«دامۋ» سالعان دامۋ جولى

باتىس قازاقستان وبلىسىندا «دامۋ» قورىنىڭ فيليالى بەلسەندى جۇمىس جاسايدى. 2015 جىلى وڭىردە 4,2 ملرد. تەڭگە سوماعا بارلىعى 83 قارجىلاندىرۋ شارتتارىنا قول قويىلدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ باسىنان باس­تاپ قارجىلاندىرۋ بويىنشا نەسيەلىك بەيىندى جالپى سوماسى 50,2 ملرد. تەڭگەگە 471 جوبا قولداۋ تاپتى. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە قارجىلاندىرۋ كەزىندە كەپىل­زاتتىق قامسىزداندىرۋ جەتىسپەگەن جاعدايلاردا, كاسىپكەر اتالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە قوردىڭ كەپىلدىگىن پايدالانا الادى. ياعني, كاسىپكەر بانكتە ءوز كەپىلزاتىنىڭ قۇنىنان ەكى ەسە كوپ نەسيە الا الادى, ال جاڭا باستاپ جۇرگەن كاسىپكەر نەسيە سوماسىنان 85%-عا دەيىن مولشەردە قوردىڭ كەپىلدىگىن الۋى مۇمكىن. 2011 جىلدان باستاپ 98 كاسىپكەر نەسيەلىك قورجىننىڭ جالپى سوماسى 3,3 ملرد. تەڭگەگە كەپىلدەندىرۋ قۇرالىن پايدالانعان, كەپىلدىك سوماسى – 1,3 ملرد. تەڭگە. 2015 جىل ىشىندە بقو-دا نەسيە­لىك قورجىننىڭ 1,5 ملرد. تەڭگە سوماسىنا كەپىلدەندىرۋ بويىنشا 58 جوبا ماقۇلداندى, كەپىلدىك سوماسى – 552 ملن. تەڭگە. مىسالعا, وسى باعدارلاما شەڭبەرىندە قارجىلىق قولداۋ العان, وبلىستاعى جاڭا باستاپ كەلە جاتقان Start-Up جوبالاردىڭ ءبىرى – «اشىعاليەۆ س.س.». جك قۇتىعا قۇيىلعان اۋىز سۋ ءوندىرىسى بويىنشا جەلىنى قۇرۋ يدەياسىن كوپتەن بەرى ويلاستىرعان. 2014 جىلى سەرجان اشىعاليەۆ, وندىرىستىك تسەح قۇرىلىسىنا 0,15 گا جەر تەلىمىن الىپ, قۇرىلىس جۇ­مىستارىن باستادى. قۇنى شامامەن 11 ملن. تەڭگە بولاتىن جوباعا قاراجاتتى كاسىپكەر «سبەر­بانك روسسي» اق-تان الدى. سونىمەن قاتار, ول پايىزدىق ءمول­شەرلەمەدەن 7% كولەمىندە مەملەكەتتەن قار­جىلاندىرۋ الدى, سونداي-اق, وعان كەپىلزات جەتىس­پەگەندىكتەن, «دامۋ» قورى كەپىلگەر رەتىندە بولدى. قازىر تسەح تولىق كۇشىمەن جۇمىس ىستەيدى. بارلىق قۇرىلىس جانە دايىندىق جۇمىستارى اياقتالدى. تسەح قاجەتتى جابدىق­تارمەن تولىق قامتىلعان. ءون­دىرىستە 5 ادام جۇمىس ىستەيدى. باعدارلاما سونداي-اق, ءىس ءۇستىن­دەگى كاسىپكەرلەرگە دە تابىستى كومەك بەرەدى. ولاردىڭ اراسىنان «باتىس نىك» جشس اتاپ وتۋگە بولادى, ول 2015 جىلى كەپىل­دەندىرۋ باعدارلاماسىن جانە «دامۋ-ءوندىرىستى» پايدالاندى. 2015 جىلى كاسىپكەر «دەلتا بانك» اق-تان 430 ملن. تەڭگە كولە­مىندە قارجى الدى. سونىمەن بىرگە, كاسىپكەر 80 ملن. تەڭگەگە «دامۋ» قورىنىڭ كەپىلدىگىن الدى. ماقساتى – اقجايىق اۋدانى­نىڭ اۋماعىندا ەت وڭدەۋشى كەشەن قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ. بۇگىندە جوبا قۇرىلىس ساتىسىندا تۇر. پايدالانۋعا بەرۋدىڭ جوسپارلى مەرزىمى 2016 جىلعى ماۋسىم. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كاسىپ­كەرلىكتى قارجىسىز قولداۋ شارالارى دا جۇزەگە اسىرىلادى, ولار – كاسىپكەرلەرگە ار­نال­عان وقىتۋ باعدارلامالارى جانە ىسكەرلىك بايلانىستار. مىسالى, «شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ توپ-مەنەدجمەنتىن وقى­تۋ» جوباسى شەتەلدىك وقىتۋ ورتا­لىقتارىن تارتۋمەن «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» ااق بيزنەستىڭ جو­عارى مەكتەبى بازاسىندا وقىتۋدان وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وقىتۋ تەگىن جۇرگىزىلەدى. 