وليمپيادانىڭ باستالۋىنا 15 كۇن قالدى
ريو-دە-جانەيروداعى وليمپيالىق ويىنداردىڭ سالتاناتتى جاعدايدا اشىلاتىن شاعىنا تۋرا 15 كۇن, ياعني جارتى اي عانا ۋاقىت قالدى. دەمەك, ەندى ەكى اپتادان كەيىن مۇحيتتىڭ ارعى جاعالاۋىنداعى وڭتۇستىك امەريكا جەرىندە عالامنىڭ ەڭ باستى جارىسى باستالعالى تۇر.
رۋسلان بيىكتەن كورىنگىسى كەلەدى
تارازدىق 20 جاستاعى تاەكۆوندوشى رۋسلان جاپاروۆ ريو-دە-جانەيرودا وليمپيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتى كەزىندە قازاقستاننىڭ تۋىن كوتەرىپ, ەلىمىز سپورتشىلارىنىڭ شەرۋىن باستاپ شىعادى. ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز وسىعان بايلانىستى جاس سپورتشىمەن سۇحبات جۇرگىزىپ ەدى.
– ريودا ەلىمىزدىڭ تۋىن كوتەرىپ شىعاتىنىڭ بەلگىلى بولعان كەزدە قانداي سەزىمدى باستان كەشتىڭ؟
– جاسىراتىنى جوق, ادام ايتسا سەنگىسىز عالامات سەزىمدى باستان كەشتىم. ءبىر جاعى قاتتى قۋاندىم, ءبىر جاعى كادىمگىدەي ابىرجىپ قالدىم. شىنى كەرەك, ءبىرىنشى ەستىگەندە سەنبەي دە ءجۇردىم. تەك استاناعا ارنايى كەلىپ, تۋ كوتەرۋشىنىڭ كاستومى تىگىلۋى ءۇشىن ولشەمىم الىنۋى كەرەك ەكەنى ايتىلعاندا عانا سەندىم.
– سەنى نەگە تاڭدادى دەپ ويلايسىڭ؟
– بۇعان ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىزدىڭ بەلدى سپورتشىلارىمىزدىڭ دەنى وليمپيادانىڭ العاشقى كەزەڭىندە جارىس جولىنا شىعاتىندارى, ال مەنىڭ كەزەگىم سوڭىنا قاراي كەلەتىنى سەبەپ بولعان سياقتى. ەگەر ويىنداردىڭ باس جاعىندا كۇش سىناساتىندار تۋ كوتەرۋشى بولسا, ءوزىنىڭ نەگىزگى سايىسىنا تىڭعىلىقتى دايىندالىپ ۇلگەرە الماس ەدى. سەبەبى, سالتاناتتىڭ وزىندە سپورتشى 7-8 ساعات ۋاقىت ساپتا تۇرادى. مەن اسكەر قاتارىنداعى ادام رەتىندە دە بۇعان ءازىرمىن.
– مۇنى وتباسىڭىز, دوستارىڭىز قالاي قابىلدادى؟
– مەنىڭ كۋرستاستارىم مەن دوستارىم تۇگەل قۋاندى. ال وسى جاعدايدى ەستىگەن بويدا, ەڭ الدىمەن اكەمە تەلەفون شالدىم. باسىندا ول دا سەنگەن جوق, سوڭىنان قۋانىشىن جاسىرا المادى. مەن پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋدەن كەيىن جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسۋ ءۇشىن بىردەن يسپانياعا ۇشىپ كەتتىم.
– جاتتىعۋ قالاي ءوتىپ جاتىر؟ سپورتتىق بابىڭا كەلىپ ۇلگەردىڭ بە؟
– قازىر جاتتىعۋ بارىنشا كۇشەيتىلگەن پىشىمدە جۇرۋدە. دەنە كۇشىن ارتتىرۋ تۇرعىسىندا ءبىراز جاتتىعۋلار جاسالىپ جاتىر. ەندى تايلاندتا شامالى ۋاقىت كۇنىنە ەكى رەتتەن جاتتىعۋ وتكىزەمىز. بۇل جاقتىڭ ىستىق اۋا رايى برازيليانىڭ كليماتىنا قاتتى ۇقسايدى. ازىرگە ءوزىمنىڭ قالىپتى پىشىمىمە تولىق كەلە قويعان جوقپىن. جارىسقا دەيىن ءوز قالىبىمنىڭ شەگىنە جەتىپ ۇلگەرەمىن دەپ ويلايمىن. ال سايىسقا شىعاتىن ۋاقىتىما دەيىن ءالى ءبىر اي بار. تايلاندتان كەيىن الماتىعا ورالىپ, 4 تامىزدا برازيلياعا ۇشىپ شىعامىن. اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن دە ەكى اپتا جاتتىعا الامىن.
