باتىر اۋىلىن قورلاۋ قاشان تىيىلادى؟

قازىر جاسىم 68-دە. استانا قالاسىندا تۇرامىن. وسى جاسقا دەيىن اقپارات قۇرالدارىنا جۇگىنىپ كورمەپپىن. ءبىر جايت ويدان كەتپەي, مازالاي بەرگەن سوڭ وسى حاتتى جازۋعا تۋرا كەلدى. بۇل ماسەلە انامدى دا ءتىرى كەزىندە ۇنەمى تولعانتۋمەن بولعان ەدى. ەندى ويلاسام, جالعىز اعاسىنىڭ الدىندا بورىشىن ورىنداي الماعانى انامنىڭ جانىنا قاتتى باتقان ەكەن. ول كىسىنىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر اتىنا جازعان كەيبىر حاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرى ءالى كۇنگە ساقتاۋلى. ەندى نەگىزگى ماسەلەگە كوشەيىن. انامىز زەينەپ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى سۇلتان بايماعامبەتوۆتىڭ ارتىندا قالعان جالعىز قارىن­داسى ەدى. ول كىسى 2013 جىلى 90 جا­سىندا دۇنيەدەن وزدى. ەكەۋى دە قوستاناي وبلىسىنىڭ ءاۋ­ليە­­كول اۋدانى ورتالىعىنان 7 شاقىرىمداعى قوياندىاعاش دەپ اتالاتىن اۋىلدا دۇنيەگە كەلگەن. اتا-انادان جاستاي ايىرىلعان اعاسى سۇلتان 1939 جىلى اسكەرگە شاقىرىلعاندا قارىنداسى 16 جاس­تا سول اۋىلدا جالعىز قالىپتى. سۇلتان بايماعانبەتوۆتىڭ 1943 جىلى لەنينگراد تۇبىندەگى كەسكىلەسكەن شايقاستا جاۋدىڭ دزوتىن كەۋدەسىمەن جاۋىپ ەرلىك­پەن قازا تاپقانىن بۇكىل ەل بىلەدى. اڭگىمە ول كىسىنىڭ تاعدىرى تۋرالى ەمەس, باتىردىڭ تۋعان اۋىل­ى جونىندە بولىپ وتىر. سول ءبىر اۋىر جىلداردا قازاق اۋىلدارىندا قالعان بالا-شاعا, ايەلدەر مەن قارتتار, مۇگەدەكتەر مايدان ءۇشىن دەپ ۇيقىسىز-كۇلكىسىز جانكەشتىلىكپەن ەڭبەك ەتتى. ال 50-ءشى جىلدارى اۋىلدىقتار ءوز قاراجاتىنا اۋىل ورتاسىنا باتىر ۇلدارىنا ەسكەرتكىش ورنات­تى. وكىنىشكە قاراي, 60-جىل­دارى تىڭ يگەرۋ كەزىندە كولحوزدار بىرىكتىرىلىپ, سوۆحوزدار اشىلعاندا, اۋدان باسشىلىعى قوياندىاعاش اۋىلىن 2-3 كولحوزبەن قوسىپ, سوۆحوزعا اينالدىرىپ, ديرەكتورلىققا چۋۆيلين دەگەن ءبىر كىسىنى تاعايىندادى. وسى كەزدەن باستاپ قازاق اۋىلىنىڭ جاعدايى ناشارلاپ, اقىرى نە كەرەك, مۇلدە قۇرىپ تىندى. باتىر ەسكەرتكىشى بۇزىلدى, ەلەكتر جۇيەسى كەسىلدى, ءجۇمىس ىستەيتىن جاستاعىلاردى جان-جاققا كوشۋگە ءماجبۇر ەتتى, ادىلەتسىزدىككە كونبەگەن اۋىل اقساقالدارى نارازىلىقپەن اقىر سوڭىنا دەيىن وتىردى. بۇل دا ەشتەڭە ەمەس ەدى, قورلىقتىڭ زورى بەرى كەلە باستالدى. ەرتە زامانداردا ءومىر سۇرگەن بايقۇلاق باتىر اۋىلىن, بەرىدە شىققان سۇلتان باتىر اۋىلىن زيراتىمەن قوسا سەميوزەرنوە, امانقاراعاي پوسەلكەلەرىنىڭ كۇل-قوقىس توگە­تىن ورنىنا اينالدىردى. ءسوي­تىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن اۋدان ورتا­لىعىنان 7 شاقىرىم جەردەگى سۇلتان بايماعامبەتوۆ تۋعان قوياندىاعاش اۋىلىنىڭ ورنى كۇل-قوقىس توگەتىن ورىن بولىپ تۇر. جارايدى, ول كەزدە باسقا زامان بولدى, سۇلتاننىڭ قارىنداسىنىڭ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شاعىمىنا نازار اۋدارمادى, نەمقۇرايدىلىق تانىتتى, كەيبىر سەبەپتەرمەن ءتۇسىن­گىسى كەلمەدى دەلىك. ال قازىر شە؟ ەل ەگەمەندىگىن الىپ, تاۋەل­سىز مەملەكەت بولعان كەزدە اۋدان اكىمدىگى, جەرگىلىكتى باسشىلار قايدا قاراپ وتىر؟ ەگەر كەۋدەلەرىندە ۇلتتىق نامىس بولسا, سول كەتكەن ورەسكەل قاتەلىكتەردى دۇرىستاۋ كەرەك ەمەس پە؟ ەل ءۇشىن, بەيبىت ءومىر ءۇشىن جانىن پيدا ەتكەن باتىرلارىمىزدىڭ داڭقىن اسىرىپ, ولاردىڭ تۋىپ-وسكەن جەرلەرىن ساقتاي بىلمەۋ – ازامات دەگەن اتقا سىن. وسىنى ءتۇسىنىپ, اۋدان باسشىلىعى ءبىر شارا قولدانار دەگەن ۇمىتپەن دە وسى حاتتى جازىپ وتىرمىن. عاۋەزحان قادىرباەۆ,