2015 جىل ىشىندە اتالعان جوبا بويىنشا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وبلىستاعى 15 كومپانياسىنىڭ باسشىلارى وقىتۋدان ءوتتى. ال 2 كەزەڭنەن تۇراتىن «ىسكەر­لىك بايلانىستار» جوباسى بويىنشا تەگىن نەگىزدە شەتەلدىك جانە وتاندىق بيزنەس-كەڭەسشىلەردىڭ باسشىلىعىمەن 10 كۇندىك وقىتۋ كۋرسى جانە گەرمانيادا 4 اپتالىق تاعىلىمداما قاراستىرىلعان. تاعىلىمداما ۋاقىتىنداعى ترانس­­فەرت جانە تۇرعىن-جاي بو­يىن­شا بارلىق شىعىندار رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن تولەنەدى. 2015 جىلى وبلىستىڭ 14 كاسىپ­كەرى الماتى جانە استانا قالا­لارىندا 10 كۇندىك وقىتۋ كۋرستارىنان جانە 1 كاسىپكەر اتالعان جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى شەڭبەرىندە گەرمانيادا تاعىلىمدامادان ءوتتى. تاعى ءبىر قىزىقتى جوبا – «اعا سەنورلار», ول كومپانيالارعا شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ كومەگىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. شەتەلدىك ساراپشىلاردى تارتۋ, جولىنا جانە قىزمەتتەرىنە اقى تولەۋ شىعىندارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسادى. 2013 جىلعى جەلتوقساندا ورال قالاسىندا كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى اشىلدى, ول جاڭادان باستاپ جاتقان جانە ءىس ۇستىندەگى كاسىپكەرلەرگە بيزنەس اشۋ جانە جۇرگىزۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى كەڭەستەردى «ءبىر تەرەزە» رەجىمىندە الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2015 جىل ىشىندە ورتالىقتا جاڭادان باستاپ جاتقان جانە ءىس ۇستىندەگى كاسىپكەرلەرگە 4846 قىزمەت كورسەتىلدى. «وڭىردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ شەڭبەرىندە, كەڭەستەر تەك قالادا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, وبلىس اۋداندارىندا دا كورسەتىلەدى. 2013 جىلعى مامىردا كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ ءموبيلدى ورتالى­عى ءوز جۇمىسىن باستادى. 2015 جىل ىشىندە ءموبيلدى ورتالىق كەڭەسشىسى وبلىس اۋداندارىنا 38 رەت باردى, 1500 كەڭەس بەرىلدى», دەيدى با­تىسقازاقستان­دىق «دامۋ» قورىنىڭ ديرەكتورى ەربول يدەنوۆ. ايتپاقشى, 2015 جىلى «Start-Up جوبالاردى وقىتۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلدى, ول جاڭادان ءىس باستاعان جاس كاسىپكەرلەرگە بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ قىر-سىرىن يگەرۋگە كومەكتەستى. 2015 جىلى وقىتۋدان كەيىن جاڭادان ءىس باس­تاعان 10 جاس كاسىپكەر قازىلار القاسىنىڭ مۇشەلەرى الدىندا ءوز بيزنەس-يدەيا­لارىن ۇسىندى. بۇل بايقاۋدا المات جۇبانىشقاليەۆ «تاسقالا كەنتىندەگى مەتالل بۇ­يىم­دارىنىڭ ءوندىرىسى» بيزنەس-جوباسىمەن جەڭىمپاز اتاندى. سونداي-اق, قور جانىندا ءمۇم­كىن­دىگى شەكتەۋلى ادامدارعا كومەك كورسەتۋ بۋىنى بار, بۇل «دامۋ-كو­مەك» باعدارلاماسى جانە «جۇل­دىز­دارعا قارا» – «پوسموتري نا زۆەزدى» قايىرىمدىلىق جوبا­سى. «دامۋ» قورى