الماتى بوزداقتارمەن قوشتاستى

كەشە قالا حالقى 25 مينۋتتىق زۇلماتتا قازا تاپقان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالدى. قالاداعى بالۋان شولاق اتىن­داعى رەسپۋبليكالىق سپورت كەشەنى قارالى جيىنعا جينالعان حالىققا لىق تولدى. بوزداق­تار­دىڭ رۋحىنا ارنالعان 1 مي­نۋتتىق ۇنسىزدىك جاريالاندى. اتشاپتىرىپ كەڭ  زال ءىشىن­ە جينالعان مىڭداعان ازا­ماتتىڭ ويى مەن ساناسىنا وسىناۋ دۇنيەنىڭ قاس-قاعىم تىلسىم ساتىندە نە كەلىپ, نە كەتپەدى دەسەڭىزشى... قارالى ميتينگىدە ءسوز ءسوي­لەگەن قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك الماتى تاريحىنداعى قاسىرەتتى بۇل وقيعانى «25 مينۋتتىق زۇل­ماتقا» تەڭەدى. بەيبىت حالىقتىڭ ءومىرى ءۇشىن وزدەرى اجال قۇشقان ەسىل ەرلەردىڭ ەسىمدەرىن شىن جۇرەگىمەن تەبىرەنە تۇرىپ اتادى. – بۇگىن اقتىق ساپارعا اتتانىپ بارا جاتقان ازاماتتار قوعام­دىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتىپ, تۇر­عىنداردىڭ تىنىشتىعىن قور­عاۋ جولىندا مەرت بولدى. ولار وسىن­دا تۇرعان ءار ءبىرىمىزدىڭ بەي­بىت عۇمى­رىمىز ءۇشىن وزدەرىنىڭ ءومىر­لەرىن قيىپ, جاندارىن پيدا ەتتى. بۇل وقيعا, ىشكى ىستەر ورگانى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ ءار كۇنى, ءار ساعاتى بول­جاۋسىز ەكەنىن, سون­دىق­تان دا ەرلىك­كە پارا-پار بولا­تى­نىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىردا حالقىنا ادال ەڭبەك ەتىپ, ەرەن ەرلىك كورسەتكەن باۋىر­­لارى­مىزدىڭ جارقىن بەي­نەسى ءبىز­دىڭ جادىمىزدا ماڭگى ساقتالماق. باتىرلارىمىزدىڭ ەسىمدەرى ەل مەن قالا تاريحىندا قاشاندا التىن ارىپپەن جازىلادى, – دەدى قالا اكىمى. ول كۇن, ياعني 18 شىلدە الماتى تۇر­عىندارىنا اشىق اسپاننان كەنەت نايزاعاي ويناعانداي اسەر ەتتى. جۇرتتىڭ كوبى بولعان وقيعا­نىڭ ءمان-جايىن ءالى كۇنگە دەيىن دۇرىس­تاپ ءتۇسىنىپ بولعان جوق. پولي­تسيا ستارشيناسى, ارناۋلى ەكىنشى باتالونىنىڭ پوليتسيا قىز­­مەتكەرى ايان عاليەۆ قىل­مىس­كەر­­مەن بەتپە-بەت كەلىپ, ماڭ­دا­يىن وققا توسەدى. الايدا, اقىر­عى دە­مىن جيناپ, قانىشەرگە وق اتىپ ءۇل­گەر­گەن. اقىرى جاۋىز­دى ايان­نىڭ وعى اۋىزدىقتاۋعا سەبەپ­شى بول­دى. جارالى كۇيىندە: «ور­تالىق­قا حا­بار بەر!..», دەپ ايتىپ ۇلگەر­دى. جي­نال­عان قاۋىم اياننىڭ ەر­لىك قادام­دارىن قۇلاعىمەن ەستي تۇ­رىپ, كۇل­لى زالدى كۇڭىرەنتە «اھ» ۇردى. العاشقى بولىپ وققا ۇشقان پودپولكوۆنيك عاني نۇريمانوۆ ءوزىنىڭ ۇلىمەن جاستى جاس جىگىتتى سابىرعا شاقىرىپ, شالىس باسپاۋىن ءوتىنىپ تۇرعان شاعىندا وپات بولدى. عاني وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە عانا كاسىبي ەڭبەك ءوتىلىنىڭ تولۋىنا وراي ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان ەدى. – عاني ايتباي ۇلى نۇريمانوۆ مەنىڭ تۋعان اپكەمنىڭ ۇلى بولىپ كەلەدى. ءوزىنىڭ ۇلكەنى – الىشەر الماتىدا جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىر­­گەن, قازىر پولشادا ءبىلىمىن جال­­عاس­تىرۋدا. ەكىنشىسى – سانجار بيىل عانا مەكتەپ بىتىرگەن. كەلىن – جەسىر, بالالار جەتىم قالدى. عاني جاستايىنان بالاجان ەدى. قىلمىسكەردى اقىلمەن توقتاتامىن دەگەن قارۋسىز جيەنىم ءوزى وققا ۇشتى, – دەپ قايعىرعان ەرمەكباي مانتاەۆ قارالى جيىنعا الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل