىنە قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. 2014 جىلدىڭ قازان-قاراشا ايلارىندا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ اياسىندا ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ جەر قاتىناستارى سالاسىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جەر زاڭناماسىن بۇزۋ دەرەكتەرى انىقتالعان, دەپ حابارلايدى وبلىس اكىمدىگى. اتاپ ايتقاندا, جەرگە جالعان مەملەكەتتىك اكتىلەر جاسالعاندىعى بەلگىلى بولدى (قوياندى, قوسشى, تالاپكەر, قاجىمۇقان, قاراوتكەل اۋىلدارى). مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كاسىپورىنداردىڭ بۇرىنعى لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ جانە تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرى اكىمدەرىنىڭ ويدان قۇ­راس­تىرىلعان تۇلعالارعا ارناپ دايىنداعان 2005-2007 جىلدار ارالىعىنداعى جالعان وكىمدەرى تابىلعان. بۇل وكىمدەر ارقىلى ءارى قاراي جەرگە مەملەكەتتىك اكتىلەر دايىندالىپ, جەر-كاداسترلىق ءىس جۇرگىزۋسىز ادىلەت ورگاندارىندا زاڭسىز تىركەلىپ وتىرعان. وسى سىزبا بويىنشا شامامەن 200 جەر تەلىمى تاراتىلىپتى. بۇعان قوسا, جەرگە ورنالاستىرۋ جوباسىن بەكىتۋ ءۇشىن جالعان بۇيرىقتار جاساۋ جولىمەن جەردى زاڭسىز يەلەنۋ دەرەكتەرى دە انىقتالىپ وتىر. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى وسى دەرەكتەر بويىنشا 2014 جىلدىڭ 20 جەلتوقسانىندا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اگەنتتىك اتىنا ءتيىستى تەكسەرۋ جۇمىستا­رىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى حات جولداعان. قازىرگى ۋاقىتتا باس پروكۋراتۋرا بۇل دەرەكتەر بويىنشا تەرگەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ ورىن الۋىنا جول بەرگەن بىرقاتار بۇرىنعى باسشىلار مەن لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى قىلمىستىق ىستەر قوزعا­دى. ال الاياقتىق ارەكەتتەردەن جا­پا شەگىپ قالعان ازاماتتار ءوز قۇقىقتارىن تەك سوت تارتىبىمەن عانا قورعاي الادى. سونداي-اق, 2014 جىلدان بەرى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قوياندى اۋىلىندا مەملەكەتكە تيەسىلى جەرلەردى وزدىگىنەن يەمدەنىپ الۋ جاعدايلارىن شەشۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستاردىڭ باستالعانىن اتاپ وتكەن ءجون. جالپى, تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ايتا كەتەيىك, 2007 جىلدان باستاپ قوياندى اۋىلىندا 19,5 گەكتار اۋماقتاعى 195 جەر تەلىمىن زاڭسىز يەمدەنىپ الۋ دەرەگى ورىن العان, مۇنىڭ 108 جەر تەلىمى مەملەكەتتىك يەلىكتەگى, ال 87 جەر تەلىمى جەكە تۇلعالاردىڭ جەرلەرى. وبلىس اكىمدىگى بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ بالامالى ءادىسى رەتىندە, قوياندى اۋىلىنىڭ مەملەكەتتىك جوسپارىنىڭ بولشەكتى جوبالاۋ­ىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزدى, ياعني سالىنعان تۇرعىن ۇيلەر مەن جو­بالانعان جولدارداعى قىزىل جولاقتار ەسەپكە الىنعان. بۇگىنگى كۇنى جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ارنالعان ماقساتتى جەر تەلىمدەرى سارالانىپ, شەكارا تەلىمدەرى قايتا ءبولىندى, جەر تەلىمدەرى يەلەرىنىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق مامىلەگە كەلۋلەرى ءۇشىن مۇمكىندىك بەرۋ ماقساتىندا جەرگە مەملەكەتتىك اكتىلەر دايىندالدى. جەرگە مەملەكەتتىك قۇقىق بۇ­زۋشىلىقتى جويۋ ءۇشىن اۋداننىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگانى وسىعان دەيىن مەنشىكتەلىپ الىنعان مەملەكەت ۇلەسىندەگى جەر تەلىمدەرىن مەملەكەت قاجەتتىلىگى ءۇشىن قايتارىپ الۋعا جاتاتىن جەكە تۇلعالاردىڭ جەرلەرىمەن بارابار ايىرباس جاسادى. بۇگىندە 168 جەر تەلىمدەرى بويىنشا ازاماتتىق-قۇقىقتىق مامىلەلەر جۇزەگە اسىرىلعان, قىزىل جولاقتاردا ورنالاسقان 6 جەر تەلىمى بويىنشا بەلگىسىز تۇلعالاردىڭ زاڭسىز ورناتقان ىرگەتاستارى ءسۇرىلىپ تاستالدى. قالعان 21 جەر تەلىمى بويىنشا مەنشىك يەلەرى مەن يەمدەنىپ الۋشى سۋبەكتىلەر اراسىندا ساتىپ الۋ-ساتۋ شارتتارى تۇزىلەتىن بولادى. 2014 جىلدان بەرى استانا قالاسىنىڭ ماڭىنداعى ايماقتا, اتاپ ايتقاندا قوياندى اۋىلىندا جەر تەلىمىن زاڭسىز يەمدەنىپ الۋدىڭ جاڭا دەرەگى تىركەلمەگەن. جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى قۇقىق قورعاۋ قۇرىلىمدارىمەن بىرلەسىپ ەلدى مەكەندەرگە تۇراقتى مونيتورينگ جانە وسىعان ۇقساس دەرەكتەردى بولدىرماۋ ماقساتىندا تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرادى. «ادامدار كىنالى ەمەس, ولار ادال نيەتپەن ساتىپ العان جانە وكىنىشكە قاراي, الدانىپ قالعان. مەن ءاۋ باس­تان سولاردىڭ جاعىندا بولعانمىن. ءبىز ىمىراعا كەلۋ شەشىمدەرىن ىزدەۋدەمىز جانە تابامىز دەگەن ويدامىز. ادامداردى رەنجىتۋگە بولمايدى, ولاردىڭ ەش كىناسى جوق», دەدى اكىم. ءوڭىر باسشىسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا ءتيىستى قىزمەتتەرگە بۇل ماسەلەنى تولىق زەردەلەۋدى تاپسىرىپ, زاڭدىق تۇرعىدا شەشىلۋى ءۇشىن ناقتى ۋاقىت بەلگىلەپ بەردى. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان» اقمولا وبلىسى