تىكەلەي قارجى­لاندىرمايدى, بىراق وسى ادام­دارعا كومەك كورسەتۋگە دايىن دەمەۋشىلەر تابۋعا كومەكتەسەدى. ال «جۇلدىزدارعا قارا» جوباسى شەڭبەرىندە بيزنەس-يدەيالار بايقاۋى وتكىزىلەدى, وندا جەڭىم­پازدار ءۇشىن «قازكوممەرتسبانك» اق دەمەۋشى بولادى. ەكى جوبا دا دەنە مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادامدارعا سۇيىكتى ىسىمەن اينا­لىسۋ­عا جانە ءوز بيزنەسىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2015 جىلى كاسىپكەرلىكتى قار­جىسىز قولداۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەتىن بىرىڭعاي باعدارلاما قابىلداندى. ونىڭ شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەردى وقىتۋ بويىنشا جاڭا باعىتتار بەكىتىلدى. وسى جىلى ستارتاپ-جوبالارعا باسا كوڭىل بولىنبەك. ياعني, بيزنەس-يدەيا­سى بار كەز كەلگەن ادام قالاۋى بويىنشا «دامۋدا» وقۋعا ءوتىنىش بەرە الادى. الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كور­پو­را­تسيالار پرەزيدەنتتىڭ 2007 جىلعى 8 قازانداعى جار­لى­عى نە­گىزىندە قۇرىلعان, ول كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋدىڭ بىرەگەي ينستي­تۋت­تارى جانە مەملەكەت پەن جەكە سەكتوردىڭ (مجس) ايماقتاعى بىرلەسكەن جانە ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىگى قا­عي­داتتارىنداعى مەملەكەتتىك ينۆەس­تيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ جالعىز قۇرالى بولىپ تابىلادى. وبلىستا اكك قاتىسۋىمەن جالپى سوماسى 14 ملرد. تەڭگە بو­لاتىن 21 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلعان, ونىڭ ءىشىن­دە 393 ملن. تەڭگە سوماعا جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا 14 جوبا بار, اكك تاراپىنان ينۆەس­تيتسيالاۋ سوماسى 821 ملن. تەڭ­گەنى قۇرادى (ونىڭ ىشىندە, جەر قوينا­ۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى جوبا­لارعا ينۆەستيتسيالاۋ 93 ملن. تەڭگە, اوك-تە 641 ملن. تەڭگە). 2015 جىلدىڭ باسىنان باس­تاپ «ورال» اكك» ۇك» اق جالپى سوماسى 29 ملرد. تەڭگەگە 7 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋدا. كورسەتىلگەن كەزەڭدە اكك اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 467 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى سالدى, 3,8 ملرد. تەڭگەدەن استام جەكە ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. «قازاقستان-2050» ستراتەگيا­سىندا پرەزيدەنتتىڭ قازاقستاندى الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋ جونىندە ۇزاق مەرزىمدى ماقسات قويعانى بەلگى­لى. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق تار­تىمدىلىعىن ارتتىرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ قاجەت. جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تولقىنى رەسپۋبليكا ۇكىمەتى بە­كىتكەن, 2014-2016 جىلدارعا ار­نالعان جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسا باستادى. وسى شەڭبەردە وبلىس بوىنشا 2014 جىلى ءۇش كوممۋنالدىق مەنشىك نىسانىنداعى جانە «ورال» اكك» ۇك» اق 2 نىسانىنداعى مەملەكەتتىك ۇلەستەر ساتىلدى. 