مۋزەيى اۋىلىنان كەلىپتى. بەلگىلى ساياساتكەر-ساراپتاما­شى ايدوس سارىممەن پىكىر بولىستىك. – بولعان وقيعا ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەتكە تەڭ. سوڭعى جىلدىڭ ىشىندە مۇنداي وقيعالار كوبەيىپ تە كەتتى, – دەدى ساياساتتانۋشى. – وسىنىڭ ءوزى ءپىسىپ-جەتىلگەن كەشەندى ماسەلە ۇلكەن دە اۋقىمدى, جان-جاقتى شارالاردى قاجەت ەتەدى دەپ ەسەپتەيمىز. مىنا قارالى جيىن ۇستىندە مەن شىن مانىندە قوعام بولىپ, ەل بولىپ بولعان وقيعادان ساباق الۋىمىزدىڭ كەزى كەلگەنىن ۇعىنۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. شەتتەن كەلگەن ءدىني اعىمداردى بۇدان ءارى ەركەلەتۋگە, ەركىنسىتۋگە تىيىم سالۋ كەرەك سياقتى. قوعام بولىپ ۇيىسىپ, ءوزىمىزدىڭ تاۋەلسىز جولىمىز بار ەكەنىن, ءوز مىنەزىمىز, ءوز پىكىر-پايىمىمىز, ءداستۇرلى ءدىنى­مىز بار ەكەنىن وسىنداي كەزدە بار­شا­عا پاش ەتۋدىڭ ارتىقتىعى جوق. بۇل كەزدە الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىنداعى قاراقاستەك اۋىلىندا دا الماتىداعى قاندى وقيعانىڭ اياقتالار تۇسىندا قۇربان بولعان پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ ءمايىتىن قارا جەردىڭ قوينىنا تاپسىرىپ جاتقان. جول-پاترۋلدىك قىزمەت پولكىنىڭ كىشى سەرجانتى ماقسات سالىمباەۆ قىلمىسكەردىڭ جولىن بوگەۋ كەزىندە اۋىر جاراقات الىپ, اۋرۋحاناعا جەتپەي كوز جۇمعان ەدى. جانازاعا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ كەلىپ, مارقۇمنىڭ تۋعان-تۋىس­تارىنا وبلىس حالقىنىڭ اتى­­نان كوڭىل ايتتى. ماقساتتىڭ جەسى­رىنە «اسىل ارمان» شاعىن اۋدا­نىن­­داعى پاتەر كىلتىن تابىستادى. ءسالىم­باەۆ­تىڭ جاس وتباسى بۇعان دەيىن ال­ماتىدا پاتەر جالداپ تۇرعان ەكەن. قارالى جيىننان ءبىر كۇن بۇ­رىن قانتوگىستە اۋىر جاراقات ال­­عان جول-پاترۋلدىك پوليتسيا لەيتە­نان­تى, التىنشى قۇربان – تيمۋر بەگاسىلوۆ دارىگەرلەردىڭ بارىنشا كۇش جۇمىلدىرعانىنا قاراماستان, اۋرۋ­حانادا كوز جۇم­دى. لەيتەنانت 25 شىلدە كۇنى 30-عا تولاتىن ەدى. كەشە 23 جاستاعى شەكارا قىزمەت­كەرى ازامات ءازىم­جانوۆ­تىڭ دەنەسى ال­ماتى وبلىسى­نىڭ پانفيلوۆ اۋدا­نىنداعى ءپيجىم اۋىلىنا, پولي­تسيا كاپيتا­نى 28 جاستاعى باۋىرجان نۇرمۇ­حان­بەتوۆ­تىڭ دەنەسى جامبىل وبلىسى­نىڭ قور­داي اۋىلىندا جەرلەندى. الماتىدا ادەتتەگىدەي تاعى دا اياق استىنان نوسەر توپەلەپ جاۋدى. قاتتى جاۋدى دا, 20 مينۋتتان سوڭ كەنەت باسىلا قالدى... بەينە حالىقتىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن ءومىرىن قۇربان ەتكەن بوزداقتارعا ارناپ تابيعات-انا ەگىلىپ تۇرىپ كوز جاسىن توككەندەي... كۇن شايداي اشىلعاندا قالا­لىق­تاردىڭ جاڭا لەگى – دەنى جاس­تار, عاني مەن ازامات مەرت بولعان مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترى الدىنداعى مەترو ستان­سا­سى­نىڭ كىرەر اۋزىنا, ماقسات اۋىر جارالانعان, ارتىنشا كوز جۇم­عان قالالىق ۇقك قاقپاسىنا, باۋىرجان مەن ايان قايتقان ابىلايحان مەن تولە بي كوشەسىنىڭ قيىلىسىنا, المالى اۋدانىق ءىىب قاقپاسىنا گۇل شوقتارىن اكەلىپ قويۋدى جالعاستىردى. ءسويتىپ, الماتى تۇرعىندارى قانداي دا بولسىن قىلمىسقا يىق تىرەستىرىپ كۇرەسكەندە عانا قارسى تۇرا الاتىنىن اڭعارتتى. تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور