جىلدام تۇرلەنگەن قازىرگى الەمدە دامىعان ەلدەر ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, بۇگىنگى تاڭدا دامىعان ەلدەردىڭ ادامي كاپيتالعا قۇياتىن ينۆەستيتسيا كولەمى زاتتىق كاپيتالدان ءتورت ەسەگە كوپ ەكەن. بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» اق-تىڭ پرەزيدەنتى سەرىك ىرساليەۆ ايتتى.
ادامي كاپيتالدىڭ ماڭىزى مەن ونى جاقسى قالىپتاستىرۋدا ءبىلىم بەرۋدىڭ ءرولى اسا جوعارى ەكەنىنە نازار اۋدارتتى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ 2/3 بولىگى ادامدارعا, ولاردىڭ ءبىلىمى مەن قابىلەتىنە تاۋەلدى ەكەن. سوندىقتان بىلىمگە نەعۇرلىم ەرتە سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ قايتارىمى سوعۇرلىم جاقسى بولاتىن كورىنەدى.
ال «اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» اق دەپارتامەنت ديرەكتورى ەلدوس نۇرلانوۆ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ءبىلىم ستاندارتتارى جونىندە اڭگىمەلەدى. ءسويتىپ, كوپتىلدىلىك تاجىريبەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, اعىلشىن ءتىلىن قانشالىقتى جىلدام يگەرسەك, ەل ەكونوميكاسى دا جەدەل جاقسارا تۇسپەك. وسى جونىندە بىرقاتار مىسالدار كەلتىرگەن دەپارتامەنت ديرەكتورى, ەلىمىزدە ۇشتىلدىلىك جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى مەكتەپتەردە قازاق تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى دا كوبەيەتىنىن العا تارتتى.
«ەۋروپا ەلدەرى كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋگە وسىدان 20 جىل بۇرىن كوشتى. ءاربىر ەۋروپالىق وقۋشى كەم دەگەندە ەكى شەت ءتىلىن وقۋعا مۇمكىندىگى بار. ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا ەۋروپالىقتاردىڭ 54 پايىزى كەمىندە ءبىر شەت ءتىلىن بىلەدى. 25 پايىزى ەكى ءتىلدى, 10 پايىزى ءۇش ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن. ءتىل ماسەلەسى قوزعالعاندا كوپشىلىگىمىز جاپونيانى ەسكە الامىز. جاپونيا دا كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىنەن قالىس قالماق ەمەس. وندا دا 2018 جىلدان باستاپ بالالارعا ءۇشىنشى سىنىپتا اعىلشىن ءتىلىن وقىتا باستايدى», دەدى ە.نۇرلانوۆ.
ونىڭ سوزىنە يلانساق, بۇگىندە جاپونيا كورشى ەلدەردەن اعىلشىن ءتىلى يندەكسى بويىنشا ايتارلىقتاي ارتتا قالعان. وسى كەمشىلىكتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن كۇنشىعىس ەلى 2020 جىلدان باستاپ ازيا قۇرلىعىندا اعىلشىن تىلىنەن كوش باستاۋدى ماقسات تۇتىپتى. «جاپونيادا اعىلشىن ءتىلىن 14-16 جاستان وقيدى دەگەن اقپارات ءجۇر. بۇل ەسكىرگەن مالىمەت. وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا مەن پاريج قالاسىندا جاپونيانىڭ ۇلكەن دەلەگاتسياسىمەن كەزدەسىپ, اعىلشىن تىلىنە قاتىستى ولاردىڭ قانداي جوسپارى بارىن ءبىلدىم. جاپونيانىڭ ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ سايتىنا كىرىپ, بالالارعا 3-سىنىپتان باستاپ اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋعا قاتىستى جوسپارىنىڭ بارىنا كوز جەتكىزدىم», دەدى ە.نۇرلانوۆ.
ماماننىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسساق, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيى جوعارى مەملەكەتتەردىڭ بىرقاتار دامۋ كورسەتكىشى دە كوش ىلگەرى ەكەن. «اعىلشىن ءتىلى انا ءتىلى سانالمايتىن ەلدەردە ونىڭ دەڭگەيىن سارالايتىن زەرتتەۋ بار. اعىلشىن ءتىلى ءبىلىمىنىڭ يندەكسىنە سايكەس, وسى زەرتتەۋگە ىلىنگەن مەملەكەتتەردىڭ دەنى, ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سكانديناۆ ەلدەرى, اعىلشىن ءتىلىن نەعۇرلىم جاقسى بىلسە, ەكونوميكالىق دامۋى دا سوعۇرلىم جوعارى. جاستاردىڭ اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى سونشالىقتى تومەن, عىلىمي قىزمەتتەردەن ءوندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى دا سولعۇرلىم جوعارى. بۇل دالەلدەنگەن فاكتى», دەدى دەپارتامەنت ديرەكتورى.