2016 جىلى ۇكىمەتتىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان جەكەشە­لەندىرۋدىڭ جاڭا كەشەندى جوسپارى بەلگىلەندى جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن باسەكەلەستىك ورتاعا بە­رۋگە جاتاتىن كوممۋنالدىق مەن­­شىك نىساندارىنىڭ تىزبەسى ­بە­كى­تىلدى. تىزبەگە سايكەس 12 ۇيىم ءبا­سە­كەلەستىك ورتاعا بەرىلەتىن بولا­دى. م ۇلىكتى زاڭداستىرۋ ازا­مات­تاردىڭ اكتيۆتەرىن زاڭدى ەكونو­مي­كالىق اينالىمعا تارتۋ باعىت­تارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. م ۇلىكتى زاڭداستىرۋ – بۇل تۇلعا­نىڭ جاسىرىلعان, نە بولماسا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنا­ماسىنا سايكەس رەسىمدەلمەگەن نەمەسە باسقا ادامنىڭ اتىنا رەسىم­دەلگەن م ۇلىككە دەگەن قۇقىقتارىن مەملەكەتتىڭ مويىنداۋ ءراسىمى. «وتكەن كەزەڭدە ورال قالالىق جانە اۋداندار اكىمدىكتەرىنىڭ جانىنداعى جەرگىلىكتى كوميسسيالار 1,7 ملرد. تەڭگەگە, ءتيىستى تۇردە رەسىمدەلمەگەن 235 جىلجىمايتىن م ۇلىك نىسانىن زاڭداستىردى, ونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي نىسانى – 101, بوس نىساندار – 134», دەپ حابارلادى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنان. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق پات­ريوتتىق يدەياسىن بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرۋدا. «وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىندا 49 ەتنومادەني بىرلەستىك بار. وبلىس اۋداندارىندا قازاق, ورىس, تاتار, ۇيعىر, كورەي, ۋكراين, نەمىس جانە بەلورۋس ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. ازاماتتىق نەگىزدە قازاقستاندىق سايكەستىكتى جانە بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ قحا مەملەكەتتىك ەتنوساياساتتى قالىپتاستىرۋ بويىنشا قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى بولىپ تابىلادى», دەپ اتاپ ءوتتى وبلىستىق قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گايسا قاپاقوۆ. 2016 جىلى مادەنيەت سالاسىن قارجىلاندىرۋ سوماسى 5,9 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسىنىڭ جاڭا ۇلگىسىن ەنگىزۋمەن بايلانىستى, مادەنيەت جانە ونەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى سالىستىرمالى تۇردە 20%-دان 40%-عا دەيىن ارتتى. 2015 جىلى مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ ءۇشىن 288 ملن. تەڭگە باعىتتالدى.بۇل كورسەتكىش 2014 جىلمەن سا­لىستىرعاندا 139 ملن. تەڭگەگە كوپ, ياعني 93% ءوسىمدى قۇرايدى. «2015 جىلى مۇراجايلار 375 ءىس-شارا وتكىزىلدى, 2014 جىلدىڭ كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 20 بىرلىككە كوبەيدى. 265 مۇراجاي كورمەلەرى رەسىمدەلدى, بۇل 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 15 بىرلىككە كوپ. 6803 ەكسكۋرسيا جۇرگىزىلدى. مۇراجايعا كەلۋشىلەر سانى 2015 جىلى 101514 ادامدى قۇرادى, بۇل 2014 جىلعا قاراعاندا 15490 ادامعا كوپ. ەسەپتى جىلى مۇراجاي قورلارىنا 3 ملن.تەڭ­گەگە 5612 جاڭا ەكسپونات ساتىپ الىندى», دەيدى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى داۋلەتكەرەي كۋساينوۆ. مەرەكە تاڭاتاروۆ باتىس قازاقستان وبلىسى