– مەجەدە التىن مەدال الۋ بار ما؟
– ارينە. مەن وليمپياداعا تەك تۋ كوتەرۋشى رەتىندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ونىڭ ەڭ بيىك شىڭىنا شىعۋدى دا العا قويىپ بارماقپىن. تاريحتا وسىلاي ءارى تۋ كوتەرۋشى, ءارى ويىندار چەمپيونى رەتىندە قالعىم كەلەدى. ءبىر جولى اكەم: «بالام, مەن سەنى وليمپيالىق ويىنداردان كورەتىن بولسام, ارمانىمنىڭ ورىندالعانى دەپ ءبىل», دەگەن ەدى. وسى ءسوز مەنىڭ جادىمدا قالىپ قويدى. مىنە, ەندى وليمپياداعا بارا جاتىرمىن. وندا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن بارا جاتقانىم دا شىندىق.
– سپورتقا قالاي كەلدىڭ؟
– مەنى 7 جاسىمدا اكەم سپورتقا جەتەلەپ اكەلدى. تارازدا ءبىرىنشى سىنىپتا وقىعان كەزىمنەن تاەكۆوندومەن اينالىسا باستادىم. قازىر الماتىدا سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسىنىڭ 4-كۋرسىندا وقىپ جاتىرمىن. بىراق جارىستارعا جامبىل وبلىسىنىڭ وكىلى رەتىندە قاتىسامىن.
دامير قوجامقۇل
كورشىلەرى ماكسيمگە اق جول تىلەدى
قاراعاندى قالاسىنداعى كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ ءبىرىنىڭ الدىندا بەلگىلى دزيۋدوشى ماكسيم راكوۆتىڭ ريو-دە-جانەيروعا باستاپ باراتىن ساپارعا اتتانۋى ناعىز مەرەكەگە اينالىپ كەتتى. ونى وسى ۇيدە قاتار تۇراتىن كورشىلەرى تويعا بەرگىسىز سالتاناتپەن شىعارىپ سالدى.
كورشى-قولاڭ الدىمەن ءۇيدىڭ كىرەبەرىسىنە داستارقان جايىپ, ونىڭ ۇستىندە سپورتشىعا اق جول تىلەدى. كوپشىلىكتىڭ جۇرەكجاردى جىلى سوزدەرىنەن كەيىن ماكسيمنىڭ اناسى كوزىنە جاس الدى. وسى ءبىر شادىمان شاقتا جانە تەبىرەنىستى ساتتە جينالعاندار دزيۋدوشى جىگىتتىڭ ۇستىنە قازاقتىڭ ءداستۇرلى ويۋلى شاپانىن جاۋىپ, باتا بەردى. بۇدان كەيىن ويلاماعان جەردەن باستالىپ كەتكەن توي كوشەدە ءان سالىپ, بي بيلەۋگە ۇلاستى.
ماكسيمنىڭ ءوزى سوڭىندا كورشىلەرىنەن مۇنداي شىعارىپ سالۋدى ەشبىر كۇتپەگەنىن, سوندىقتان جۇرەگى جارىلارداي بولىپ قۋانىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. «ەندى ماعان وليمپيادادان مەدال الىپ قايتپاسقا بولمايدى. كورشىلەرىمنىڭ تىلەگى مەن سەنىمىن اقتاپ قايتۋىم كەرەك», – دەدى سپورتشى ءوز سوزىندە.
مۇرات ايتقوجا
جازيرا تۇڭعىشتىڭ تۇعىرىنا كوتەرىلە مە؟
قازاق سپورتىنىڭ تاريحىندا وليمپيادا چەمپيونى, ءتىپتى جۇلدەگەرى بولعان قازاق قىزى جوق. بۇيىرتسا, بيىل ريو-دە-جانەيرو تورىندە اۋىر اتلەت جازيرا جاپپارقۇل ءيسى قازاقتى قۋانتىپ, ەل سپورتى تاريحىنا ەسىمىن التىن ارىپتەرمەن جازا ما دەپ دامەلەنىپ وتىرمىز.
راس, 2010 جىلى تۇڭعىش رەت سينگاپۋردا وتكەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى وليمپيادا ويىندارىندا جازيرا ساف التىندى وڭىرىنە قاداپ, جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلگەن.
جازيرا جاپپارقۇل 1993 جىلى 22 جەلتوقساندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ارىس قالاسىندا تۋعان. اتا-اناسى ءالپەشتەپ وسىرگەن جەتى قىزدىڭ كەنجەسى. س.ادامبەكوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ 4-سىنىبىندا وقىپ جۇرگەن كەزىنەن باستاپ اۋىر اتلەتيكامەن اينالىسا باستايدى.