الايدا, ەلىمىزدە حالىق سانى از بولعاندىقتان, قوعامدا ۇشتىلدىلىك ساياساتى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دارەجەسىن تومەندەتەدى دەگەن قاۋىپ تە بار. «ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ءبىلىم بەرۋ ساياساتىن ءوزىنىڭ مەملەكەتتىك مۇددەسىنە ساي جۇرگىزەدى. سوندىقتان ۇشتىلدىلىكتى قانشالىقتى ساپالى جۇرگىزەتىنىمىز ءبىزدىڭ وزىمىزگە بايلانىستى. جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلامالارىنا سايكەس, اعىلشىن تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى ارتادى. سونىمەن قاتار, قازاق تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى دا 300-دەن استام ساعاتقا كوبەيەدى. سونداي-اق, اعىلشىن ءتىلىن ءپان رەتىندە عانا وقىتىپ قويماي, شەتەلدىك تاجىريبەگە سايكەس, كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىنە كوشىرۋ جوسپارى بار. بىراق, مۇندا ەكى نارسەنى ەسكەرۋ كەرەك. بىرىنشىدەن, ءبىز بۇل جوسپاردى بىرتىندەپ, دايەكتى جۇزەگە اسىرماقشىمىز. ەكىنشىدەن, جوعارى سىنىپتاردا عانا 2019 جىلى بەلگىلى ءبىر پاندەردى, سونىڭ ىشىندە فيزيكا, حيميا, بيولوگيانى تاڭداپ وتىرمىز. مەكتەپتەردىڭ مۇمكىندىگى بولاتىن بولسا, سولاردىڭ كەلىسىمدى شەشىمىمەن عانا ەنگىزىلەدى. دەمەك, ءبىز بۇل ءىس-شارانى دايەكتى جۇرگىزىپ, مەملەكەتتىك تىلگە ەش زيانىن تيگىزبەۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سايىپ كەلگەندە, بۇل تىكەلەي ورىنداۋشىلىق مادەنيەتىنە جانە تىلگە دەگەن جاناشىرلىعىمىزعا بايلانىستى بولادى», دەپ تۇيىندەدى ول.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
جىلدام تۇرلەنگەن قازىرگى الەمدە دامىعان ەلدەر ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, بۇگىنگى تاڭدا دامىعان ەلدەردىڭ ادامي كاپيتالعا قۇياتىن ينۆەستيتسيا كولەمى زاتتىق كاپيتالدان ءتورت ەسەگە كوپ ەكەن. بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» اق-تىڭ پرەزيدەنتى سەرىك ىرساليەۆ ايتتى.
ادامي كاپيتالدىڭ ماڭىزى مەن ونى جاقسى قالىپتاستىرۋدا ءبىلىم بەرۋدىڭ ءرولى اسا جوعارى ەكەنىنە نازار اۋدارتتى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ 2/3 بولىگى ادامدارعا, ولاردىڭ ءبىلىمى مەن قابىلەتىنە تاۋەلدى ەكەن. سوندىقتان بىلىمگە نەعۇرلىم ەرتە سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ قايتارىمى سوعۇرلىم جاقسى بولاتىن كورىنەدى.
ال «اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى» اق دەپارتامەنت ديرەكتورى ەلدوس نۇرلانوۆ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ءبىلىم ستاندارتتارى جونىندە اڭگىمەلەدى. ءسويتىپ, كوپتىلدىلىك تاجىريبەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, اعىلشىن ءتىلىن قانشالىقتى جىلدام يگەرسەك, ەل ەكونوميكاسى دا جەدەل جاقسارا تۇسپەك. وسى جونىندە بىرقاتار مىسالدار كەلتىرگەن دەپارتامەنت ديرەكتورى, ەلىمىزدە ۇشتىلدىلىك جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى مەكتەپتەردە قازاق تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى دا كوبەيەتىنىن العا تارتتى.
«ەۋروپا ەلدەرى كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋگە وسىدان 20 جىل بۇرىن كوشتى. ءاربىر ەۋروپالىق وقۋشى كەم دەگەندە ەكى شەت ءتىلىن وقۋعا مۇمكىندىگى بار. ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا ەۋروپالىقتاردىڭ 54 پايىزى كەمىندە ءبىر شەت ءتىلىن بىلەدى. 25 پايىزى ەكى ءتىلدى, 10 پايىزى ءۇش ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن. ءتىل ماسەلەسى قوزعالعاندا كوپشىلىگىمىز جاپونيانى ەسكە الامىز. جاپونيا دا كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىنەن قالىس قالماق ەمەس. وندا دا 2018 جىلدان باستاپ بالالارعا ءۇشىنشى سىنىپتا اعىلشىن ءتىلىن وقىتا باستايدى», دەدى ە.نۇرلانوۆ.
ونىڭ سوزىنە يلانساق, بۇگىندە جاپونيا كورشى ەلدەردەن اعىلشىن ءتىلى يندەكسى بويىنشا ايتارلىقتاي ارتتا قالعان. وسى كەمشىلىكتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن كۇنشىعىس ەلى 2020 جىلدان باستاپ ازيا قۇرلىعىندا اعىلشىن تىلىنەن كوش باستاۋدى ماقسات تۇتىپتى. «جاپونيادا اعىلشىن ءتىلىن 14-16 جاستان وقيدى دەگەن اقپارات ءجۇر. بۇل ەسكىرگەن مالىمەت. وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا مەن پاريج قالاسىندا جاپونيانىڭ ۇلكەن دەلەگاتسياسىمەن كەزدەسىپ, اعىلشىن تىلىنە قاتىستى ولاردىڭ قانداي جوسپارى بارىن ءبىلدىم. جاپونيانىڭ ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ سايتىنا كىرىپ, بالالارعا 3-سىنىپتان باستاپ اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋعا قاتىستى جوسپارىنىڭ بارىنا كوز جەتكىزدىم», دەدى ە.نۇرلانوۆ.
ماماننىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسساق, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيى جوعارى مەملەكەتتەردىڭ بىرقاتار دامۋ كورسەتكىشى دە كوش ىلگەرى ەكەن. «اعىلشىن ءتىلى انا ءتىلى سانالمايتىن ەلدەردە ونىڭ دەڭگەيىن سارالايتىن زەرتتەۋ بار. اعىلشىن ءتىلى ءبىلىمىنىڭ يندەكسىنە سايكەس, وسى زەرتتەۋگە ىلىنگەن مەملەكەتتەردىڭ دەنى, ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سكانديناۆ ەلدەرى, اعىلشىن ءتىلىن نەعۇرلىم جاقسى بىلسە, ەكونوميكالىق دامۋى دا سوعۇرلىم جوعارى. جاستاردىڭ اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى سونشالىقتى تومەن, عىلىمي قىزمەتتەردەن ءوندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى دا سولعۇرلىم جوعارى. بۇل دالەلدەنگەن فاكتى», دەدى دەپارتامەنت ديرەكتورى.
الايدا, ەلىمىزدە حالىق سانى از بولعاندىقتان, قوعامدا ۇشتىلدىلىك ساياساتى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دارەجەسىن تومەندەتەدى دەگەن قاۋىپ تە بار. «ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ءبىلىم بەرۋ ساياساتىن ءوزىنىڭ مەملەكەتتىك مۇددەسىنە ساي جۇرگىزەدى. سوندىقتان ۇشتىلدىلىكتى قانشالىقتى ساپالى جۇرگىزەتىنىمىز ءبىزدىڭ وزىمىزگە بايلانىستى. جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلامالارىنا سايكەس, اعىلشىن تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى ارتادى. سونىمەن قاتار, قازاق تىلىنە بولىنەتىن ساعات سانى دا 300-دەن استام ساعاتقا كوبەيەدى. سونداي-اق, اعىلشىن ءتىلىن ءپان رەتىندە عانا وقىتىپ قويماي, شەتەلدىك تاجىريبەگە سايكەس, كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىنە كوشىرۋ جوسپارى بار. بىراق, مۇندا ەكى نارسەنى ەسكەرۋ كەرەك. بىرىنشىدەن, ءبىز بۇل جوسپاردى بىرتىندەپ, دايەكتى جۇزەگە اسىرماقشىمىز. ەكىنشىدەن, جوعارى سىنىپتاردا عانا 2019 جىلى بەلگىلى ءبىر پاندەردى, سونىڭ ىشىندە فيزيكا, حيميا, بيولوگيانى تاڭداپ وتىرمىز. مەكتەپتەردىڭ مۇمكىندىگى بولاتىن بولسا, سولاردىڭ كەلىسىمدى شەشىمىمەن عانا ەنگىزىلەدى. دەمەك, ءبىز بۇل ءىس-شارانى دايەكتى جۇرگىزىپ, مەملەكەتتىك تىلگە ەش زيانىن تيگىزبەۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سايىپ كەلگەندە, بۇل تىكەلەي ورىنداۋشىلىق مادەنيەتىنە جانە تىلگە دەگەن جاناشىرلىعىمىزعا بايلانىستى بولادى», دەپ تۇيىندەدى ول.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
اۋا رايى • بۇگىن, 17:55
جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى بالا تۋ دەڭگەيى نەگە جوعارى؟
قوعام • بۇگىن, 17:28
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • بۇگىن, 16:58
مينيسترلىك «قىز جىبەك» ءفيلمىنىڭ رەكۆيزيتتەرىنە قاتىستى مالىمدەمە جاسادى
وقيعا • بۇگىن, 16:42
جەمقورلىقپەن كۇرەس: التى جىلدا 1 000-نان استام شەنەۋنىك سوتتى بولدى
قوعام • بۇگىن, 16:17
دزيۋدودان ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان قورجىنى بەسىنشى مەدالمەن تولىقتى
سپورت • بۇگىن, 15:59
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • بۇگىن, 15:35
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • بۇگىن, 14:29
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • بۇگىن, 14:06
تەمىرجولشىلارعا باسپانا: «قتج» مەن «وتباسى بانك» جاڭا جوبانى ىسكە قوستى
قوعام • بۇگىن, 13:32
ەلوردادا 17 ادامدى «قاجىلىققا جىبەرەمىن» دەپ الداعان الاياق جازالاندى
وقيعا • بۇگىن, 13:09
بىتىمگەرلەردىڭ بۇۇ ميسسياسىنا دايىندىعى تەكسەرىلدى
قوعام • بۇگىن, 12:48