قازاقتا, اسىرەسە, قازاقى تاربيەسى باسىم وڭتۇستىكتە كوپ بالالى وتباسىندا ۇلتىمىزعا تاڭسىق سپورت تۇرىمەن اينالىسۋ ءاۋ باستا جازيراعا وڭايعا تۇسپەيدى. ايتسە دە, قايسار قىز العان بەتىنەن قايتپاي, بار قيىنشىلىقتى جەڭە بىلەدى. ال 2010 جىلدان باستاپ, زىلتەمىر كوتەرگەن قىزدارىن كورسە, ۇركە قارايتىن قالىڭ قازاقتى عانا ەمەس, تورتكۇل دۇنيەنى مويىنداتا باستادى. بويىنداعى بۇلا كۇشىمەن زىلتەمىردى جۇلقا دا, سەرپە دە كوتەرىپ, جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ازيا چەمپيوناتىندا ەكىنشى ورىنعا يە بولدى. ءدال سول جىلى 14-26 تامىز ارالىعىندا سينگاپۋردا العاش رەت جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى وليمپيادا ويىندارى ءوتىپ, وسى ءدۇبىرلى دودادا جازيرا توپ جاردى. 63 كيلو سالماق دارەجەسىندە سىنعا ءتۇسىپ, قوسسايىس ناتيجەسى بويىنشا 205 (90+115) كيلونى باعىندىرىپ, وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. ال 2011 جىلى پاريجدە وتكەن ەرەسەكتەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا بۋىنى قاتپاعان قارشاداي قىز 228 (100+128) كيلو كورسەتكىشپەن 13-ورىندى قاناعات تۇتتى. ەسەسىنە, 2012 جىلى گۆاتەمالادا وتكەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا التىنمەن اپتالدى. جۇلقا كوتەرۋدە 106 كيلونى, سەرپە كوتەرۋدە 133 كيلونى ەڭسەرىپ, قوسسايىستا 239 كيلومەن چەمپيون اتاندى.
2013 جىلى پولشانىڭ ۆروتسلاۆ قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 9-ورىندى كوڭىلگە مەدەۋ تۇتتى (103+128 كيلو). ايتسە دە, ەرەسەكتەر اراسىندا سىنعا ءتۇسىپ, تاجىريبە جيناقتاپ قايتتى. 2014 جىلعى ازيا ويىندارىندا ءوزىنىڭ ەمەس, باپكەرلەرىنىڭ اعاتتىقتارىنىڭ كەسىرىنەن جۇلدەلى ورىنعا ءبىر سۇيەم جەتپەي, 4-ورىندى يەلەندى (118+145 كيلو). ءدال سول جىلى, قوڭىر كۇزدە الماتىدا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا جازيرا كۇمىس مەدال جەڭىپ الىپ, الەكسەي ني باستاعان قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باپكەرلەرىنە ءوزىنىڭ الەۋەتىنىڭ زور ەكەندىگىن دالەلدەپ بەردى. قوسسايىستا 262 (118+144) كيلونى باعىندىرىپ, ەكىنشى ورىنعا يە بولدى. بىلتىر حيۋستوندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا دا وسى جەتىستىگىن قايتالاپ, 256 (116+140) كيلو سالماقپەن تاعى دا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەكىنشى ساتىسىنا كوتەرىلدى. ءارى الماتىدا وتكەن الەم چەمپيوناتىنداعى كورسەتكىشىنىڭ كەزدەيسوق ناتيجە ەمەس ەكەندىگىن ناقتىلاپ كەلدى.
ءبىز جازيراعا سەنەمىز. تۋما تالانت قايسار قىزدىڭ باعى جانسا ەكەن دەپ تىلەيمىز. باسقاسى باسقا, بىراق ءبىزدىڭ جازيرانىڭ وليمپيادا ويىندارىندا ءجۇلدەگەر اتانۋعا الەۋەتى جەتەدى دەپ ويلايمىز. جاراتۋشى كۇش تەك كولدەنەڭ قىرسىقتان ساقتاسىن.
ءشامشى اعامىز انگە قوسقان ارىستىڭ بويىندا تۋىپ-وسكەن قايسار قىز ەندى انۇرانىمىزعا اينالعان قالداياقوۆتىڭ اۋەنىن ريو كوگىندە قۇيقىلجىتسا, شىركىن. جوق دەگەندە, جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, كوك بايراعىمىزدى برازيليا اسپانىندا جەلبىرەتسە دەيمىز.
كۇنى بۇگىنگە دەيىن وليمپيادا جۇلدەگەرى بولعان قازاق قىزىنىڭ جوقتىعى تەك ءبىزدىڭ, ياعني قاراپايىم جۋرناليستەر مەن جانكۇيەرلەردىڭ عانا جانىنا باتپاي, باسشىلار مەن باپكەرلەردى دە ويلاندىرسا, ءححى عاسىردىڭ العاشقى جيىرماشاقتى جىلىنا دەيىن ءدال وسىلاي جابىعىپ-قاپالانىپ جۇرمەس ەدىك.
نۇرعازى ساساەۆ